ციტატები

წმიდა მთა, 14 აგვისტო, 1933 წ.

ჩემო საყვარელო და ნამდვილო ქრისტესმიერო დაო ერგინა, იცოცხლეთ.
ჩვენ ჯანმრთელად ვართ. დღეს ეს-ესაა მივიღე შენი წერილი და გამიხარდა, რომ [თქვენც] ჯანმრთელად ხართ. ჩემო ჭეშმარიტო დაო, უკვე თხუთმეტ დღეზე მეტია, რაც ათონზე ვარ. სანამ თესალონიკიდან წამოვიდოდი, წერილი მოგწერე. ხატებიც გამოგიგზავნე და სავსე კალათიც, მაგრამ დამავიწყდა რა ჩავდე შიგ. მგონია, ჩაი იყო და თხილი ბავშვებისთვის. ვერონიკას გამოართვით მელეტიას მონასტერში (წმ. ირინეს სახელობის). იქნებ მალე მოგიტანონ კიდეც.
იმის გამო, რომ გვიან მომწერე, აღარ მოგწერე, მოდით-მეთქი, თანაც ვიცნობ მილტიადეს და ვიცი, რომ, თუ მოხვიდოდით, გეჯუჯღუნებოდა და ამიტომაც პირობა დავარღვიე. სხვა დროს, თუ ღმერთს უნდა, შეიძლება ან მე მოგინახულოთ, ან თქვენ ჩამოხვიდეთ – როგორც განაგებს წმიდა ღმერთი. ახლა კი იმას გთხოვდი, განსაცდელებში მოთმინება იქონიო. ხატების ფულს რაც შეეხება, ნუ ღელავ, როცა გექნება, მაშინ გამომიგზავნი მეორე, სამი მღვდელმთავრის ხატის ფულთან ერთად. ახლა ხატავენ, მალე მორჩებიან. ვინც ხატავს, ათონის მთის საუკეთესო ხატმწერია და თანაც ძალიან სათნოებიანი ადამიანი. მე ჩემი ეკლესიის ხატები მასთან დავხატე. ღმრთისმშობლის „მირტიდიოტისას“ ხატი სხვამ გააკეთა, მაგრამ ეს უკეთესია.
იმ ქალს თუ უნდა, გამომიგზავნოს ზომები და ფული, და შევუკვეთავ. ჩემთვის ეს ძნელი არ არის. მეც ვუწევ სამსახურს ასკეტ ბერებს და ისინიც მე მიწევენ სამსახურს, როცა მჭირდება. აქ არ არის ანგარება, არამედ უფლის მიერ მოცემულ სიყვარულის მცნებას აღვასრულებთ – გიყვარდეთ ერთმანეთიო.
ახლა ღვინოსა და კვერცხებს არავინ მოიხმარს. ამასაც გთხოვ: ის ქალი, ლუკია, თუ გაჭირვებულია, სხვა ფულს ნუ სთხოვ, იქნებ არ აქვს. რამეს მოვიფიქრებ და აქ შევაკოწიწებ. თუ ღმერთი ინებებს. ის მინდოდა მხოლოდ, რომ თავისი გარდაცვლილი მშობლების სახელები გამოაგზავნოს, რომ მოვიხსენოთ ხოლმე. მაგრამ თუ ეს შენთვის ადვილი არ არის, არა უშავს. მომწერე უბრალოდ და მე მივაწვდი მღვდელს. ვფიქრობ, ეგეც ახალს მისდევს.
მომწერე, მაგრამ შემდეგში ორმოცი წირვისთვის ნუ გამომიგზავნი იმათ სახელებს, რომლებიც ახლით არიან, რადგან ეს დამატებითი ჯაფაა ჩემთვის. აქ მათ არ იხსენიებენ. არიან სხვებიც, რომლებიც მათ იხსენიებენ, მაგრამ მათ ისე უყურებენ. თითქოს ისინიც ახლით იყვნენ. ჩვენ მათთან ერთად არ ვეზიარებით, ამიტომ ეს ჩემთვის მძიმე ტვირთია, თუმცა სხვა სულიერ საკითხებს რაც შეეხება, დღედაღამ ვირჯები და ვიტანჯები ღმერთის დიდებისა და სიყვარულისთვის.
თუ უნდათ, რომ მე ვილოცო მათთვის, პარაკლისებს გადავუხდი, თანაც სიხარულით. დღეც და ღამეც წავუკითხავ. ჩვენ ღამე საერთოდ არ გვძინავს, ყოველ საღამოს ღამისთევა გვაქვს. მხოლოდ ერთი საათი თუ გვძინავს დილისკენ და ერთიც შუადღეს, მას მერე, რაც პურს ვჭამთ.
ასე რომ, მთელი მსოფლიოსთვის მთელი ღამე ვლოცულობთ. მე დღედაღამ ვწერ მათ, ვინც მეკითხება. სხვა საჭმელს ამზადებს, სხვას წერილები დააქვს, სხვა ხელ-საქმეს აკეთებს. ანგელოზებივით ვართ. ყოველთვის დღეში ერთხელ ვჭამთ, ცოტა ორცხობილა და ცოტა საჭმელი, გინდ შობა იყოს, გინდ აღდგომა – დღეში ერთხელ. ჩვეულებრივ დღეებში ცალ-ცალკე ვჭამთ, ხოლო კვირას და დიდ დღესასწაულებზე — ერთად. აჰ, რომ განახა, რომ განახა, რა კარგია! ასკეტური ცხოვრება, უდაბნო, ანგელოზებრივი ცხოვრება. აჰ, რომ შეგეძლოს ჩვენი დანახვა!
ლეონარდო იყო აქ. იმხანად დიდი გაწამაწია გვქონდა, ძმები დღე და ღამე მუშაობდნენ, [და ამიტომ] თავისუფლად ჭამდნენ. ერთი სიტყვით, ამ გაწამაწიის მეტი ვერაფერი შეამჩნია, ჩვენი ასკეტური ცხოვრება ვერ ნახა. ვუთხარი, რომელიმე მონასტერში წადი-მეთქი, მაგრამ სახლზე ზრუნვის გამო არსად წავიდა.
აქ, ჩემო დაიკო, ამქვეყნიური სამოთხეა. თუ კაცი თავიდანვე მკაცრ, ამაღლებულ ცხოვრებას მიჰყოფს ხელს, წმიდანი ხდება, ხოლო თუ თავიდანვე ფართო გზა აირჩია, მოგვიანებით ეშმაკი წაიყვანს და საბოლოოდ, ერისკაცებზე უარესი ხდება, იმიტომ, რომ ჭინკა ძლიერად ებრძვის მონაზვნებს – მანამ, სანამ იმათაც ჭინკებად არ აქცევს. ეს კი იმიტომ, რომ უნდა ქრისტეზე შური იძიოს და უთხრას: „აი, ნაზარეველო, შეხედე შენს მეომრებს! შენ მათ მარადიულ სამეფოს აღუთქვამ, ესენი კი უარგყოფენ, ხოლო მე მცირეოდენ სასის სიტკბოებას ვაძლევ და კუდში მომდევენ“. ამით იკვეხნის დემონი.
ამიტომაც, თუ ვინმეს სურს, მონაზონი გახდეს, დიდი თავგანწირვა უნდა ჰქონდეს და თავის თავს უთხრას, რომ მეტს აღარ იცხოვრებს ამქვეყნად, არამედ ჯვარს უნდა აცვას საკუთარი თავი და ყველა განსაცდელი მოითმინოს: შიმშილი, წყურვილი, სიშიშვლე, ჩაგვრა, შეურაცხყოფა და ყველა სხვა გასაჭირი თუ მწუხარება. ხოლო თუ ასე არ განეწყობა, არამედ დასასვენებლად ემზადება, სჯობს არ მოვიდეს და ერში იცხოვროს კარგ ქრისტიანად, გინდ ქალი იყოს, გინდ კაცი, რამეთუ მონაზვნური ცხოვრება ძალიან მძიმეა და ბრძოლაც ძლიერია, შესაბამისად კი, მონაზვნობის მსურველს უდიდესი სიფრთხილე და წინდახედულობა მართებს და საკუთარი ბუნების მუდმივი იძულება. თანაც, სიკვდილამდე არ უნდა გათამამდეს და არ მოადუნოს ყურადღება, თუ არა და, იმწუთას დაეცემა და გაქრება, რამეთუ მზაკვარი და სისხლისმსმელი ეშმაკები ჩასაფრებულები არიან და შესაფერის დროს ელიან.
ღმერთმა გაგვინათლოს [გონება და სული] და დაგვიცვას. ამინ.
ვლოცულობ თქვენთვის მთელი სულითა და გულით, ყველაზე უარესი მამა იოსები

რა არის ჩვენი იდეა და რაში ვლინდება იგი?
ეს შეიძლება გამოვთქვათ ერთი ყოვლისმომცველი სიტყვით - ჭეშმარიტების მსახურება, რაც, პირველ რიგში, გამოიხატა უფლისადმი ჩვენს უდიდეს სიყვარულში, მისდამი ერთგულებასა და თავგანწირვაში.
დიახ, უზენაესი ჭეშმარიტებისადმი თავდადება არის ქართული იდეა, ამიტომაც გვიანდერძა წმიდა მეფე ვახტანგ გორგასალმა: "ეძიებდით ქრისტესთვის სიკვდილსა!" და მართლაც, ჩვენი ერი ჯვარს ეცვა ჯვარცმული ღვთისთვის. პეტრიწონის (ბულგარეთი) ქართული მონასტრის წარწერაც ამაზე მიგვანიშნებს: "ქართველნი ვართ ნათესავნი მხნენი და მარადის ჭირვეულსა ცხოვრებასა ჩვეულნი".
ქართული იდეის განვრცობის არეალი გიორგი მერჩულემ ასე განსაზღვრა: ქართლად ფრიადი ქუეყანა აღირაცხების, რომელსაცა შინა ქართულითა ენითა ჟამი შეიწირვის და ლოცვა ყოველი აღესრულების", ხოლო, ენასა ამას შინა "ყოველი საიდუმლო დამარხულ არს" (იოანე-ზოსიმე). აქ, არ იგულისხმება ენა, როგორც მხოლოდ მეტყველების საშუალება, არამედ, უპირველეს ყოვლისა, ერის მსოფლმხედველობის გამოვლინება, რომელიც თავისი მრავალფეროვნების მიუხედავად, არის ერთი და ერთიანი. ქართველისათვის პატრიოტიზმიც ღვთისმსახურებაა. იგი სამშობლოს პატრონობს და საკუთარი სისხლის ფასად იცავს, რადგან ამაში ხედავს ღვთის მიერ დაკისრებულ პასუხისმგებლობას. მას სხვისი არაფერი უნდა, მაგრამ დროებით დაკარგულ თავის ტერიტორიებსა და ხალხს კი ყოველთვის თავისად მიიჩნევს. ჩვენი სულისკვეთება კარგად ჩანს ამ სიტყვებში: "სამშობლოს არვის წავართმევთ, ჩვენც ნურვინ შეგვეცილება". დიახ, ქართული იდეისთვის უცხოა ექსპანსია და აგრესია. ამიტომაცაა მთელი ჩვენი ისტორია უანგარობის, გულწრფელობის, ვაჟკაცობისა და ზნეობრიობის გამოხატულება.
ქართულ იდეაში ასევე სრული სისავსით არის განხორციელებული ქრისტიანული მცნება მოყვასის სიყვარულისა. ჩვენ სისხლში გვაქვს გამჯდარი ეს დამოკიდებულება: "ხამს მოყვარე მოყვრისათვის თავი ჭირსა არ დამრიდად, გული მისცეს გულისათვის, სიყვარული - გზად და ხიდად" (რუსთაველი), რაც, რა თქმა უნდა, მხოლოდ ჭეშმარიტებისა და სიკეთის მსახურებას გულისხმობს. ბოროტ საქმეში მეგობრობა და ერთგულება კი ეშმაკთან თანაზიარებაა. ქართულმა იდეამ საუკუნეთა მანძილზე ჩამოაყალიბა ჩვენი ხასიათი, ჩვენი კულტურა და ყოფა.
ქართული იდეა არის იმ ჭეშმარიტი ღვთისმსახურების გაგრძელება, რომელიც უფალმა დაუდგინა ადამს, ნოეს, აბრაამს, მოსეს... ოღონდ ეს არის ახალ ისრაელად სახელდებული ერის მსახურება (ცხოვრების წესი) ზეციური იერუსალიმის დასამკვიდრებლად. ასეთია ჩვენი წინაპრების მიერ არჩეული გზა; გზა ძნელი, მაგრამ საამაყო, ვიწრო, მაგრამ გადამრჩენელი, დროებითი ტკივილით დამძიმებული, მაგრამ ქრისტესმიერი მარადიული სიხარულით სავსე. სწორედ ამ სულისკვეთების მქონე პიროვნებები ქმნიან ღვთისმშობლის წილხვედრ ქართველ ერს, ხოლო ის ქართველები, რომლნიც ასეთი წესით არ ცხოვრობდნენ და არ ცხოვრობენ, თავისთავად განეშორებიან ან უპირისპირდებიან მის წიაღს და ქართული იდეის ნაწილად ვერ მიიჩნევიან. ისინი არიან ვაზის ნასხლავნი, რომელთა შორის სიცოცხლე არ არის. ხაზგასმით უნდა ითქვას ისიც, რომ ქართული იდეისათვის მარტო გენეტიკურ ნიშანს გადამწყვეტი მნიშვნელობა არა აქვს. გავიხსენოთ მეფე ლუარსაბ დიდის ერთ-ერთი შვილი დავითი და მეფე თეიმურაზ I. ეგოისტური და ანგარებიანი ინტერესებიდან გამომდინარე, დავითი ღვიძლ ძმასაც დაუპირისპირდა და საქართველოსაც, სარწმუნოებაც შეიცვალა და დაუდ-ხანად ქცეული მტრის ინტერესების დამცველი და მათი იდეის განმხორციელებელი გახდა. მაშინ, როდესაც თეიმურაზ I რწმენისა და მამულის დაცვას დედაც და შვილებიც შესწირა და თავისი ცხოვრებაც მუდმივ ბრძოლასა და ტანჯვა-წამებაში გაატარა, ბოლოს კი ბერობაში აღესრულა; მისი ცხოვრება ხალხისთვის მისაბაძ მაგალითად იქცა.
ასე რომ, ქართული სამყარო, ისევე როგორც სხვა ნებისმიერი ერის წიაღი, მხოლოდ გენეტიკური ნიშნით არ შემოიფარგლება. სწორედ ეს აზრია ჩადებული ფარისევლებისადმი თქმულ მაცხოვრის ამ სიტყვებში: "უწყი, რამეთუ ნათესავნი აბრაჰამისნი ხართ..., სიტყუაი ჩემი ვერ დაეტევის თქუენ შორის..., უკეთუმცა შვილნი აბრაჰამისნი იყვენით, საქმეთაცა აბრაჰამისთა იქმოდეთ..., თქვენ მამისა ეშმაკისანი ხართ და გულისთქმათა მამისა თქუენისათა გნებავს ყოფად; რომელი ღმრთისაგან არს, სიტყუათა ღმრთისათა ისმენს. ამისთვის არა ისმენთ თქუენ, რამეთუ არა ხართ ღმრთისაგან" (იოანე 8, 37,39,44,47). აღვნიშნავთ იმასაც, რომ ქართული იდეის შემოქმედნი იყვნენ არაქართველნიც. მაგალითად, სპარსი რაჟდენ პირველმოწამე და ევსტათი მცხეთელი, ტომით სომეხი დიდებულის ასული შუშანიკ დედოფალი, არაბი აბო, ასურელი წმიდა მამები და სხვანი.
სწორედ ქართული იდეიდან მომდინარეობს ჩვენი ერის მრავალსაუკუნოვანი ტოლერანტობაც, რაც იყო საფუძველი აქ მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობების მხრიდან ჩვენი ჭირ-ვარამის გაზიარებისა და საქართველოსთვის მსახურებისა. საუკუნეთა განმავლობაში სხვებთან ერთად, ქართული იდეის და ქართული სახელმწიფოს თანაშემოქმედნი იყვნენ აფხაზები. ქართული სამყაროს შემადგენელი და განუყოფელი ნაწილი ყოველთვის იყო აფხაზეთი. ამაზე მეტყველებს აქ არსებული უძველესი ქრისტიანული ტაძრები და წარწერები, ქართველ მეფეთა ტიტულატურა. ამაზე მეტყველებს აფხაზეთში, ბედიის მონასტერში დაკრძალული ერთიანი საქართველოს პირველი მონარქის, - ბაგრატ III-ის საფლავი. ამაზე მეტყველებს ჩვენს შორის არსებული სისხლისმიერი ნათესაობა და ნათელ-მირონობა...

საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ყოვლად სამღვდელო მწყემსმთავრებს, პატიოსან მღვდლებს, ღირსეულ მღვდელ-მონაზვნებს, ქრისტესმიერ დიაკვნებს, ყველა პატიოსან მსახურს ეკლესიისას. ჩვენი სამშობლოს მკვიდრთ და უცხოეთში მცხოვრებ ქართველებს, კეთილმორწმუნე მთელ სამწყსოს ჩვენსას

მშვიდობა თქვენ ყველას და მადლი ღვთიური დიდი სიყვარულისა, ქრისტესმიერო ჩემო შვილებო! ძველი წლის წასვლა და ახალი წლის მოსვლა ჩვენგან მოითხოვს ერთგვარ ანგარიშს, ღვთისა და ერის წინაშე. ჩვენც შევასრულოთ ეს მოთხოვნა შეძლებისამებრ. ძველი წლის წასვლით და ახალი წლის მოსვლით ჩვენ გადავდგით კიდევ ერთი კარგი ნაბიჯი ჩვენი დიდი მომავლისაკენ.
მარჯვე იყო ეს ნაბიჯი გასული წლისა, მშვიდობა სუფევდა ჩვენს ხალხში და ჩვენს მიწა-წყალზე, საეკლესიო ზარების ხმა ისმოდა ყველგან. ქართველი ხალხი შრომობდა მედგრად სხვა ძმებთან ერთად და მოყვასთან ერთად, ოფლი აწვიმდა მიწას და დაზგებს, მაგრამ ეს ოფლი იყო არა ჭირის და იძულების, არამედ ლხენის, სიხარულისა და დოვლათის დაგროვებისა; ოფლი, რომელიც არჩეულ გზაზე წინ გადადგმული ნაბიჯისათვის დაიღვარა.
სკოლები და ინსტიტუტები ზრდიდნენ შვილებს ჩვენი ქვეყნისას, საზღვრებს იცავდნენ თავდასხმისგან ჩვენი შვილები, მეცნიერება მიიწევდა სინათლისაკენ, კეთდებოდა ყველაფერი ის, რაც სჭირდება ძმობას, სიყვარულს და აღმავლობას. ასეთი იყო ჩვენი ძველი კეთილი წელი. ახლა ადალი გვარგუნა ღმერთმა ნათლისამ და სასოებამ. კვლავ გველოდება გაზაფხული შრომისა და აყვავებისა. მე გისურვებთ ჩემო სულიერო შვილებო დიდ ძალოვნებას თქვენი სულისას და ხორცისას, რომ კიდევ მედგრად გადადგათ თქვენი მადლიანი და შეუპოვარი ნაბიჯი კაცობრიობის უკეთესი მომავლისაკენ. მე გისურვებთ ჩემო ღირსეულო თანამორწმუნენო და თანამემამულენო ნათელ გონიერებას, რომ თქვენი ფიქრი არ განშორდეს მშვიდობაზე ზრუნვას, ვინაიდან მშვიდობის გარეშე ოფლი კი არ იღვრება სასიცოცხლო დოვლათის დასაგროვებლად, არამედ სისხლი და მწუხარება ყოველივე იმის წარსაწყმედად, რაც გარჯისა და მშვიდობის წლებში იქნა დაგროვებული.
უფალი ჩვენი და ღმერთი ჩვენი, იესო ქრისტე, მშვიდობისა და სიყვარულის გზით მოგვიწოდებდა მუდამ სიარულს: "რამეთუ ესე არს მცნებაჲ ჩემი, რაჲთა იყუარებოდეთ ურთიერთას, ვითარცა მე შეგიყუარენ თქუენ. უფროჲსი ამისსა სიყუარული არავის აქუს, რაჲთა სული თჳსი დადვას მეგობართა თჳსთათჳს" (იოანე 15,12-13).
მე გისურვებთ, რომ მარად გულში გქონდეთ ეს "მცნებაჲ" ჩვენი ღმრთისა და მაცხოვრისა. მე შევთხოვ უფალს, რომ მწუხარება და შეშფოთება კი არ მოფენოდეს ჩვენს მშობლიურ მიწას ამ ახალ წელში, არამედ დიდი სათნოება, სარწმუნოება და სიყვარული. მე ვუსურვებ ჩვენს მხნე, სისხლსავსე ახალგაზრდობას, რომ მთელი აზრითა და მონდომებით გაჰყოლოდეს სწავლისა და განათლების გზებს და ბილიკებს, ვინაიდან უსწავლელისათვის ძნელი არის აზრის ამოცნობა იმ სისავსისა, რომელიც შექმნა შემოქმედმა თავისი განუზომელი ძლიერებითა და უკვდავი მარჯვენით, და რომელსაც დღეს ჩვენი მატერიალური სამყარო წარმოადგენს ჩვენთვის.
მე ვუსურვებ ცხოვრების სარბიელზე გამოსულ ჩვენს ჭაბუკებსა და ქალიშვილებს, რომ მომავალ წელში შექმნან პატიოსნებითა და სიყვარულით აღსავსე ოჯახები, ნუ დავივიწყებთ, რომ სიყვარული პატიოსნების გარეშე არ არსებობს, და პატიოსნება უსიყვარულოდ ობლის ხვედრს იტანს; ოჯახის შექმნას კი ერთიც სჭირდება და მეორეც, სიყვარულიცა და პატიოსნებაც.
მე ვუსურვებ ყველა მორწმუნესა და არა მორწმუნეს, რომ შრომა და ურთიერთსიყვარული ყოფილიყოს უპირველესი წყარო მათი ბედნიერებისა.
ნუ დაივიწყებთ ჩემო საყვარელო, ქრისტესმიერო შვილებო, რომ სიამაყეს, სხვის დაჩაგვრასა და სიმდიდრის მოხვეჭას, განდიდება არ მოაქვს ადამიანისათვის "რამეთუ ეგევითარნი უფალსა ჩვენსა იესუ ქრისტესა არა ჰმონებენ, არამედ თჳსსა მუცელსა და ტკბილად მეტყუელებითა მით და კურთხევითა აცთუნიან გულნი უმანკოთანი" (I რომ. 16,18). თქვენ თავმდაბლობა განგადიდებთ, სიყვარულისა და ურთიერთ პატიების უმანკო გრძნობა აამაღლებს თქვენს სულებსა და პატიოსნებას. ესეც გახსოვდეთ, რომ პირველი მაგალითი თავმდაბლობისა და სიყვარულისა ადამიანებს მაცხოვარმა ჩვენმა უჩვენა, როდესაც თავისი ჯვარცმის წინა დღეს მასთან მყოფ მოწაფეებს ფეხები დაბანა.
მე ღმერთსა ვთხოვ უცხოობაში მყოფ ჩვენს თანამემამულეთა სიცოცხლესა და ბედნიერებას. ვუსურვებ მათ, რომ მისცემოდეთ სურვილი და ღვთიური მადლი სამშობლოში დაბრუნებისა, ვინაიდან "სამშობლო, დედის ძუძუი არ გაიცვლების სხვაზედა" (რაფიელ ერისთავი).
მაშ ამაღლდით რწმენით, სიკეთით და პატიოსნებით ჩვენი ერის ტკბილო შვილებო! შევსთხოვოთ უფალს, რომ მოიტანოს ახალმა წელმა ჩვენი ხალხისა და სამშობლოსათვის ახალი სიბრძნე და ენერგია, ახალი წინსვლა, ახალი დიდი ნაბიჯები უკეთესი მომავლისაკენ, ახალი წყაროები და ნაკადულები აღმავლობისა, ახალი ზვრები და ბაღნარები, ახალი სკოლები და განათლების კერები, ახალი სითბო, ახალი სიტკბო, ახალი სუნთქვა სასოებით და აღტაცებით.
ღმერთი ხომ იცვლის ყველაფერს გარეშემოს როგორც სამოსს და თავად კი წლები არ აკლდება, ასევე თქვენც ახალ წელში ყველაფერი ძველი და უვარგისი, თქვენი შრომის შედეგად ახლით და უკეთესით შეგეცვალოთ, ჩემო საყვარელო სამწყსოვ, გაზრდილიყოთ, გამრავლებულიყოთ და წლები არასოდეს მოგკლებოდეთ ღვთის წმიდა სულით უკვდავებამონიჭებულებთ.
დიდება და მზეგრძელობა საქართველოს სამოციქულო ეკლესიას; სარწმუნოების, შრომის, სიყვარულისა და სიკეთის გზით წინ უკვდავებისაკენ, ღვთისმშობლის ხვედრი ჩვენი კურთხეული მიწის შვილებო!
"მადლი უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესი თქვენ ყოველთა თანა. ამინ" (I რომ. 16,24).

თბილისი 1978 წ.
სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II

სრულიად საქართველოს ღვთივკურთხეულ შვილებს!

უსასრულო ჟამთმდინარებას შეერთო მადლშემოსილი ძველი წელი და უფლის ნებით ზეგარდამოვიდა ქვეყნად ახალი, 1982 წელი.
წარსულ წელს ქართველმა ერმა იაკობის ძალა გამოავლინა შრომაში, მეცნიერებაში, ტექნიკაში, სულიერ ცხოვრებაში ჩვენი სამშობლოს ბედნიერი მომავლისათვის, - მერმისი დღისათვის, რომლისთვისაც ბრძანებს მოციქული პავლე: ეგრეთცა აღდგომაჲ მკუდართაჲ: დაეთესვის ხრწნილებით და აღდგების უხრწნელებით; დაეთესვის გინებით და აღდგების დიდებით; დაეთესვის უძლურებით და აღდგების ძლიერებით; დაეთესვის ჴორცი მშჳნვიერი და აღდგების ჴორცი სულიერი (1 კორ. 15,42-44).
სამშობლოს უკეთესი მომავლისათვის მეცადინეობა ყოველი ჩვენგანის ვალია. რათა "ივერი აღდგეს ძლიერი და დადგეს ერად სხვა ერთა შორის. წმიდით საყდარით, ენით მდიდარით, სწავლისა შუქით განათებული!.." ეს ეხება ჩვენი ცხოვრების ყველა სფეროს, როგორც სულიერს, ისე მატერიალურს, პირველყოვლისა, ეს ეხება ქართულ ენასაც.
ძველქართული პოეზიის ბწყინვალე ძეგლის, "ქებაჲ და დიდებაჲ ქართულისა ენისაჲს", ავტორი ღირსი მამა იოანე-ზოსიმე ამბობს: "და ესე ენაჲ მძინარე არს დღესამომდე და სახარებასა შინა ამას ენასა ლაზარე ჰრქვიან".
წმიდა ოთხთავის მიხედვით, ლაზარე მეგობარი იყო ქრისტესი. იგი მკვდრეთით აღადგინა მაცხოვარმა, ხოლო მის დებს, როგორც ძმის ჭირისუფლებს, სამარადისო ცხოვრება აღუთქვა. აზრი ნათელია, ღმრთის ნებით, ქართული ენა მკვდრეთით აღდგენილ წმიდა ლაზარესთან არის გაიგივებული, ხოლო მის ჭირისუფლად შერაცხულია მთელი ქართველი ერი, რომელიც ვალდებულია დღენიადაგ უფრთხილდებოდეს, ზრუნავდეს მისთვის, ვითარცა მართალი იოსები იფარავდა მტერთაგან ჩვილ ყრმას, მაცხოვარს ჩვენსას იესო ქრისტეს.
მადლობა უფალს, ჩვენს კურთხეულ მიწა-წყალზე წინაპართა ნაკვალევი სანთლით საძებარი არა გვაქვს. მიწიერი საქართველოს მთა და ბარიდან 15 ათასზე მეტი ისტორიული ძეგლი შეღაღადებს ზეციურ საქართველოს! ქართველი კაცი სადაც ბარს დაჰკრავს, დღის სინათლეზე გარდასული დიდების უტყვი მოწმენი ამობრწყინდებიან. ყოველი მათგანის მდიდარ ისტორიას მხოლოდ ძუნწი წარწერა გვამცნობს. დგას ქართველი კაცი დიდებული ქართული ტაძრის წინაშე და რაოდენ სავალალოა, რომ მასზე ამოტვიფრულ წარწერას ვერ კითხულობს. სამწუხაროა, რომ დღეს ძველქართული (ასომთავრული და ნუსხა ხუცური) მხოლოდ ენათმეცნიერების საქმედ იქცა.
გვახსოვდეს, ასომთავრული და ნუსხა-ხუცური დამწერლობის ხმარებიდან განდევნით ჩვენივე ნებით ვაშენებთ ყრუ კედელს წარსულსა და მომავალს შორის. თანამედროვე ქართველი კაცისათვის თანდათან უცხო და გაუგებარი ხდება უძველესი ქართული გამოცემები, თუმცა ისინი იმავე ღვთიური მადლით გასხივოსნებული, დინჯი და დარბაისლური ქართულით გვიამბობენ ერის გარდასული ცხოვრების ჭირსა და დალხინებას.
ჯერ კიდევ მე-10 საუკუნეში ჩვენს დიდ წინაპრებს მთელი სიღრმით შეუცვნიათ მშობლიური ენის საღვთისმეტყველო ბუნება და რელიგიური ძალისხმევა: "დამარხულ არს ენა ქართული დღემდე მეორედ მოსლვისა საწამებლად, რაჲთა ყოველსა ენასა ღმერთმან ამხილოს ამით ენითა". ღვთის შთაგონებით ასეთი განუზომელი მისია დააკისრეს ქართულ ენას ქრისტიანობის შესანიშნავმა აპოლოგეტებმა, რიაც ავალებს ყოველ ქართველს, უძველეს ანბანთა - ასომთავრულისა და ნუსხა ხუცურის ცოდნას.
სასიხარულოა, რომ დღეს ჩვენი ხალხი პატრონობას უწევს ისტორიულ ძეგლებს, აღადგენს და მეორე სიცოცხლესაც უბრუნებს მათ. ამ ღვთიურ და ეროვნულ საქმეში გადამწყვეტი სიტყვა ახალგაზრდობას ეკუთვნის. კარგი იქნებოდა, თუ ასეთივე შემართებით დაეუფლებოდა იგი ძველქართულ დამწერლობას, რათა ყოველ ახალ ძეგლთან შეხვედრისას აღარ დაგვჭირდეს ენის სპეციალისტთა მოხმობა ტაძრისა და მონასტრის კარიბჭეზე აღბეჭდილი წარწერის ამოსაკითხად.
ჩვენი სამეცნიერო დაწესებულებები სათანადო ყურადღებას უთმობენ ძველქართული დამწერლობის გავრცელების საქმეს, მაგრამ ქართული ანბანის ტაბულებისა და პარალელური ტექსტების გამოცემა არ მოგვცემს იმდენ სარგებლობას, რამდენსაც ძველი დამწერლობის თანმიმდევრული შესწავლა.
ყოველმა საშუალო სკოლადამთავრებულმა უნდა იცოდეს ასომთავრული და ნუსხა ხუცური წერა-კითხვა. ამ საშვილიშვილო საქმეში დაუფასებელი დახმარების გაწევა შეუძლიათ ძველი ქართული ენის მასწავლებლებს.
დღეს წმიდა ეკლესია ერთადერთი სავანეა, სადაც მოკრძალებით შეფარებულია და ყოველდღიურად იკითხება ძველქართული დამწერლობა, რამეთუ ყველა საეკლესიო წიგნი ხუცურადაა დაბეჭდილი. უფლის შემწეობით, ჩვენს ერში მორწმუნენი მრავლად არიან, მაგრამ ძველქართული დამწერლობის მცოდნენი მცირედნი: ქართველ მრევლში იშვიათად თუ მოიძებნება ადამიანი, რომელსაც შეეძლოს მედავითნეობა გაუწიოს მოძღვარს, რაც ბევრ დაბრკოლებას უქმნის წირვა-ლოცვის დაყენებას.
ვთხოვ ქართველ მორწუნეთ, გამოიჩინონ სიბეჯითე და გულმოდგინება, შეისწავლონ ასომთავრული და ხუცური დამწერლობა. არ მოშალონ ხიდი - აკვედუკი, გადებული სახელოვან წარსულსა და ბედნიერ მომავალს შორის, როგორც ერთადერთი გზა, რომლითაც მოაღწია ჩვენამდე ენამ, რწმენამ და ქართველი კაცის გენიამ.
ძველქართული დამწერლობის ცოდნა ყოველი ქართველის ვალია. იგი ფარად და მახვილად ეპყრა მოციქულთა სწორ წმიდა ნინოს, რომელმაც ქართველი ერი საბოლოოდ აზიარა ქრისტეს რწმენას. ძველქართულ ენაზე მეტყველებდნენ ქართველი წმიდანები; ღირსნი მამანი და დედანი, რომელთა ღვაწლი განუზომელია ღვთისმშობლის წილხვედრი საქართველოსთვის, მისი წარსულის, აწმყოსა და მომავლის ნათელყოფაში.
საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ღვთივკურთხეულო შვილებო, გისურვებთ მზეგრძელობას სულიერებასა და ქრისტესმიერ სიყვარულს. შევთხოვ ქვეყნის შემოქმედს, ახალი წელი ყოფილიყოს საწინდარი მარადიული მშვიდობისა, რათა 2000 წელს ჩვენი უფლისა და მაცხოვრის იესო ქრისტეს დედამიწაზე მოსვლის ოცსაუკუნოვან სიხარულს ჩვენი პლანეტა შეხვდეს აყვავებული და სვებედნიერი. ამ ახალმა წელმაც გაგიღოთ კარნი ახალ მიღწევათა, კვლავაც მშვიდობის მზის ქვეშ იფურჩქნებოდეს ერის ცხოვრება.
ნეტარ იყვნენ მშჳდობის-მყოფელნი, რამეთუ იგინი ძედ ღმრთისად იწოდნენ (მათე 5,9). სულგრძელ იყავით ყოველთა მიმართ; კეთილს უყოფდეთ ურთიერთს; სულსა ნუ დაივიწყებთ; ღმერთისა მიმართ ილოცვიდეთ; მარადის გიხაროდენ!
ღმერთი თქვენთან არს ყოველთა დღეთა და უკუნითი უკნისამდე. ამინ!

1982 წელი, იანვარი.
სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II

ღვთივრჩეულთა ყოვლადსამღვდელოთა მღვდელმთავართა, ღირსთა ბერ-მონაზონთა და ყოველთა კურთხეულთა შვილთა საქართველოს ავტოკეფალური წმიდა მართლმადიდებელი და სამოციქულო ეკლესიისათა, მკვიდრთა საქართველოჲსა და მცხოვრებთა ჩვენი სამშობლოს საზღვრებს გარეთ

„პირველითგან იყო სიტყუაჲ... მის თანა ცხორებაჲ იყო,

და ცხორებაჲ იგი იყო ნათელ კაცთა, და ნათელი იგი ბნელსა

შინა ჩანს, და ბნელი იგი მას ვერ ეწია“ (იოვანე 1; 1,4,5)

ქრისტეს მიერ საყვარელნო და ძვირფასნო ყოვლადსამღვდელონო მღვდელმთავარნო, მოძღვარნო, ანგელოზებრივი სახით შემოსილნო ღირსნო ბერ-მონოზონნო, ძმანო და დანო - ძენო და ასულნო წმიდისა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიისანო, მკვიდრნო საქართველოისა და მცხოვრებნო ჩვენი სამშობლოს საზღვრებს გარეთ!

სასიხარულო და საცხოვნებელ დღეს, როდესაც ჩვენ ვახსენებთ ქვეყნად მოსვლას ღვთისა მამისაგან უწინარეს საუკუნეთა შობილ მაცხოვარს, რომელსაც მოციქული იოანე ღვთისმეტყველი უწოდებს სიტყვას, გულითადად მოგილოცავთ ამ მშვიდობისა და სიყვარულის ზეიმს, ქრისტეს შობის ბრწყინვალე დღესასწაულს და ვხმობ გიხაროდეთ, რადგან ჩვენთან არს ღმერთი!

ჩვენ ვადიდებთ იესო ქრისტეს შობას, მხოლოდშობილს, წმიდას, თანაარსს მამისა და სულისა წმიდისა და ამასთან ერთად მტვირთველს ადამიანის ბუნებისა, მწყალობელს მეზვერეთა და ცოდვილთა, აღმღებელსა თავის თავზე კაცობრიობის უბედურებათა, ცრემლთა, ტკივილთა და განსაცდელთა, რამეთუ ყოველივე ეს მან იტვირთა ჩვენთვის, რათა ჩვენი გამოხსნის დიდი საიდუმლო აღესრულებინა. იესო ქრისტე - ღმერთი ღმერთთაგანია, ნათელი - ნათლისაგან, რომელიც დღეს, ხვალ და მარად ღვთაებრივი დაუსრულებელი ცხოვრების პროცესში იშვება წიაღთა ღვთისა მამისაგან.

„ნათელი ქრისტესი განგვანათლებს ყოველთა“.

იგი არა ჰგავს ყოველივე იმას, რაც ჩვენთვის ჩვეულებრივია, ის თითქმის მარტოა და უცხოა ჩვენთვის, მაგრამ ამავე დროს უსაზღვროდ მახლობელი და ძვირფასია. საწყლებთან მას სურს იყოს ღარიბი, მდიდართ იგი მოუწოდებს მოწყალებისაკენ, დევნილებთან იგი დევნილია, განსაცდელში მყოფთან განსაცდელის მტვირთველია, მომაკვდავთან - იგი ჯვარცმულია. მან იტვირთა თავის მხრებზე ადამიანი მთელი მისი სისუსტით, რადგან მხოლოდ ის ერთია შეუძლებლის შემძლებელი, და სწორედ ამაშია მისი დიდი მისია როგორც მხსნელისა. მაცხოვარს უყვარს ღარიბნი არა მათი სიღარიბისა გამო, არამედ იმიტომ, რომ ისინი მდიდარზე მეტად ცდილობენ გაიგონ და შეიგრძნონ სულიერი საუნჯენი. სიმდიდრე კი, პირიქით, ატყვევებს ადამიანის გულს იმდენად, რომ მას უკვე ავიწყდება ყოველივე და იკეტება საკუთარ ეგოიზმში, იგი უკვე აღარ ისწრაფვის სულიერობისაკენ, არამედ იფარგლება და ისაზღვრება მხოლოდ უხეში მატერიით. ასეთებზე მაცხოვარი ბრძანებს, „შვილებო, რარიგ ძნელია სიმდიდრეზე დაყრდნობილთათვის ღვთის სასუფეველში შესვლა! უადვილესია ნემსის ყუნწში აქლემის გასვლა, ვიდრე მდიდრის შესვლა ღვთის სასუფეველში“ (მარკოზი X, 24-25). დროა ადამიანმა სულიერი თვალი აახილოს და განსაზღვროს რომელია მთავარი და რომელი მეორეხარისხოვანი, დროა ადამიანმა გადასინჯოს სულიერი და მატერიალური ფასეულობანი.

როდესაც მორწმუნე ადამიანი რეალურად შეხედავს ცხოვრებას, თავის გარემომცველ სამყაროს, მიდის დასკვნამდე, რომ მიწიერი ჩვენი ცხოვრება - ეს არის მხოლოდ ნაწილი რაღაც დიდისა, განუსაზღვრელისა, ეს არის მხოლოდ მომზადება მარადიული და უკვდავი ცხოვრებისათვის. მაგალითად, თუ პირველი ქრისტიანებისათვის სასწაულნი და გამოცხადებანი ჩვეულებრივი საღმრთო მოვლენა იყო, თანამედროვე ადამიანში ის ხშირად იწვევს უნდობლობას, ან უკეთეს შემთხვევაში - გულისტკივილს, რადგან მას არ შესწევს უნარი მისი ახსნისა და შემეცნებისა.

ქრისტეს შობის დღეს ჩვენ კიდევ ერთხელ შევიცნობთ, რომ იესო ქრისტე ისტორიაში არის განსაკუთრებული რეალობა, დროების შემობრუნების ნიშანსვეტი, ახალი ადამიანის საწყისი. შეხედულებანი მის პიროვნებაზე განსხვავდებოდნენ და ამჟამადაც განუწყვეტლივ სცილდებიან ერთმანეთს. მისთვის და მისდამი რწმენის გამო იღვრებოდა სისხლი და ცრემლი, იმიტომ, რომ „ეს არის მოწმობა, რამეთუ საუკუნო სიცოცხლე მოგვცა ჩვენ ღმერთმა, და ეს სიცოცხლე მის ძეშია“ (I იოვანე V,II). ამ რწმენით, ამ სულიერი სათნოებით ცხოვრობდა და ცხოვრობს ჩვენი კეთილმორწმუნე ერი.

ახალშობილმა ყრმამ დაჩრდილა საქართველოში მანამდე არსებული წარმართული რელიგიები და სულიერად გარდაქმნა ადამიანი, ამჟამად საქართველოს მიწა წმინდაა, მის წიაღში განისვენებს მაცხოვრის კვართი, ივერია არის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის წილხვედრი, აქ ქადაგებდნენ მოციქულნი - ანდრია პირველწოდებული და სიმონ კანანელი, აქ შეასრულა თავისი სამოციქულო მისია მოციქულთა სწორმა და ქართველთა განმანათლებელმა წმინდა ნინომ, აქ ბევრი წამებული გვირგვინოსან იქმნა, ივერია ბრწყინავს მღვდელთმთავართა და ღირსთა მამათა ღვაწლით, ამ მიწაზე გვესმის ჩვენ საიდუმლო სიტყვები, რომლებიც ოდესღაც მოისმინა ღვთისმხილველმა და დიდმა წინასწარმეტყველმა მოსემ: „გაიხადე ფეხსაცმელი ფერხთაგან შენთა, რადგანაც მიწა, რომელზედაც დგახარ, ადგილი წმიდა არს“ (გამ. III,5).

დღეს ჩვენთვის განსაკუთრებით ძვირფასია საგალობელი, რომელიც ანგელოზებმა იგალობეს ბეთლემსა ზედა ქრისტეს შობის ღამეს: „დიდებაი მაღალთა შინა ღმერთსა, ქუეყანასა ზედა მშვიდობაი, და კაცთა შორის სათნოებაჲ“ (ლუკა 2,14). მშვიდობა, რომელიც გვაუწყეს ანგელოზებმა, წარმოადგენს კაცობრიობისათვის არსებით აუცილებლობას, როგორც წყარო, რომელიც აღვიძებს წყურვილს ხალხთა შორის მადლიანი მშვიდობისათვის, როგორც სიყვარულის მოვლენა, რომელიც საფუძველია მეგობრობის, მშვიდობიანი ურთიერთობისა და ხალხთა ცხოვრების აყვავებისა. ადამიანის უმაღლესი დანიშნულებაა მოუტანოს ხალხს სიხარული. ჩვენ უნდა გვახსოვდეს, რომ გარეგანი მშვიდობა - სიწყნარე, სიმშვიდე, ცხოვრება სისხლის ღვრისა და ომების გარეშე, შინაგანი სულიერი სამყაროს შედეგს წარმოადგენს. მხოლოდ ამ შემთხვევაში დადგება ის კურთხეული დრო, რომლის შესახებაც გვაუწყა წინასწარმეტყველმა ისაიამ: „და დასჭრიდნენ მახვილებსა მათსა სახნისად, და ლახვრებსა მათსა მანგლად: და არა აღიღოს ნათესავმან ნათესავსა ზედა მახვილი, და არღა ისწავებდნენ მერმე ბრძოლასა“ (ისაია II,4).

განსაკუთრებული სიყვარულის გრძნობით მე მოგმართავთ თქვენ, ჩვენო ძვირფასო თანამემამულენო, რომელნიც ცხოვრობთ ჩვენი მამულის საზღვრებს გარეთ; თქვენ არ ხართ დავიწყებულნი, ჩვენ გვახსოვხართ და ყოველთვის ვლოცულობთ თქვენთვის. არ დაივიწყოთ თქვენი სამშობლო - მზიური საქართველო, მის კურთხეულ მიწაში განისვენებენ თქვენი დიდებულნი წინაპარნი, გახსოვდეთ და შეისწავლეთ მშობლიური ქართული ენა, წაიკითხეთ და შეითვისეთ ჩვენი მდიდარი საეკლესიო და კლასიკური ლიტერატურა, რომელიც სულიერად გაგვამდიდრებს და გაგვაერთიანებს.

ჩვენი საერთო მიზანია - ვიყოთ ერთად.

ქრისტეს მოყვარენო ძმანო და დანო, კიდევ ერთხელ მოგილოცავთ ქრისტეს შობის დიად დღესასწაულს და გისურვებთ, რომ ღვთის სიტყვა - მაცხოვარი იშვას თქვენს გულშიც, რომ ის თქვენთან იყოს განუშორებლად და მარად გესმოდეთ მისი სანატრელი ხმა: „არა დაგიტეო შენ, ნუ გეშინინ, რამეთუ შენ თანა ვარ, ნუ შესცდები, რამეთუ მე ვარ ღმერთი შენი, რომელმან განგაძლიერე შენ, შეგეწიე შენ, და მოგიკრძალე შენ მარჯვენითა მართლითა ჩემითა“ (ისაია - XI,I,10).

იხარეთ ორსავე სოფელსა შინა. ამინ.

ქრისტეს შობა 1978-79 წ.

ქ. თბილისი

სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II

წმიდა დიდმოწამე ეკატერინე რომის ცეზარის, კონსტის ქალიშვილი იყო. მამის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო სკიპტრა მაქსიმეს ხელში გადავიდა. რასაკვირველია, ეკატერინე ამაზე არც კი ფიქრობდა, რამეთუ სრულად მიუძღვნა თავი სიბრძნისმეტყველებას: კითხულობდა ჰომეროსს, პლატონს, დემოსთენეს და მხოლოდ საკუთარი ნაკითხობით იყო აღფრთოვანებული. მაგრამ მისი დედა ზრუნავდა, რომელიმე დიდებულზე ქალიშვილის გათხოვებით საკუთარი მოდგმა კვლავ სამყაროს ტახტზე ეხილა; ის ქალიშვილს განუწყვეტლივ ურჩევდა, საქმრო კეთილშობილი ოჯახიდან შეერჩია; მაგრამ ეკატერინე მუდამ ცდილობდა, დედის განზრახვა უგულებელეყო; მშობელი დედა კი ამის გამო ძალზე მწუხარებდა და გადაწყვიტა, დასახმარებლად სხვები მოეხმო.
ქალაქის უცნობ ადგილას ცხოვრობდა ღვთივსათნო ბერი, მისი დედის სულიერი მოძღვარი, რამეთუ ის ქრისტიანი იყო; მაგრამ რწმენისადმი რაღაც გაურკვეველი გულგრილობის გამო, ანდა იმის შიშით, რომ მისი ასული ქრისტიანად მოქცევის შემდეგ ახალგაზრდული მოშურნეობით არ გამოაშკარავებულიყო და ამით ზიანი არ მიეყენებინათ, თავის რწმენას მისგან დრომდე მალავდა. სწორედ იმ ბერთან მივიდა ის ქალიშვილთან ერთად და გაუმხილა ასულის გულგრილობა გათხოვებაზე. მან სთხოვა, დაეყოლიებინა ჯიუტი ქალწული, მისი რჩევა შეესმინა. მაგრამ ბერის ყველა შეგონება და დედის რწმუნება ამაო გამოდგა. ეკატერინემ გადაწყვეტით თქვა:
-თუ გსურთ, გათხოვილი მიხილოთ, მომიძებნეთ ახალგაზრდა, რომელიც არ ჩამომივარდება არც კეთილშობილებით, არც განსწავლულობით, არც სიმდიდრით და არც სილამაზით; თუ ამ სრულყოფილებებიდან ერთი მაინც ეკლდება, მარად ქალწულად დავრჩები.
ამის მოსმენაზე დედამ თავისი სურვილის ასრულების იმედი გადაიწურა, მისი კეთილგონიერებითა და ქალწულებისკენ მისწრაფებით აღფრთოვანებულმა ბერმა კი გაიფიქრა: „რაოდენ სასიამოვნოა ეს მსხვერპლი ქრისტე მაცხოვრისთვის“ - და გადაწყვიტა, მისთვის ზეციური სასიძო გაეცნო.
მან მცირე ხანს იფიქრა და ეკატერინეს უთხრა:
მე ვიცნობ შესანიშნავ ყმაწვილს, რომელიც შეუდარებლად აღგემატება ყველა ღირსებით; მისი სილამაზე მზის ბრწყინვალებაზე მეტია; მისი სიბრძნე ყველა გრძნობიერსა და სულიერს წარმართავს; მისი საგანძური მთელს სამყაროს ეფინება; მისი კეთილშობილება ყველა მეფისას აღემატება.
ეკატერინემ იფიქრა, რომ ბერი ვიღაც ხელმწიფეზე ესაუბრებოდა და შერცხვა, სახე შეეცვალა და მცირეოდენი ყოყმანით ჰკითხა:
-ნუთუ ეს მართალია?
ბერი: წარმოიდგინე უკუნი წყვდიადი და სხივმფენი მზე; ვფიცავ ღმერთს, რომ ამ ახალგაზრდის ჩემმიერი აღწერა ის წყვდიადია, მისი სრულყოფილება კი სხივმფენი მზეა. ეს ისეთი სასიძოა, რომელიც შენი შემოხედვით არ აღფრთოვანდება.
ეკატერინე: ვისი ვაჟია შენს მიერ ესოდენ განდიდებული ახალგაზრდა?
ბერი: მას მიწიერი მამა არ ჰყავს, მაგრამ ზებუნებრივად იშვა ყოვლადწმიდა და მარადქალწულისგან, სული წმიდის გარდამოსვლით.
ეკატერინე: რასაკვირველია, შენ რომელიღაც ღმერთზე ან ნახევრადღმერთზე საუბრობ? მაგრამ შენ ხომ უწყი, რომ ყველა მათგანს რამდენიმე ცოლი ჰყავს.
ბერი: ო, არა! ამ სასიძოს ერთი სულის შებერვით ძალუძს, ყველა თქვენი ღმერთი და ნახევრადღმერთი ფერფლად აქციოს.
ეკატერინე: ვერ გავიგე! შეიძლება, ვიხილო ესოდენ საოცარი ახალგაზრდის სახე?
ბერი: მე ყველაფრისთვის მზად ვარ.
მაშინ ბერმა მას ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ხატი მისცა, რომელსაც ხელში საუკუნეთა უწინარესი ყრმა ეჭირა და უთხრა:
-ეს მარადქალწული და დედაა, ეს კი მისი ძე! ეს გამოსახულება წაიღე და სასახლეში ჩაკეტილმა მთელი ღამე ღვთისმოშიშებით ილოცე, რათა მან თავისი ძე გიჩვენოს. თუ მას ჭეშმარიტი რწმენით შესთხოვ, ვიმედოვნებ, იხილავ, მას, ვისკენაც მგზნებარედ მიისწრაფის შენი გული.
ბრძენმა ქალწულმა ფასდაუდებელი ძღვენი მიიღო და თავისი სახლისკენ გაეშურა. იქ, ბერის სწავლებისამებრ, მანამდე ლოცულობდა, სანამ მისთვის ესოდენ უჩვეულო ღვაწლისგან ღრმად არ ჩაეძინა. უეცრად მას დედა ღვთისა გამოეცხადა სწორედ ისეთი სახით, როგორც მის სურათზე იყო გამოსახული: ხელში საუკუნეთა უწინარესი ყრმა ეჭირა, რომელიც სახიდან მზეზე უბრწყინვალეს სხივებს აფრქვევდა; მაგრამ მზერა, როგორც ყოველთვის, თავისი ყოვლადწმიდა დედისკენ მიეპყრო, ასე რომ, ეკატერინემ მისი დანახვა ვერ შეძლო. ის მეორე მხარეს გადავიდა, მაგრამ ყრმამ კვლავ იბრუნა სახე...
ამასობაში, სანამ ორმხრივი ბრძოლა რამდენჯერმე განმეორდა, ზეციურმა დედოფალმა თავის ძეს უთხრა:
-შეხედე, შვილო ჩემო, შენს მხევალს, რაოდენ გონიერი, კეთილშობილი, მდიდარი და მშვენიერია!
-ის ისეთი უგუნურია, - მიუგო უწმიდესმა ყრმამ, - ისეთი მდაბალი, ღარიბი და უსახურია, რომ მისი მზერა არ შემიძლია.
-უკიდურეს შემთხვევაში, - წინააღმდეგობა გაუწია დედა ღვთისამ, - განსწავლე, რა უნდა გააკეთოს, რომ შენი სახის ხილვის ღირსი გახდეს?
-წავიდეს ბერთან, - თქვა იესომ, - და რასაც ის უბრძანებს, იმავე წუთს აღასრულოს; მაშინ მიხილავს და მადლსაც მოიხვეჭს.
ხილვით შეძრულ ეკატერინეს გამოეღვიძა.
რაოდენ ხანგრძლივი მოეჩვენა მას დარჩენილი ღამე! როგორც კი ოდნავ ირიჟრაჟა, ქალწულმა ერთგული მონა ქალი წაიყვანა, ღვთისმოშიშ ბერთან წავიდა და სთხოვა, ესწავლებინა, როგორ დაემსახურებინა ზეციური სასიძოს სიყვარული. მაშინ წმიდა მამამ ზედმიწევნით განუმარტა ქრისტიანული რწმენის საიდუმლოებანი, ღვთის ერთგული სულის ნეტარება, სასუფეველისეული ცხოვრების გამოუთქმელი დიდება და მომავალი ტანჯვის საშინელება. ეკატერინე, როგორც ბრძენი და განათლებული ქალწული, ყველაფერს მიხვდა და შეიმეცნა; მან მთელი გულით ირწმუნა და მისგან ნათელ-იღო. ბერმა ასწავლა, როგორი ვედრებით უნდა ელოცა ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლისადმი, რათა იმავე ხილვით დამტკბარიყო.
ბრძენმა ყრმა ქალწულმა ძველი ადამიანი ჩამოირეცხა და ახლით შეიმოსა; ის გვიან ღამემდე ლოცულობდა. მთელი მისი სული და გული წმიდა აზრებში იყო შთაფლული. ერთადერთს ნატრობდა - ზეციური სასიძო ეხილა. ღამისთევითა და ლოცვით გადაღლილს ჩაეძინა და წინა ღამის ხილვა კვლავ ესტუმრა. ზეციური ყრმა უკვე მხიარული თვალებით უმზერდა. დედა ღვთისამ ღვთაებრივ შვილს ჰკითხა:
-სათნო გეყო თუ არა ეს ქალწული?
-ახლა ის ჩემთვის ისევე კეთილშობილი, მდიდარი, განდიდებული და მშვენიერია, - მიუგო მაცხოვარმა, - რამდენადაც ადრე უგუნური, უპატიო, ღარიბი და უსახური იყო. ახლა კი ისე შევიყვარე, რამდენადაც ადრე მძულდა.
-ასე, ბრძენო ქალწულო, - მიუბრუნდა ეკატერინეს ძე ღვთისა, - მე შენ ჩემს სასძლოდ გამოგირჩევ და ჩემი შენდამი სიყვარულის სანაცვლოდ ამ ბეჭედს გადმოგცემ. შეინახე ის და სხვა სასიძოს ნუ მიიღებ.
წმიდა ეკატერინე სიხარულითა და აღფრთოვანებით აღივსო და მის წინაშე მუხლებზე დაემხო...
-უღირსი ვარ, შენი სასძლო ვიყო! შენი მონა ვიქნები! - წამოიძახა და შერყევისგან გამოეღვიძა... ფასდაუდებელი ბეჭედი ხელზე ეკეთა.
ადამიანური ზრახვები ამაო, ზოგჯერ დამღუპველიც კია; ღვთაებრივი ზრახვები კი მუდამ იხრება იქითკენ, რომ ღვთისკენ მოგვაქციოს და ჭეშმარიტების გონიერებასთან მიგვიყვანოს. შესაბამისად, ყოველგვარ წამოწყებაში საკუთარ პატივმოყვარეობას ან სხვა რომელიმე ვნებას კი არ უნდა მივაყურადოთ, არამედ ერთადერთ ღმერთს, რომელმაც წმიდა წერილში თავისი ნება ესოდენ ცხადად გაგვიცხადა

მეექვსე საუკუნეში, ომირიტის კეთილმსახური მეფის, აბრაამის მმართველობის დროს, იუდეველებმა, რომელთაც ქრისტიანული აღმსარებლობის მიღება ებრძანათ, მოსთხოვეს მეფეს, კამათი ჩაეტარებინა იუდეველებსა და ქრისტიანებს შორის მასზედ, თუ რომელი კანონი იყო უფრო ღვთიური და სამართლიანი - ძველი აღთქმისა თუ ახლისა.
აბრაამი განარისხა ამგვარმა კადნიერებამ, მაგრამ ომირიტის მთავარეპისკოპოსის, გრიგოლის რჩევით, დათანხმდა, დაეკმაყოფილებინა მათი წადილი. პაექრობაში მონაწილეობისათვის მართლმადიდებელთა მხრიდან აირჩიეს თვით იგი - უფლის სათნო მღვდელმთავარი, ხოლო იუდეველთა კრებულიდან - ვინმე ერვანი, რჯულის დახელოვნებული მასწავლებელი, მოძღვარი და მეცნიერი კაცი, რომელსაც მრავალი რაბინი უჭერდა მხარს.
აბრაამის, ყოველთა სასულიეროთა, სამეფო სინკლიკიტისა და მთელი ხალხის თანდასწრებით ფართო საასპარეზო მოედანზე რამდენიმე დღის მანძილზე მიმდინარეობდა პაექრობა. როგორ არ ცდილობდა ერვანი ღირსეულად სიტყვის მიგებას, როგორ დახელოვნებულად არ იყენებდა ძველი აღთქმის თითოეულ სიტყვას თავის სასარგებლოდ, მაგრამ მას ყოველთვის ამარცხებდა წმიდა მთავარეპისკოპოსი. განიხილებოდა საკითხები ღმერთის სამპიროვნების შესახებ, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის შესახებ, სულიწმიდისაგან უფლის განხორციელების შესახებ, სამი დღის შემდეგ უფლის მკვდრეთით აღდგომის შესახებ - ერთი სიტყვით, ქრისტიანული სარწმუნოების ყველა საიდუმლო და წეს-ჩვეულებანი. ერვანი ყველა შემთხვევაში თავსლაფდასხმული რჩებოდა. ქრისტიანები განიხარებდნენ, იუდეველთ კი თავები ჩაექინდრათ.
სარწმუნოებრივმა დავამ რამდენიმე დღეს გასტანა. უკვე იწურებოდა პაექრობის ბოლო დღე. მღვდელმთავარმა გრიგოლმა უარყო იუდეველთა რაბინის, ერვანის ყველა მტკიცებულება-დასაბუთება და ამ დროს მხოლოდ ძველი აღთქმის ტექსტებს იყენებდა. ღამით სიზმრისეულ ჩვენებაში რაბინმა ერვანმა წმიდა მოსე წინასწარმეტყველი იხილა, რომელიც თაყვანს სცემდა უფალ იესო ქრისტეს. დიდმა წინასწარმეტყველმა უთხრა მას, რომ იგი ჭეშმარიტებას აღუდგებოდა წინ და ამიტომ ძლეულიც იქნებოდა. ღვთის წყალობით ქრისტეს სიმართლე იმარჯვებდა, მაგრამ ერვანს არაფრით არ უნდოდა ძლეულად ეღიარებინა თავი; მაშინ მან უკანასკნელი სასოწარკვეთილი ნაბიჯი გადადგა. რაკი ატყობდა, რომ საჭირო იყო რაღაც გადამწყვეტი ღონისძიების მიღება, ერვანმა ბოლოს ასეთი რამ თქვა:
-რად ვიწვალებთ თავს ამდენი უსაგნო კამათით? მე შემიძლია, შემოგთავაზოთ საქმის დასრულების ყველაზე ქმედითი საშუალება. შენ, ქრისტიანო მოძღვარო, თუ გსურს, რომ მე და ჩემმა თანააღმსარებლებმა ყოველგვარი თვალთმაქცობის გარეშე ვირწმუნოთ შენი იესო, გვიჩვენე იგი ცოცხლად; იღონე ძალა, რათა მე ვიხილო იგი და ვესაუბრო - მხოლოდ მაშინ ვირწმუნებთ, რომ ქრისტიანებმა დაგვამარცხეს...
როგორც კი მოისმინეს ერვანის სიტყვა, შეჩოჩქოლდა კრებული - ყველა სიფრთხილისკენ მოუწოდებდა, რათა რაიმე სატყუარზე არ წამოეგოთ. მაგრამ აი, წმიდა ეპისკოპოსმა მიმართა მოპაექრეს:
-ო, ერვან, შენი თხოვნა აღემატება ადამიანის ძალას, მაგრამ დიდ არს უფალი! თქვენს დასარწმუნებლად და ქრისტიანთა რწმენაში განსამტკიცებლად იყოს ასე! იგი მოიღებს წყალობას, რათა ესეც აღასრულოს: გადაჭრით მითხარ, რა გსურს ჩემგან?
-გამოსთხოვე შენს უფალს, ხილულად წარმოსდგეს შენს წინაშე! - უპასუხა ერვანმა.
-დიახ, რათა ჩვენც შევიგრძნოთ მისი აქ ყოფნა! - შიშნარევი ხმით იმეორებდა იუდეველთა კრებული, - მხოლოდ მაშინ მივიღებთ ნათლისღებას!
წმიდა მთავარეპისკოპოსმა იცოდა, რამდენად დიდი სულიერი ძალისხმევა მართებდა, მაგრამ ისიც უწყოდა, რომ „თუ გექნებათ მდოგვის მარცვლისოდენა რწმენა, უბრძანებთ ამ მთას: გადაადგილდიო, და ისიც გადაადგილდება, და არაფერი იქნება შეუძლებელი თქვენთვის“ (მათე 17, 20). წმიდა გრიგოლმა მთელი თავისი სასოება უფალს მიანდო, წამოდგა ტახტიდან და ხალხის საკრებულოდან შორიახლოს განაპირებულმა დაიწყო ლოცვა. მეფე და ყოველნი ქრისტიანნი გაკვირვებულნი იყვნენ მისი კადნიერებით უფლისადმი. ამასობაში კი მუხლებზე დაჩოქილი წმიდა მღვდელმთავარი სიმდაბლითა და ღვთისადმი უსაზღვრო სიყვარულით აღსავსე ილოცვიდა. მსმენელთა ყურს სწვდებოდა, თუ როგორ იხსენიებდა იგი სიტყვა ღმერთის განხორციელების საიდუმლოს, მის ცხოვრებას, ჯვარზე ვნებასა და დიდებით აღდგომას. ბოლოს ღვთის სათნომყოფელმა ასე შეჰღაღადა მაცხოვარს:
-გამოგვეცხადე, მეუფეო, ამ გრძნობიერად გაქვავებულსა და ბოროტებით დაბრმავებულ ადამიანების წინაშე, შენი სახელის განდიდებისათვის; დაე, ხორციელი თვალით იხილონ შენი ცხოველსმყოფელი იერსახე, რომლითაც ჩვენთვის, უტკბესო იესო, შეიმოსე ხორციელად და რა სახითაც ცად ამაღლდი, რათა გიხილონ შენ და გირწმუნონ ერთი ჭეშმარიტი ღმერთი!
როგორც კი მთავარეპისკოპოსმა დაამთავრა ლოცვა, ანაზდად აღმოსავლეთიდან ღრუბელი ამოვარდა, მეხმა იჭექა და საშინელი ძალით იძრა მიწა.
ადამიანები შიშისაგან მიწას გაერთხნენ, მაგრამ მერე, თითქოს ძილისაგან გამოერკვნენო, ერთიმეორის მიყოლებით წამოიმართნენ და აღმოსავლეთ მხარეს მიაპყრეს მზერა - ყველამ დაინახა, როგორ განიხვნა ზეცა და იქიდან მზის შარავანდედით მოცული ღრუბელი გამოჩნდა, რომელიც მიწაზე ეშვებოდა. ღრუბლის შუაგულში იდგა ყველაზე მშვენიერი ძეთაგან კაცისა - უფალი ჩვენი იესო ქრისტე. ენით უთქმელი ბრწყინვალე იერსახითა და ელვის სადარი სამოსით იგი ღრუბლებზე მოაბიჯებდა, ხალხის კრებულს მიუახლოვდა და მთავარეპისკოპოსის წინ ჰაერში გაჩერდა. მისი ღვთაებრივი მშვენიერება იპყრობდა როგორც ქრისტიანთა, ისე იუდეველთა გულებსა და მზერას.
მაგრამ მისი დიდებისა და აღმატებულების წინაშე, როგორც ოდესღაც თაბორის მთაზე, ყველანი პირქვე დაეცნენ - მეფეცა და ხალხიც. შეძრწუნებულმა იუდეველებმა გაქცევა სცადეს, მაგრამ მუხლი მოეკვეთათ - ღვთაებრივი ბრწყინვალება სწვავდა მათ, უხილავი ძალა მოძრაობის უნარს ართმევდა...
მაშინ ღვთაებრივი ძალითა და გონების ნათლით აღვსილმა წმიდა მთავარეპისკოპოსმა მოუწოდა ერვანს:
-იხილე და ირწმუნე, რომ ერთია წმიდა, ერთია ღმერთი იესო ქრისტე სადიდებელად მამისა, ამინ!
ერვანი ცოცხალმკვდარი იდგა და სიტყვის დაძვრას ვერ ახერხებდა. მაშინ უფლის ყოვლადმშვენიერი დიდებულებისაგან ისმა ხმა:
-მწყემსმთავრის ლოცვებისათვის განგკურნავთ თქვენი მამების მიერ ჯვარცმული!
ამ სიტყვების შემდეგ იუდეველები წინანდელზე მეტად ათრთოლდნენ და მიწაზე დაემხნენ. თვალები გახელილი ჰქონდათ, მაგრამ მხედველობა დაკარგეს.
ამ დროს უფლის სიახლოვეს ისევ გაისმა ხმაური და მბრწყინავი ღრუბელი მაღლა-მაღლა აიწია და აიკეცა; ბოლოს უფალი უჩინო იქმნა. ქრისტიანები კიდევ დიდხანს შეჰღაღადებდნენ მის კვალზე სავედრებელს: „უფალო შეგვიწყალე!“
წმიდა მთავარეპისკოპოსი მიწისაკენ თავდახრილი ცრემლის ღვრით აღავლენდა ლოცვებს უფლის წინაშე თავისი ხალხისათვის. ხოლო იუდეველნი, დაბრმავებულნი, დაკარგულ თვალისჩინზე მოტირალნი, ფეხებში უვარდებოდნენ და სთხოვდნენ, ქრისტე მაცხოვრის სიტყვის თანახმად, კურნება მიენიჭებინა მათთვის. ისინი იფიცებოდნენ, რომ წრფელი გულით იღებდნენ სახარებისეულ რწმენას და იმავე დღეს ყველანი - ერვანიდან მოყოლებული, ჩვილი ბავშვებით დამთავრებული - მოინათლნენ წყლითა და სულიწმიდით. ერვანმა ქრისტიანული ნათლობის სახელად ლევი მიიღო, რაბინმა ელინებმაც მიბაძეს მათ მაგალითს. მთელი ომირიტის ქვეყანა განათლდა, რამაც გაახარა არა მარტო მეფე და წმიდა მთავარეპისკოპოსები, არამედ ზეციური ანგელოზებიც.

სრულიად საქართველოს ღვითვკურთხეულ შვილებს!

მშჳდობაჲ ძმათა და სიყუარული სარწმუნოებითურთ

ღმრთისა მიერ მამისა და უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა (ეფეს. 6,23).

რწმენა, სიყვარული, სიბრძნე, კეთილგონიერება, მომავლის ჭვრეტა - ეს არის უსაჭიროესნი თვისებანი, რომლითაც უნდა იყოს აღჭურვილი ყოველი ადამიანი. ამაზე ფიქრით, ჩვენ ვაცილებთ ძველ წელიწადს და ვხვდებით ახალ, 1981 წელს. ბედნიერი იყო წარსული წელი ჩვენი ერისათვის: მშვიდობა სუფევდა ჩვენს სამშობლოში, ქართველმა ერმა შექმნა დიდი სულიერი და მატერიალური დოვლათი, ჩვენი ერი აგრძელებდა და აგრძელებს აღმავლობის გზას. ღვთის წყალობითა და მისი ლოცვა-კურთხევით კარს მოგვადგა ახალი წელი.
რა ვთხოვოთ უფალს, რა ვუსურვოთ ერთმანეთს?!
უფალი ბრძანებს: „ითხოვდით, და მოგეცეს თქუენ; ეძიებდით და ჰპოოთ; ირეკდით, და განგეღოს თქუენ“ (მათე 7,7). ჩვენს ხალხში არის ღვთისგან მონიჭებული შემოქმედების გენია და უნდა ვეცადოთ, რომ ეს გენია გამოვლინდეს. ამ გენიამ შექმნა ჩვენი ანბანი, სვეტიცხოველი, ჯვარი, ბოლნისის სიონი, „ვეფხისტყაოსანი“, შეუდარებელი მუსიკა... და დღესაც, ყოველ დარგში უნდა ითქვას ახალი სიტყვა, შემოქმედების ახალი ძალა უნდა იგრძნობოდეს.
როცა გავხედავთ ჩვენს წარსულს, გვაოცებს, თუ ამდენ წინააღმდეგობაში ვით შეინარჩუნა ქართველმა ხალხმა თავისი ენა, ქრისტიანული სარწმუნოება და კულტურა; როგორ არ მოისპო ეს ყველაფერი და ვით გაუძლო ჟამთან ჭიდილს. საქართველოს არ ჰქონდა სასაზღვრო კავშირი არც ერთ ქრისტიანულ ქვეყანასთან და მიუხედავად ამისა, ამ მძიმე მდგომარეობაში მყოფმა ქართველმა ერმა თავისი თვითმყოფადი, მადლმოსილი სახე შეინარჩუნა. ჩვენი დღემდე არსებობის და სულიერი სიმტკიცის საიდუმლოება იმაში მდგომარეობს, რომ ჩვენ შეურყევლად ვიდექით და ვდგავართ ქრისტიანულ ნიადაგზე, ქრისტეს სჯულზე, რომელიც ქადაგებს სიყვარულს ღმრთისა, მამულისა და მოყვასისადმი, სიყვარულს ჩვენი ძველი ქართული ტრადიციებისადმი.
ქართველი კაცი დაუსრულებელი ომების დროსაც ახერხებდა ტაძრებისა და მონასტრების შენებას, ქმნიდა თავის უბადლო კულტურას. ამ ომებსა, ჭიდილსა და წინააღმდეგობებში იძერწებოდა, იხვეწებოდა ქართველი ადამიანის სულიერი სახე. მაგალითისთვის ავიღოთ ის მძიმე დღეები, როცა საქართველოში შემოვიდა ჯალალ-ედ-დინი. მარტო თბილისში მისი ბრძანებით თავი მოკვეთეს ასი ათას ქართველს, რომელთაც სჯული არ შეიცვალეს და სიონიდან ხიდზე გატანილი მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის ხატები ფეხით არ გადათელეს. ისინი ჩვენი ეკლესიის აღზრდილი შვილები იყვნენ და მათი თავდადება ერის სულიერ სიძლიერეზე მეტყველებს. აი, ამისთანა მტკიცე სარწმუნოება ჰკლებია იმ ერებს, რომლებიც დაიღუპნენ და აღიგავნენ პირისაგან მიწისა.
წმიდა ნინო, დავით აღმაშენებელი, თამარ მეფე, დიდი რუსთაველი, დიმიტრი თავდადებული, სირიელი მამები, ბერი იოანე, თორნიკე ერისთავი, მეფე-მოწამენი - არჩილი და ლუარსაბი, სჯულისათვის თავდადებული დედოფალი ქეთევანი, მღვდელი თევდორე, გმირნი მარაბდელნი, დავით გურამიშვილი, 300 არაგველი, ექვთიმე თაყაიშვილი, ილია ჭავჭავაძე; კათოლიკოს-პატრიარქნი: კირიონ III, კალისტრატე და მრავალი სხვა - ხომ მნათობნი და სვეტნი არიან საქართველოსი. მათი შრომითა და თავდადებული მოღვაწეობით საქართველო სულიერად აღორძინებულა, ეკონომიკურად და პოლიტიკურად გაძლიერებულა. ჩვენ უნდა ვიყოთ გამგრძელებელნი იმ დიდი საქმისა, რასაც შეეწირნენ ისინი.
ჩვენ იგივენი ვართ, ვინც ვიყავით ადრე, ვინც აღვაშენეთ ხუროთმოძღვრების შეუდარებელი ძეგლები, გამოვჭედეთ ხახულის კარედი და შევქმენით შეუდარებელი ჰაგიოგრაფიული თუ ჰიმნოგრაფიული ნაწარმოებები. ჩვენშია ის გენია, ამას მხოლოდ წარმოჩინება სჭირდება. ერის ისტორია დამთავრებულად შეიძლება ჩაითვალოს, როცა მას ვეღარაფერი შეაქვს კაცობრიობის საუნჯეში და მხოლოდ გამოაქვს ამ საუნჯიდან, როცა არაფერი გააჩნია საექსპორტო და ცხოვრობს იმპორტით. ჩვენთან დღესაც ბევრი რამ იქმნება ზოგადკაცობრიული და ეს კიდევ ერთხელ გვარწმუნებს ერის ნათელ მომავალში. ჩვენ არ გვაქვს უფლება, ვიამაყოთ მხოლოდ წარსულით, სახელოვანი წინაპრებით; ჩვენ არ უნდა მოვწყდეთ თანამედროვეობას, რეალურ ცხოვრებას, რომელიც საკმაოდ რთულია. მე მწამს, რომ, მიუხედავად მრავალი სირთულისა, ქართველი ერი დღესაც შობს ახალ რუსთაველსა და ბარათაშვილს, ახალ ბექა ოპიზარსა და თავდადებულ დიმიტრის. ჩვენი ერის გენია სწორედ იმაშია, რომ ქართველი კაცი გაართმევს თავს ამ სირთულეს და შეინარჩუნებს ეროვნულ თვითმყოფადობას.
ქართულ ეკლესიას ისევე, როგორც ჩვენს ინტელიგენციას და მთელ ქართველ ერს, არ გვაძლევს მოსვენებას ერთი ფიქრი: ვინ ვიყავით უწინ, ვინ ვართ დღეს და ხვალ ვინ ვიქნებით?! კარგია, რომ ჩვენი ხალხი ამაზე ფიქრობს. განსაკუთრებით დღეს ამაზე ფიქრობს ჩვენი ნიჭიერი ახალგაზრდობა და ეს გვახარებს ჩვენ.
ერთ-ერთი დიდი საკითხი, რომელსაც უნდა მივაქციოთ ყურადღება, ეს არის ოჯახის სიმტკიცე, მრავალშვილიანობა და ბავშვების აღზრდა. ოჯახი - მცირე სახელმწიფოა, სადაც არ შეიძლება სუფევდეს ანარქია, არამედ ოჯახის წევრებს შორის უნდა იყოს იერარქიული დამოკიდებულება. პავლე მოციქული ამბობს: „ქმარი არს თავ ცოლისა, ვითარცა ქრისტე თავ არს ეკლესიისა“ (ეფეს. 5,23). შვილები - ეს ხომ ღვთის დიდი ლოცვა-კურთხევაა. ადამიანს არ აქვს უფლება არეგულირებდეს შვილების რაოდენობას, უნდა ჰყავდეს იმდენი, რამდენსაც ღმერთი მისცემს. აღზრდას დიდი მნიშვნელობა აქვს. ბავშვი უნდა აღვზარდოთ მორწმუნე, მოსიყვარულე, მშვიდობისმყოფელი, სიმართლისმოყვარე, სათნო, თავმდაბალი, გაჭირვებულთა დამხმარე, სამშობლოსათვის თავდადებული. ბავშვი არ უნდა მოვწყვიტოთ ბუნებას; ბუნება ხომ დიდი წიგნია, რომლის კითხვა და გაგება უნდა ისწავლოს ბავშვმა. ერთ-ერთი დიდი საკითხი, რომელსაც ნაკლებ ყურადღებას ვაქცევთ, - ესაა აღსაზრდელის შრომისადმი დამოკიდებულება. ჩვენ თითქოს გვებრალება მოზარდი და ვათავისუფლებთ მას შრომისაგან. ამის შედეგად ბავშვში ეგოიზმი ძლიერდება და იგი შრომას დამცირებად მიიჩნევს.
ქართველმა დედამ უნდა აღზარდოს შვილი იმგვარად, როგორც გვასწავლიდა ერის მამა ილია ჭავჭავაძე:
„დედავ, ისმინე ქართვლის ვედრება:
ისე აღზარდე შენ შვილის სული,
რომ წინ წარუძღვეს ჭეშმარიტება,
უკან რჩეს კვალი განათლებული!“
საქართველოს შვილნო, გისურვებთ მრავალ ქორწინებას, გამრავლებას, მრავალი შვილის ყოლას!
ყველას ვუსურვებ მშვიდობას, მშვიდობა სუფევდეს ადამიანთა გულებში, ოჯახებსა და ერთა შორის კიდით კიდემდე. დაე, აღორძინდეს სარწმუნოება, სიყვარული და ურთიერთგაგება კაცთა შორის! სუფევდეს ქართველი ერი, ვითარცა პავლე მოციქული იტყვის: „ერთ სულ და ერთ გონება“. მხოლოდ ამ შემთხვევაში ვიქნებით ძლიერნი და მტერი ვერას დაგვაკლებს. „ორთაგან ერთი არჩიე - ან თვით სიბრძნისმოყვარე იყავ, ან სხვათა სიბრძნეს ეცი პატივი, რათა არა სრულიად განვარდე კეთილისაგან“ (გრ. ნაზიანზელი).
ბრძენი ამბობს: „მე მინდა ვიყო ღმრთისაგან შეწყალებული, ვიდრე ეშმაკისაგან გამდიდრებული“.
და ბოლოს, მსურს დავლოცო ერი ჩვენი:
მეუფეო, უფალო ღმერთო ჩვენო, წყაროო ცხოვრებისა და უკვდავებისაო, ყოვლისა დაბადებულისა, ხილულისა და უხილავისა შემოქმედო, ჟამთა და წელთა თვისითა ხელმწიფებითა დამამყარებელო და მმართველო ყოვლისაო სიბრძნითა და სახიერებითა შენითა განგებულებითა, გმადლობთ მოწყალებათა შენთათვის, რომელნი საკვირველ-ჰყვენ ჩვენზედა წარსულსა ჟამსა ცხოვრებისა ჩვენისასა. გევედრებით შენ, ყოვლადმოწყალეო, აკურთხე გვირგვინი მოწევნულისა ამის წელიწადისა სახიერებითა შენითა.
აცხოვნე, უფალო, ერი ჩვენი და აკურთხე სამკვიდრებელი შენი, ამინ!

თბილისი,
1981 წ.
სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II

წმიდა მთა, 2 ივლისი, 1945 წ.

მოდი, ჩემო კარგო და საყვარელო დაიკო, ისევ განუგეშო გაჭირვებაში. მოდი, ჩემო სულის ნაწილო, ჩემო პაწია მზრდელო და მარადიულო შემწეო, სულიერო თანამოღვაწეო, კარგო და საყვარელო დაიკო, და ღმერთი ვაკურთხოთ გულისმიერი ტკბილი ხმით, პირიდან გამოსულით და გონებით გამოხმაურებულით: „აკურთხევს სული ჩემი უფალსა და ყოველი გონებაი ჩემი სახელსა წმიდასა მისსა“.
ხედავ, როგორ ვუყვარვართ უფალს? ხედავ, როგორი ბედნიერები ვართ ჩვენ, უმადურები? მიმართე გონება, ჩემო ოქროს სულო, ჩვენი სამშობლოსკენ, ჩვენი სოფლისკენ — რამდენი ჩვენზე უკეთესი ადამიანია იქ. მაგრამ ღმერთმა მათზე სათნოჩენა არ ინება. გაიხსენე, რამდენი კარგი ქრისტიანია იმ სოფელში, მაგრამ ტკბილმა იესომ მათზე არ მოიხილა, არამედ ჩვენს პატარა და უბედურ, ყოველგვარ სიკეთეს მოკლებულ ქოხს მოხედა მისმა სახიერებამ – დიდი უფლის წყალობა! მართლაც, გასაოგნებელი სასწაულია, რომ დღეს ჩვენ მიერ იდიდება ღმერთი, იხარებს ჩვენი დედოფალი და ქალბატონი ყოველთა, ჩვენი ტკბილი და ნამდვილი დედა!
არ არის გასაოცარი?! ჩვენი სოფლის მფარველმა – პატიოსანმა წინამორბედმა იოანემ ჩვენი სოფლის სხვა ლამაზი სახლები კი არ აირჩია, არამედ ჩვენი, როგორც თვითონ მაუწყა 14 წლის წინ, რომ მან ჩაიბარა ჩემი თავი, იგი მმფარველობს (შენც მისგან გამოითხოვე ხოლმე, რაც გინდა) და რომ იგი ვიგულო მფარველად, წინამძღოლად, მზრუნველად, მოძღვრად ჩემი მცირე კალივისა. მის სახელზეა ჩვენი ტაძარი, ის არის ჩვენი მამა, ხოლო დედა – ღმრთისმშობელი.
მართლაც, დიდი სასწაულია! თანაც ვის მიმართ? ერთი არარაობის, ერთი უმრწემესის, ყოველგვარი კეთილის არმქონის მიმართ. რა ნახა ჩემში კარგი უფალმა, რომ ამდენი სიკეთე მომანიჭა?
შენც ასე მოიქეცი, ჩემო დაიკო. გადახედე შენს ცხოვრებას. დაუკვირდი, როგორ ჩაიარა. გაიხსენე ღმრთისმშობლისა და მისი უტკბილესი ძისა და ჩვენი მაცხოვრის მრავალი ქველისმოქმედება და ამგვარად განსაცდელებში მოთმინებით აღიჭურვე. ღმერთი ყოველთვის გვეხმარება, ყოველთვის დროულად ხელს გვიწვდის, მაგრამ მოთმინებაა საჭირო. როგორც კი ვუხმობთ, ესმის, მაგრამ ისე არ მოქმედებს, როგორც ჩვენს ჭკუას ჰგონია. ფიქრობ, რომ შენმა ხმამ იმწუთას არ მიაღწია წმიდანებს, ღმერთს, ღმრთისმშობელს, მაგრამ ასე არ არის. სანამ დაუძახებდი, წმიდანები დიონისეს დასახმარებლად გაიქცნენ, რადგან იცოდნენ, რომ მოუხმობდი და მფარველობას შესთხოვდი.
შენ კი, რადგან ვერ ხედავ, არ იცი, გინდა, რომ ყველაფერი ელვისებრად მოგვარდეს, მაგრამ ასე არ არის. უფალი მოთმინებას ეძიებს, რათა ჩვენი რწმენა დაინახოს!. საჭირო მარტო ლოცვა კი არაა, რომ ადამიანმა თუთიყუშივით იმეოროს, არამედ ყველაფერი დანარჩენიც. მოთმინების გარეშე ადამიანი იგივეა, რაც ლამპა ზეთის გარეშე.
აი, მოვიდა დიონისე. მაგრამ შენ იზარალე იმის გამო, რომ სულგრძელება არ გამოიჩინე და რწმენით არ დაელოდე – მაშინ ორივენაირად მოიგებდი. ახლა ბარბარეზე ბრაზობ. მე კიდევ გეუბნები, რომ ადრე თუ გვიან ისევ ისე იხილავ, შენ გვერდით. თუ მოეწონება ის, რაც გინდა და რაზეც ოცნებობ, ყველა შემთხვევაში მოხდება, მაგრამ საჭიროა მთელი სულით ლოცვა და მოთმინებით ლოდინი.
არას გარგებს, რომ ბრაზდები, დარდობ, მწარე სიტყვებს ამბობ, არამედ პირი უნდა მოკუმო, ვერავინ ვერ უნდა გაიგოს რა გჭირს, ხოლო კვამლი თვალებიდან უნდა გამოგივიდეს, ცხვირიდან კი არა. მე, ჩემო დაო, უფალია მოწმე, რომელიც ტყუილის მთქმელთ წარწყმედს, რომ დიდი სარგებელი მივიღე იმისგან, რაზეც ახლა გწერ. თუმცა ზოგჯერ ისეთი მტკივნეულია ამის გაკეთება, რომ გგონია, გავარვარებულ ღუმელში ხარ და სული სამაგიეროდ, როდესაც ჩაივლის [განსაცდელი], ისეთი ნუგეში მოდის, რომ, თითქოს სამოთხეში ხარ. სხეულის გარეშე: ქრისტეს უყვარხარ, ღმრთისმშობელი ტკბილად გეამბორება, წმიდანებს შენთან ერთად უხარიათ, ანგელოზები გაკვირვებულები არიან. ხედავ, რა სასარგებლოა მწუხარებები?
როცა გინდა ქრისტეს სიყვარული იხილო, მოითმინე რაც მოგეწევა. ისე კი არა, როგორც შენ მოგწონს, არამედ ისე, როგორც უფალს უნდა შენი გამოცდა. იმ ყველაფერზე, რასაც ნებით ვაკეთებთ, მილიონჯერ ამაღლებულია ის, რასაც უფალი გვიგზავნის ჩვენი ნების საწინააღმდეგოდ. ძვალი ძვლის და სისხლი სისხლის წილ. ღმერთის დაშვებით ისე ებრძვის მტერი ადამიანს, რომ ცვილივით დნება, სითხედ იშლება, ხოლო როდესაც განსაცდელი ჩაივლის, სიხარულით ივსები, უკიდეგანო ნათელი მოგიცავს და იმ საიდუმლოებს ხედავ, რომელთა გამოთქმაც ენას არ ძალუძს. და მაშინ გწყურია განსაცდელები, რადგან ხედავ, თუ რა დიდი სარგებელი მოაქვთ.
ნამდვილად ეს არის [სწორი] გზა და ის, ვინც გწერს, გამოცდილებით მოწმობს ამ ჭეშმარიტებას. ასე რომ, გამხნევდი, ჩემო საყვარელო დაიკო, და განძლიერდი უფლის მიერ, მოითმინე რაც გეწევა და გულისტკივილით მოელოდე ღმერთისმიერ დამშვიდებასა და მადლს. გეუბნები, რომ მტრედი ხარ და არა ყვავი, როგორც მწერ.
დიონისესთან ერთად წადი და ერთ სულს შეხვდი, რომელსაც სულიერად აღვზრდი უკვე მრავალი წელია – თავიდანვე მე ვყავდი სულიერ მამად – ელენე იატროპულუ ჰქვია. მიხაილ ვოდას ქუჩა 7, ათენი.
ვლოცულობ შენთვის.
შენი ძმა იოსები
ვიმეორებ და წერილს ვაგრძელებ, ჩემო საყვარელო დაიკო. ეს ელენე, რომელთანაც, გითხარი, წადი-მეთქი, თესალონიკიდან არის, მაგრამ [ეკლესიური] შფოთის გამო მანდ გადმოვიდა ქმართან და ორ შვილთან ერთად. გაუძეხი მას ფლორინის მიტროპოლიტის ეკლესიაში, რამეთუ არაფერი იცის. ნამდვილი ქრისტეს მარგალიტია. დიონისეც წაიყვანე, რომ მის ქმარს ორიოდე სულიერი სიტყვა უთხრას.
ახლა იმასაც მოგწერ, თუ რა მიზეზით გადმოვედი ამ კურთხეულ მღვდელმთავართან. [თავიდან] მამა აკაკის სიტყვას ვენდე, რომ მოგვწერა, პირველმა მღვდელმთავრებმა გვიღალატეს, ბრძოლა მიატოვესო და უამრავი სხვა რამ. მე კი, რადგან ყოველთვის გამოკეტილი ვარ. ჩემს ჭიშკარს გარეთ არ გავდივარ და არც სხვათაგანაც მოსულა ვინმე, რომ აეხსნა სადაა ჭეშმარიტება, სხვებივით ვფიქრობდი, რომ კარგად ვერ იყვნენ (ისინი, ვინც ახალ კალენდარს მისდევდნენ). თუმცა, არც ვმტრობდი, როგორც ზოგიერთი აქაური, რომელიც ილანძღება და უამრავ რამეს ამბობს. ამიტომაც, ჩვენმა კეთილმა ღმერთმა დაინახა, რომ საკითხის უმეცარი ვიყავი და არ დამტოვა ცდომილებაში, მიუხედავად იმისა, რომ მათეს მიმდევრები ხშირად მოდიოდნენ და ჩვეულ რამეებს მეუბნებოდნენ. მე პირიქით ვეუბნებოდი, რომ სქიზმა ყველაზე უარესია, ხოლო ერთსულოვნება ღმერთის მცნებაა და კარგი ნაყოფიც გამოაქვს. საბოლოოდ, იხილა რა ღმერთმა ჩემი ცოცხალი და მზეზე სუფთა სული, დამანახა, რომ ვცდებოდი და რომ მათეს ყველა მიმდევარი და სხვები, რომლებიც განხეთქილებაში გავიდნენ, ცდებოდნენ და უაზრო სქიზმას ქმნიდნენ, რითაც თავიანთ ამპარტავან სულებს ამძიმებდნენ. რამეთუ მიზეზი სხვა არაფერია, თუ არა მათი ეგოიზმი.
არ მაქვს დრო, რომ გიამბოთ, რა სასწაული შემემთხვა. ამიტომაც ვუხმე მამა ანტონს, რათა აეხსნა რა და როგორაა, და დანამდვილებით მივხვდი, რომ უმეცრებით შევმცდარვარ.
ხედავ უფლის სახიერებას? ხშირად ადამიანი უმეცრებით ცდება ან სხვები ჩაითრევენ ცდომაში, მაგრამ, თუ ადამიანი წრფელი სულისაა, ღმერთი არ ტოვებს, არამედ მრავალნაირად ანათლებს [და სწორ გზას უჩვენებს]. როდესაც ამაზე ვფიქრობ, თავი მიწად, ნაცრად, ჭიად მიმაჩნია [ღმერთის დიდებულებისა და სიკეთის წინაშე].
ვინ ვიყავი მე, ბრმა, ყოველგვარ სიკეთეს მოკლებული, ან რა სიკეთე მიმიძღვის ჩემი შემოქმედის წინაშე, რომ ასეთ მზრუნველობას იჩენს ჩემ მომართ, ასე ზრუნავს, რომ არ დავიღუპო; რომ ჩემს თანატოლებზე მეტად შემიყვარა და თავის მადლს უხვად მანიჭებს, რათა ვილაპარაკო, ვილოცო, ვწერო, ვიქადაგო მისი სიტყვები?!
ეს ყველაფერი არ გაკვირვებს, ჩემო დაიკო, როდესაც ჩემს საერო ცხოვრებას იხსენებ? აბა, ჩემი მონაზვნობა იქნებოდა? მაშ, რატომღა დრტვინავ და არ მადლობ ღმერთს? მეც რომ დავიწყო ჩემი განსაცდელების აღწერა, ვერ გაუძლებ. მიუხედავად ამისა, ღმრთისმშობლის მადლი ყოველივეს განაქარვებს.
დიონისეს მონაზვნობას ნუ აძალებ. კარგ გზაზეა. ბევრი მოკითხვა გადაეცი და დამიკოცნე. ახლა მას ცალკე მივწერ, რომ ერთი კონვერტისთვის ბევრი არ გამოვიდეს და არ გადმოვარდეს.
და მოთმინება იქონიე, რამეთუ დედოფალი ღმრთისმშობელი და ყოველთა ქალბატონი არ გვტოვებს. იგი ლოცულობს ჩვენთვის.
არ მწერ, რას შვრებიან მანოლი, მარუსო და სხვები.
ისევ მოგიკითხავ.
იოსები