ციტატები

"ეტყოდეთ თავთა თვისთა ფსალმუნითა და გალობითა და შესხმითა სულიერითა, უგალობდით და აქებდით გულითა თქვენითა უფალსა" (ეფეს. 5, 19).
როგორ გავიგოთ ეს გამონათქვამი? ასე ხომ არა - როცა აღივსებით სულით, მაშინ იგალობეთ გულით და ბაგეებით? თუ ასე - თუ გინდათ სულით აღივსენით, იგალობეთ. ე.ი. გასარკვევია, ბაგეებით და გულით გალობა შედეგია სულით აღვსებისა, თუ ისინი საშუალებებია საამისოდ?
სულის მოძიება ჩვენ არ ხელგვეწიფება, ის მაშინ მოდის როცა ამას თავად ინებებს. და მოსვლისთანავე იწვევს ჩვენი სულიერი ძალების ძლიერ აღგზნებას. მაშინ ღვთის მიმართ გალობა თავის თავს შეერწყმის და ისღა გვრჩება, ვაცალოთ გალობას გულში იგალობოს, ან ის ენით და ხმით გამოვხატოთ, სხვათა გასაგონად...
ე.ი. მოციქულის სიტყვები ასე უნდა გვესმოდეს: თუ გსურთ აღივსებოდეთ სულით, ამისთვის იგალობეთ. გალობა სულს აღაგზნებს და იგი სულის მოძიების, ან მისი ზემოქმედების განცდის მდგომარეობაში მოჰყავს. ნეტარი თეოდორიტე გვიხნის, თუ რას გულისხხმობს მოციქული სულით აღვსებაში, როცა ამბობს: "აღივსებოდეთ სულითა" და გვიჩვენებს, როგორ მივაღწიოთ ამას, კერძოდ: "ღვთისადმი დაუცადებელი გალობით, საკუთარ თავში ჩაღრმავებით და განწყობის მუდმივი აღგზნებით". ეს იგივეა, რომ ითქვას: გულით და ხმით გამოხატული გალობის მეშვეობით.
რთული არაა იმის გაგება, რომ მთავარია არა გალობის კეთილხმოვნება, არამედ შინაარსი. მისი ზემოქმედება ისეთივეა, როგორც ზეშთაგონებით დაწერილი სიტყვისა, რომელიც აღაფრთოვანებს მკითხველს. სიტყვაში ჩადებული გრძნობა სიტყვის მეშვეობით გადაეცემა მკითხველის ან მსმენელის სულს. ასეტივეა საეკლესიო გალობაც. ფსალმუნები, ჰიმნები, საეკლესიო შესხმები თუ ოდები თავისი არსით სულით აღძრული კეთილკრძალული გრძნობების გადმოღვრაა ღვთის წინაშე. სულიწმიდა აღავსებდა თავის რჩეულებს, ხოლო მათ გრძნობების სისავსე გალობებში გამოხატეს და ვინც მათ შესატყვისად იგალობებს, ხელახლა ძალუძს განიცადოს მათში გამოხატული გრძნობები, აღივსოს მათით, მიეახლოს მდგომარეობას, როცა შეუძლია განიცადოს სულიწმიდის მადლის ზემოქმედება ან შეამზადოს თავი მის მისაღებად. საეკლესიო გალობები სწორედ იმისთვისაა შედგენილი, რომ მათი მეშვეობით აღვაგზნოთ და გავაღვივოთ ჩვენში მიმალული მადლის ნაპერწკალი. და მის გასაღვივებლად და ალად გადასაქცევად შემოღებულია სულიერი გალობები, ფსალმუნები, ჰიმნები და ოდები. ისინი მადლის ნაპერწკალზე ისევე ზემოქმედებენ, როგორც ქარი საწვავ ნივთიერებაზე მოთავსებულ ნაპერწკალზე.
მაგრამ ასეთი ზემოქმედება მხოლოდ იმ შემთხვევაში ხდება, თუ მათ გამოყენებასთან ერთად მიმდინარეობს გულის გაწმენდა, როგორც წმ. ი. ოქროპირი ამბობს, წმ. პავლე მოციქულის სიტყვებიდან გამომდინარე. წმ. მამა სხვა პირობასაც უთითებს, კერძოდ: პირველ რიგში, ისინი სულიერი უნდა იყოს, და მეორე - არამარტო ენით, არამედ გულით უნდა იგალობებოდეს...
ასე რომ, საეკლესიო გალობების შესრულებისას სულით აღვსებისათვის მოციქული გალობების სულიერებას ითხოვს და არამარტო მათ შინაარსს გულისხმობს, არამედ იმასაც, რომ ისინი სულით უნდა იყვნენ აღძრულნი და თავად წარმოდგენდნენ სულის ნაყოფს, ან სულით აღვსებული გულებიდან უნდა იღვრებოდეს. სხვაგვარად ისინი ვერ მიგვიყვანენ სულის აღვსებამდე. აქედან გამომდინარე კანონზომიერებაა: რაც ჩადებულია გალობაში, ის მიიღება მისი აღსრულებისას...
მოციქულის მეორე მოთხოვნაა, გალობები არამხოლოდ ენთ, არამედ გულითაც სრულდებოდეს. ე.ი. მარტო გალობის ცოდნა არაფერს იძლევა, არამედ მისი შეგრძნება, მისი არსის გულით განცდა და, აქედან გამომდინარე, მისი ისე შსრულებაა სასჭირო, რომ ის ჩვენი გულიდან მომდინარეობდეს.
თუ შევაჯერებთ ყოველივე ზემოთქმულს, დავინახავთ, რომ მოციქულთა ხანაში მხოლოდ ისინი გალობდნენ, ვინც განწყობილნი იყვნენ საამისოდ, სხვები კი თანაუგრძნობდნენ მათ მთელი საეკლესიო კრებული გულით უგალობდა ღმერთს და რა გასაკვირია, რომ ყველაფერი სულით სრულდებოდ? როგორი საგანძურია დაფარული საეკლესიო გალობაში, თუ ისინი ჯეროვნად აღესრულება!
წმ. იოანე ოქროპირი ამბობს: რას ნიშნავს სიტყვები: "უგალობდით გულთა შინა თქუენთა უფალსა?" აი რას ნიშნავს: ყურადღებით შეუდექი ამ საქმეს, რამეთუ უყურადღებონი უნაყოფოდ გალობენ, წარმოთქვამენ რა მხოლოდ სიტყვებს, როცა გული მათი სხვაგან დაეხეტება." ნეტარი თეოდორიტე ამბობს: "გულით გალობს ის, ვისაც მარტო ენა კი არ მოჰყავს მოძრაობაში, არამედ, ვინც გონებას წარმოთქმულის გაცნობიერებას აიძულებს". წმინდა მამები თვლიან, რომ ლოცვები იმ შემთხვევაში წარიმართება ღვთისაკენ, თუ ისინი გულში დამკვიდრებული გონებით აღესრულება.
ის, რის შესახებაც აქ მოციქულის მიერ საეკლესიო კრებულის მიმართაა ნათქვამი, პირად ფსალმუნთგალობასაც მიესადაგება, რომლის შესრულება ყველას შეუძლია სახლში განმარტოებით. ასეთი გალობის ნაყოფი იგივეა, თუ ის შესრულდება ჯეროვნად, ყურადღებით, გაცნობიერბით, გულით და გრძნობით. ასევე შვნიშნოთ, რომ თუმცა მოციქულის სიტყვები გალობას ეხება, იგი ამაში ღვთისადმი აღვლენილ ლოცვას გულისხმობს. და ის თავისთავად, რა თქმა უნდა, სულის აღმვსები საშუალებაა.

თემა: ლოცვა
ავტორი: წმ. თეოფანე დაყუდებული
წყარო: გონებრივი ღვაწლი. იესოს ლოცვის შესახებ

ახლა, უვიცი და საწყალობელი შევეცდები მოგითხროთ და მცირედ მაინც აგიხსნათ, თუ რა მნიშვნელობა აქვს მიწიერი ქმნილებისთვის, ადამიანისთვის ფსალმუნის სიტყვებს: „აღაღი რა. ხელი შენი, ყოველნივე განაძღნი სიტკბოებითა. ხოლო გარე-თუ-მიიქციი პირი შენი, შეძრწუნდიან“.
როდესაც ღმერთმა ესოდენი სიბრძნით შექმნა ადამიანი, მას თავისი ხატება და მსგავსება მიანიჭა და გონება და თავისუფალი ნება უბოძა. უფალმა აღმოსავლეთით მშვენიერი სამოთხის სასახლე შექმნა, აურაცხელი კეთილსურნელოვანი ყვავილებით, მცენარეებით და სხვადასხვა სახეობისა და ნაყოფის მქონე ხეებით. წმინდა წერილი მოგვითხრობს: „აღმოაცენა ღმერთმან მერმეცა ქუეყანისაგან ყოველი ხე შუენიერი ხილვად და კეთილი საჭმელად“ (დაბ. 2, 9). გარდა ამისა, ღმერთმა სამოთხე გაამდიდრა სხვადასხვა ფორმისა და ფერის ფრინველით, რომლებიც იფრენდნენ და ტკბილად იგალობებდნენ.
შემდეგ ადამთან ერთად საცხოვრებლად დაასახლა „მხეცნი და პირუტყვნი ველისანი“. სამოთხის შუაგულში აღმოაცენა მდინარე, რომელსაც გამჭვირვალე წყლის უხვი ნაკადულებითა და წყაროებით უნდა მოერწყა ბაღი, ეცოცხლებინა და ესაზრდოებინა ხის ფესვები. გრილი ჰაერი და სურნელოვანი სიო შექმნა, ნაზად რომ მოჰფენოდა პატარა ღმერთის – ადამიანის სახეს.
საღვთო წერილი ორიოდე სიტყვით გვაუწყებს: „და შექმნნა უფალმან ყოველნი მხეცნი ველისანი და მფრინველნი ცისანი... ხოლო მდინარე გამოვალს ედემით, მომრწყველი სამოთხისაი“ (დაბ. 2, 19 და 10). სამოთხის ამ მზით გაბრწყინებულ დღეს ღამე არ მოსდევდა. და აი, ღვთის სიკეთე პირველქმნილი ადამიანის სასახლეში დამკვიდრდა და იქ განისვენა. მაგრამ სინამდვილეში ვის შეუძლია მოგვითხროს ღვთის სიკეთესა და დიდებულებაზე, რომელიც უფლის ყოვლადძლიერმა მარჯვენამ უხვად მიჰმადლა ადამიანს? შემოქმედმა მას თავისი ხატება და მსგავსება მიაგო პატივად და უკვდავება მიანიჭა. ღმერთმა ადამიანი მასთან საუბრის ღირსი გახადა, რომ ნეტარების დაუშრეტელ წყაროსთან ტკბილი კავშირით ემხიარულა და სულიერ სიამეთა სიმდიდრით განცვიფრებულიყო.
ადამიანის სხეულსა და სულში უვნებობა მეფობდა. მას არაფერი აწუხებდა და ყველაფერზე ბატონობდა. უბრალოება, სიწრფოება და უმანკოება მთელ მის ყოფას ამდიდრებდა.
ადამიანს ყველაფერი ემორჩილებოდა, როგორც მეფესა და პატარა ღმერთს. მისი სული ქალწულებრივი სიწმინდით იყო შემკული და მის უმშვენიერეს სხეულში – ღვთის ყოვლისმპყრობელი ხელის პირველ ქმნილებაში – ირეკლებოდა. ღვთიური მზრუნველობა და სახიერება ორივეგან სუფევდა, როგორც მიწიერ მეფესა და მის სასახლეში, ისე მთელ ქმნილებაში. ყოველივე ღვთაებრივ ელფერს ატარებდა, რადგან ადამიანი ღვთის მცნებას იცავდა.
მაგრამ ვაიმე, ვაიმე! როგორ და საიდან დავიწყო მე საწყალობელმა გოდებით თხრობა თავსდატეხილ ქარიშხალზე – როცა ღმერთმა ჩვენგან პირი იბრუნა? რომელი სიტყვებითა და როგორი გლოვით გადმოგცეთ ადამიანის ის უბადრუკი მდგომარეობა და ტრაგედია, როცა სამოთხის შვება დაკარგა, ადამიანისა, რომელსაც ამგვარი პატივი მიაგეს და ასეთი უმადური აღმოჩნდა? განა შესაძლებელია ოდესმე ვინმე სიღრმემდე, ბოლომდე ჩასწვდეს ღვთის პირისქცევის ტრაგედიას, ადამის ექსორიას, ბუნების ტკივილს? რა თქმა უნდა, ვერავინ! და ვინ ჩასწვდება მცნების იმ უბედური დამრღვევის გლოვისა და უნუგეშო მოთქმაგოდების უფსკრულს, რომელიც მისჯილ ადგილას დამჯდარა და შორიდან შეჰყურებს თავის დაკარგულ სასახლეს? ლუციფერმა აცდუნა ადამი, რომელმაც თავისი ნება საკუთარი სურვილით დაუმორჩილა ბოროტს. მანაც ღმერთთან თანასწორობა წარმოიდგინა! ადამმა მცნება დაარღვია და ღვთის სასჯელი საშინელი ქარიშხალივით დაატყდა თავს, რომელმაც სამოთხის ნეტარება უბედურებითა და ცრემლით აღსავსე ცხოვრებით შეცვალა. გაამპარტავანდა მიწიერ ქმნილებათა საბრალო მეფე და, აი, განდევნილი უმშვენიერესი და ტკბილი სამოთხიდან, თავისი ბრწყინვალე სასახლიდან, დაცემული და პატივაყრილი, მწარე, ეკლითა და კუროსთავით სავსე მიწაზე ექსორიაში მიდის, რომ განწირული სულის მძიმე კვნესით, დამქანცველი შრომით და საკუთარი ოფლით ჭამოს ტანჯვით მოპოვებული პური.
„ხოლო გარე-თუ-მიიქციი პირი შენი, შეძრწუნდიან“ (ფსალმ. 103, 29). ყველაფერი ძრწის, ჰარმონიულობასა და მადლს კარგავს, წესს ტოვებს, სამოთხის სიხარულს ივიწყებს და ხრწნადი ხდება. ამ ყოფაშია მთელი ბუნება, განსაკუთრებით კი – ადამიანი.
წყეული ცოდვის საშინელი სახე პირველად ედემში გამოჩნდა და სამოთხის ბატონ-პატრონი თავისი საამური საუფლოდან განდევნა, რადგან ის ცოდვას მიუახლოვდა და მოიხიბლა მისგან. ამრიგად, უკვდავი ადამიანი მოკვდავად, უვნებო კი ვნებიანად იქცა! ბუნების სტიქია, რომელიც აქამდე მას ემორჩილებოდა და არ ვნებდა, ახლა ერთიანად შეიძრა და აჯანყდა, რომ გაანადგუროს, დაღუპოს ადამიანი, რადგან დაწყევლილი მიწა მის გამო მიესაჯა. ეს მიწა მასზე ჩადენილ უსჯულოებათა სიმძიმისგან ოხრავს, მხურვალე სურვილითა და სასოებით ელის ღვთის შვილების გამოჩინებას, რომ მონობისგან გათავისუფლდეს და იდიდოს, როგორც ამას ღვთაებრივი პავლე წერს რომაელთა მიმართ ეპისტოლეში (რომ. 8, 19-21).
ღმერთი პირს იბრუნებს და ყველაფერი იცვლება. პირველ დაცემას მაშინვე მეორე მოჰყვა – კაენის მიერ აბელის მოკვლა, ეს სამარცხვინო ძმისმკვლელობა, რის შემდეგაც ცოდვა მეფობს. ადამიანების უღმერთობის გამო უფალი ღვთაებრივ პირს მიიქცევს და წყლის სტიქია წარღვნის მსოფლიოს, რომელსაც მთელი ადამის მოდგმისთვის, ღვთისმოსავი ნოეს გარდა, შემზარავ საფლავად აქცევს. ადამიანთა აღვირახსნილობისა და გარყვნილების გამო ღმერთმა ღვთაებრივი პირი იბრუნა და სოდომისა და გომორის მიწა ცეცხლმა დაწვა. გარემიაქცია წყალობა და ამპარტავანი ფარაონის მთელი მხედრობა წყალში დაინთქა, ზღვის წყალი მას საუკუნო სამარედ ექცა.
მიზეზი იმისა, რომ ღმერთი პირს იბრუნებს ადამიანებისგან, დაუსრულებელი უზნეობა, ცოდვა და საღვთო სჯულიდან გარდასვლაა. ამას გარდაუვალ შედეგად მოჰყვება ბუნებითი ბოროტება, როგორიცაა სნეულება, სხვადასხვა მწუხარება და ბოლოს – სიკვდილი.
მაგრამ როცა წყალობათა მომნიჭებელი ღმერთი სახიერების ხელს გაშლის, მაშინ ადამიანის გული სამეფო სასახლედ იქცევა! სამეფო დიდებულების ბრწყინვალება განსაკუთრებულ ადგილს დაიკავებს მასში. სასახლის მსახურები ემსახურებიან თავიანთ მეფეს, რომელიც მიუწვდომელი ბრწყინვალებისა და გამორჩეული მშვენიერების მქონე მადლის საყდარზეა დაბრძანებული. მაღალი საყდრისა და კარიბჭის სამეფო დაცვა კი ფხიზლად ადევნებს თვალყურს და იცავს მას! ყველაფერი ხელმწიფის იქ ყოფნის და კეთილმოწყალების სიმდიდრესა და სიდიადეზე მეტყველებს. მაგრამ ვინ არის მეფე და ვინ არიან მისი მსახურები და მცველები? მეფე! სხვა ვინ იქნება, თუ არა ის, ვინც წმინდა ნათლისღებით ადამიანის გული თავის სამკვიდრებლად, ცათა სასუფევლად აქცია! როგორც ის თავად ამბობს სახარებაში: „სასუფეველი ღმრთისაი შორის თქუენსა არს“ (ლუკ. 17, 21).
ვინ არიან სასახლის მსახურნი? ეს საღვთო გულისსიტყვებია, რომლებიც ღვთის მადლს ემსახურებიან, რომ სამეფო სასახლე შეიმკოს და მასში ღვთის დიდება და მშვენიერება ბრწყინავდეს! სამეფო დაცვა ვინღაა? სიფხიზლე, ყურადღება და საღვთო შურის გულისსიტყვებია, რომლებიც სასახლესა და მეფეს იცავენ! სიკეთე და ღვთისმიერი ტკბილი განსვენება გულის მთელ სამფლობელოში ბატონობს, მაგრამ როცა სამეფო დაცვიდან რომელიმეს ზედამხედველობა დაეზარება, ზოგი უზომო ჭამა-სმასა და ლოთობას მიეცემა, ზოგი გარყვნილებაში გადაეშვება, ზოგი კი მტრებთან გასცემს ხელმწიფეს, მაშინ ეს სახიერი მეფე – წმინდა ნათლისღების მადლი იმალება, მიდის და საერთოდ აღარ ჩანს. ის პირს იბრუნებს მონებისა და სასახლისგან, რადგან ღალატმა მადლი შეურაცხყო.
და მაშინ, ჰოი, მაშინ, „იქმნის უკუანაისკნელი კაცისაი მის უძვირეს პირველისა" (მათ. 12, 45). მაშინ ის ემსგავსება საფლავის თხრილში ჩამავალს, რომლის ხვედრიც აუტანელი სიმყრალეა. ამიტომ ლოცულობდა განუწყვეტლივ მეფსალმუნე: „ნუ გარემიიქცევ პირსა შენსა ჩემგან, და ვემსგავსო მათ, რომელნი შთავლენან მღვიმესა" (ფსალმ. 142, 7).

თემა: ცოდვა,  ადამიანი
ავტორი: ბერი ეფრემ ფილოთეველი (არიზონელი)
წყარო: მამობრივი დარიგებანი

საქართველოს წმიდა მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის ღვთივკურთხეულ შვილებს

კურთხეულ არს მომავალი სახელითა უფლისათა

თემა: ახალი წელი
ავტორი: ილია II

საქართველოს წმიდა მართლმადიდებელი ეკლესიის ყველა ერთგულ, ღვთივკურთხეულ შვილს:

თემა: შობა
ავტორი: ილია II

რა დიდებულია საღვთო ლიტურგია! როცა ღმერთი გარდამოიხილავს თავის მდაბალ მღვდელზე, რა ძლიერად გრძნობს ის წირვის სიდიადეს! რა დიდ სარგებელს იღებენ წირვაში მოხსენებულები! რა დიდ პატივს მიაგებს ღმერთი ადამიანს, როცა ყოველ წირვაზე ანგელოზთა დასების თანხლებით მიწაზე ეშვება და მას თავისი ყოვლადწმიდა ხორცითა და სისხლით ასაზრდოებს!
უფალმა ყველაფერი მოგვცა. განა არსებობს რაიმე ხორციელი ან სულიერი, წარმავალი ან წარუვალი, რასაც გვაკლებს? არაფერი. თუკი ყოველდღე თავის ღვთაებრივ წმინდა სისხლსა და ხორცს გვაძლევს, ამაზე აღმატებული რა შეიძლება იყოს? რასაკვირველია, არაფერი. აი, ასეთ საიდუმლოებებში მონაწილეობის ღირსი გახადა ღმერთმა მიწიერი ადამიანი! ოჰ, ზეციური ფასდაუდებელი სიყვარული! ღვთაებრივი სიყვარულის ერთი წვეთი ყოველგვარ მიწიერ, ხორციელ, ამსოფლიურ სიყვარულს აღემატება.

2. წმინდა ანას მცირე სკიტში ცხოვრობდა ერთი მღვდელმონაზონი საბა – ცნობილი „პაპა საბა“ – როგორც მას ეძახდნენ. იგი მამა იოაკიმე სპეციერის, ასევე რუსეთის იმპერატორ ეკატერინეს სულიერი მოძღვარი იყო. მამა საბა ყოველდღე წირავდა. იგი ღმერთშემოსილი მამა იყო, წინასწარმჭვრეტელი და გონიერი ლოცვის მასწავლებელი.
ერთხელ მას ჰკითხეს, კვეთაში ამდენ სახელს რატომ მოიხსენებდა. მან მიუგო: „როცა ახალგაზრდა ვიყავი, წმინდა დიონისეს მონასტრის ზემოთ მდებარე ტაძრის კურთხევისთვის (მამა საბა პირველად იქ მოღვაწეობდა თავის სულიერ მოძღვართან, ასევე ცნობილ მამა ილარიონთან ერთად) ეპისკოპოსი მოვიწვიეთ. ტაძრის კურთხევის შემდეგ ეპისკოპოსი ეუბნება ჩემს მოძღვარს: „რადგან მამა საბა ყოველდღე წირავს, შეიძლება მივცე რამდენიმე სახელი ორმოცი დღის განმავლობაში მოსახსენებლად?" მამა ილარიონი პასუხობს; „მიეცი, რამდენიც გინდა“. სამოცდაორი სახელი მომცა. ოცდაცხრამეტი წირვის ჩატარების შემდეგ, როცა მეორმოცე უნდა მეწირა, ანალოგიას დავეყრდენი მოძღვრის მოლოდინში. მიმთხვევის ლოცვები უნდა წამეკითხა და წირვა დამეყენებინა. ჩამთვლიმა და სიზმარში ვხედავ: სამღვდელო შესამოსელი მაცვია და წმინდა ტრაპეზის წინ ვდგავარ. წმინდა ტრაპეზზე წირვის ფეშხუმი და ქრისტეს სისხლით სავსე ბარძიმი დგას. ვხედავ, მოდის მამა სტეფანე, სამკვეთლო მაგიდიდან მოსახსენებელსა და ზიარების კოვზს იღებს, უახლოვდება წმინდა ტრაპეზს და მოსახსენებლის ფურცელს ფეშხუმის ახლოს დებს. შემდეგ კოვზს ქრისტეს წმინდა სისხლში ყოფს და ერთი სახელი იშლება, კიდევ ყოფს და მომდევნო სახელიც იშლება და ა. შ., სანამ ყველა არ წაიშალა და ფურცელი კი სუფთა არ დარჩა.
გამომეღვიძა და ცოტა ხანში ჩემი მოძღვარიც მოვიდა. მაშინვე მოვუყევი ნანახი. მამა ილარიონი მეუბნება: „ხომ გითხარი, სიზმრებს არ დაუჯერო-მეთქი?“ წირვის შემდეგ კვლავ მეუბნება: „შენ არ ხარ ღირსი, რომ მათ შენი ლოცვით ცოდვები მიეტევოთ. თავიანთი რწმენით მიიღეს ცოდვათა შენდობა“. სწორედ ეს არის მიზეზი, რის გამოც ყველას სახელს მოვიხსენებ.

3. ძალიან დიდ სარგებელს იღებენ გარდაცვლილები საღვთო ლიტურგიის, პანაშვიდებისა და სხვა საეკლესიო მსახურებების დროს; რა თქმა უნდა, სარგებლით სავსე მხოლოდ მათთვის არის, ვინც შეინანა, ვისაც სათნოებების მცირე ცომი მაინც ჰქონდა მზად და უდებების, მცონარების, დღეიდან ხვალისთვის გადადების გამო ვერ მოასწრო სათნოებების პურის გამოცხობა. ეკლესიის მსახურება, პირადი ლოცვები, მოწყალების გაღება, კაცთმოყვარეობით აღსრულებული საქმეები ასეთებს დანაკლისს აუნაზღაურებს ღვთის უსაზღვრო მოწყალების გამო.
წმინდა კირილე იერუსალიმელი ამბობს, რომ წირვის დროს უდიდეს სარგებელს იღებს ყველა, ვისაც ვიხსენებთ, ვისთვისაც ღმერთს ვევედრებით.
ღირსმა დედა ფოტინე ახალმა მცირეაზიელმა, რომელიც მრავალჯერ ყოფილა სულიერად აღტაცებული, ერთხელ იხილა წმინდა იერის მქონე ადამიანი, რომელიც მღვდელს ჰგავდა. მან უთხრა: „შვილო, შენი მოსახსენებელი მღვდელს მიეცი და მათი მოხსენების შრომის საფასურიც გადაუხადე, რადგან დიდ სარგებელს ნახულობენ მიცვალებულთა სულები! ყურადღებით იყავი, არ დაგავიწყდეს მღვდლისთვის სახელების მიცემა!"

4. ყველაზე დიდი მოწყალება, ყველაზე დიდი სიკეთე, რაც ყველაფერზე აღმატებულ შვებას აძლევს იმქვეყნად მყოფ სულს, არის წირვის დროს წმინდა სამსხვერპლოზე შეწირული ღვთაებრივი ტარიგის მსხვერპლი.
ძველ აღთქმაში წერია, რომ ვაცების, ზვარაკების სისხლი და დიაკეულთა ნაცარი ცოდვილებს სჯულის დარღვევის ცოდვისგან განწმენდდა, მით უმეტეს ქრისტეს სისხლი, – ამბობს პავლე მოციქული, – განგვწმენდს ყოველგვარი ცოდვისგან (ებრ. 9, 13).
ამრიგად, სარგებელი უდიდესია, რადგან ღვთის უმანკო კრავი იწირება მსხვერპლად, რათა ადამიანები ცოდვებისგან განწმინდოს და ვნებათა ტყვეობის სხვადასხვაგვარი ბორკილებისგან იხსნას.

5. „ვითარცა-იგი მოსე აღამაღლა გუელი უდაბნოსა, ეგრეთ ჯერ-არს ამაღლებაი ძისა კაცისაი” (იოან. 3, 14). და როგორც ყოველი, გველისგან დაკბენილი, ძელზე ჩამოკიდებული რვალის გველის შეხედვისას იკურნებოდა, ასევე ქრისტიანიც, რომელსაც სწამს ქრისტესი, ისწრაფვის უფლის ცხოველმყოფელი იარებისკენ, იღებს მის ხორცს და სვამს ყოვლადწმიდა სისხლს, ცოდვის – სულიერი გველის – ნაკბენებისგან იკურნება. ამ ყოვლადწმიდა საზრდოს მიღებით მას ეძლევა სიცოცხლე, რომ განახლდეს და ახალ ქმნილებად იქცეს. ეს კი არის ღმერთის ცხოველმყოფელი მცნებების შესაბამისი ახალი სიცოცხლე.
რა სავალდებულოა და უსათუოდ გვმართებს კიდეც იმ ზეციურ ნადიმზე მისვლა, რომელსაც წმინდა ტრაპეზის ეს გასაოცარი საიდუმლო გვთავაზობს.
საიდუმლოს აღსრულებისას ანგელოზები უხილავად იქ იმყოფებიან, მღვდლები კი, რომლებიც ამ საიდუმლოს აღსრულებისას ანგელოზებზე უფრო პატივდებულნი არიან, უდიდესი კრძალვით სწირავენ უბიწო ტარიგს.
ანგელოზები მსახურებენ და მორწმუნენი ქრისტეს სისხლისა და ხორცის მისაღებად მოდიან, „ხორცი ქრისტესი მოვიღოთ და უკვდავებისა წყაროსა გემო ვიხილოთ“, ქრისტეში რომ იცოცხლონ და ცოდვაში არ მოკვდნენ.
ამრიგად, „გამო-ღა-იცადენ კაცმან თავი თვისი და ესრეთ პურისა მისგანი ჭამენ და სასუმელისა მისგანი სუნ" (1 კორ. 11, 28), რადგან უფლის მოციქულის სიტყვების თანახმად, „რომელი არა ღირსად ჭამდეს და სუმიდეს, დასასჯელად თავისა თვისისა ჭამს და სუამს“ (1 კორ. 11, 29), „რამეთუ უკუეთუმცა თავთა თვისთა განვიკითხევდით, არამცა განვიკითხენით. ხოლო გან-თუ-ვიკითხვით, უფლისა მიერ განვისწავლებით" (1 კორ. 11, 31-32).
როცა ვინმეს სურს მეფის წინაშე წარდგეს, რამდენიმე დღით ადრე ემზადება ყოველმხრივ – სიტყვით, ქცევით, თავს იწესრიგებს და ა. შ. რომ მეფის კეთილგანწყობა მოიპოვოს და ასე მიაღწიოს თავისი თხოვნის დაკმაყოფილებას. მიწიერ და ზეციერ მეფეთა შორის შეუდარებელი განსხვავების შესაბამისად, ყოველი ქრისტიანი მოვალეა სათანადოდ მოემზადოს საღვთო ზიარების წინ, რომ წყალობა და შენდობა მიიღოს.
მიწიერ მეფესთან ვინც მიდის, ხშირად მზაკვრობა, მლიქვნელობა, თვალთმაქცობა და სიცრუე სჭირდება სასურველი შედეგის მისაღწევად. ხოლო მორწმუნე ქრისტიანს, როცა ის შინაგანი კაცის მხედველ მეფეთა მეუფეს მიეახლება, სიწმინდე, თავმდაბალი აზრები და ბაჯაღლო ოქროზე ბევრად ძვირფასი სულის სიწრფელე უნდა ამკობდეს.
ჩვენც მოვემზადოთ, განწმენდილი გონებით ვისწრაფოდეთ ვნებიანი გრძნობების მოკვდინებისკენ. წმინდა მოციქულებთან ერთად სიწმინდით მივიდეთ საიდუმლო სერობაზე და ჩვენს ტკბილ იესოს ვეზიაროთ, ჩვენთან რომ დარჩეს უკუნითი უკუნისამდე. ამინ. იყავნ!

6. შიშითა და კრძალვით იდექი ეკლესიაში, რადგან იქ უხილავად ქრისტე იმყოფება წმინდა ანგელოზებთან ერთად. ვინც ყურადღებიანი და ღვთისმოსავია, მადლითა და კურთხევით აღავსებს, უყურადღებოებს კი განსჯის, როგორც უღირსებს.
შეეცადე, რაც შეიძლება ხშირად ეზიარო. ამაში თავისუფლებას გაძლევ, რადგან საღვთო ზიარება ცოდვის წინააღმდეგ მებრძოლისთვის საუკეთესო შეწევნაა.

7. საღვთო საიდუმლოს დიდი სინანულით, შემუსვრილებით და საკუთარი ცოდვის განცდით მიეახლე. დიდია ღვთის მოწყალება, რომ ინება შენში შემოსვლა, არ ეზიზღება შენი ცოდვების სიმრავლე, არამედ თავისი უსაზღვრო სიყვარულისა და ლმობიერების გამო მოდის, რომ განგწმინდოს, შვილობისა და ცათა სასუფევლის თანამკვიდრობის ღირსი გაგხადოს.

8. უღირსად ვემსახურები ჩემს უფალს. ეს მსახურება წმინდა და საშინელია. ყოველდღიურად ვუძღვნი ღმერთს მისთვის სათნო მსხვერპლს – ღვთის ტარიგს, უბიწოს ვუძღვნი უბიწო მამასა და ღმერთს, რომ შეგვიწყალოს ყველაფრისთვის, რის გამოც ვამწუხრებთ მას, ყოვლადსახიერ ღმერთს, რომელმაც ჩვენთვის თავისი ძე შესწირა მსხვერპლად. ოჰ, ღმერთო ჩემო, შენი საყვარელი ძე – ჩვენთვის! განა ვინ ვართ, რომ ღირსნი გაგვხადე, ჩვენთვის უმაღლესი მსხვერპლი შეწირულიყო? „მტერ რაი ვიყვენით, დავეგენით ღმერთსა სიკუდილითა ძისა მისისაითა“ (რომ. 5, 10).
ქრისტეს სიკვდილის მიზეზს ცხადყოფს უძღები შვილის სახე, რომელმაც გაფლანგა მამის ქონება.
პირველქმნილი ადამიანების ცოდვა დღევანდლამდე და ქვეყნის დასასრულამდე არსებული სამწუხარო მოვლენების დასაბამი და ძირია. ერთმა ურჩობამ, როგორც ევას საშოში მოხვედრილმა თესლმა, ხორციელი და სულიერი სიკვდილი შვა და ევასგან წარმოშობილ ადამიანის მოდგმას გადასცა. როგორ წარმოიდგენდა საბრალო ევა, რომ ნაყოფის გასინჯვა ასეთ განადგურებასა და სასჯელს გამოიწვევდა და სიცოცხლისთვის დასაბამის მიმცემ სამებას აიძულებდა ერთი პირი ამქვეყნად გამოეგზავნა; თავისი ქმნილებისგან, ადამიანისგან ყვრიმლისცემა, შეურაცხყოფა, გაშოლტვა, ნერწყვა და ყოველგვარი დამამცირებელი მოპყრობა აეტანა, ბოლოს კი – დაწყევლილივით ჯვარზე მომკვდარიყო: „წყეულნ იყავნ ყოველი, რომელი დამოეკიდოს ძელსა“ (გალ. 3, 13).
ჩვენი იესოს – ჩვენი დაბნელებული სულების ნათლისა და ტკბილი ხსნის – ჯვარზე ვნება და ცხოვრებაშემოსილი აღდგომა ყოველ წირვაზე მეორდება, რითაც ხდება თითოეული ცოდვილი სულის შეწყალება. და თუ ძველ აღთქმაში – მომავალ მოვლენათა აჩრდილში, ვაცებისა და ზვარაკების სისხლი და დიაკეულის ნაცარი განწმენდდა მსხვერპლშეწირვის მონაწილეებს, მით უფრო ღვთის ეკლესიების წმინდა სამსხვერპლოებიდან მიღებული ქრისტეს ყოვლადწმიდა სისხლი განგვწმენდს ყოველგვარი ცოდვისგან და ჩვენს სულებს უტკბესი იესოს ღვთაებრივი სიყვარულით აღანთებს!
სიყვარულს კეთილგონიერება შობს. თუ თითოეულმა ჩვენგანმა არ შეიგრძნო რა მოგვმადლა ღმერთმა და ჩვენ რას წარმოვადგენთ ცოდვების გამო, როცა ღმერთმა ასეთი დიდი წყალობა, უფლისა და საკუთარი თავის შეცნობა, მოგვანიჭა, ჩვენი სულები ღვთის შიშით ვერ განიმსჭვალებიან და ვერ ვიმხიარულებთ მისი სიყვარულის მშვენიერებაში.
ქრისტიანებს უფრო მეტი სიყვარულისა და ღვთისადმი მადლიერების გრძნობის გასაღვივებლად პავლე მოციქული ეუბნებოდა: „რად უკუე ნაყოფი გაქუნდა მაშინ [კერპთაყვანისცემაში], რომლისათვის აწ ეგერა გრცხუენის?... რამეთუ საგზალი ცოდვისაი სიკუდილ არს" (რომ. 6, 21 და 23).
ღმერთს რომ არ მოვეწოდებინეთ შევდგომოდით საკუთარი თავის შეცნობის წმინდა გზას და ჩვენი უწინდელი ცოდვილი ცხოვრება არ გაგვეცნობიერებინა, საღვთო განათლების გარეშე ვერასოდეს დავინახავდით ნათლისა და ჭეშმარიტების გზას.
უფალმა ყველა ჩვენგანს მოუხმო: ზოგს ბავშვობიდან, ზოგს – შუა ხნის ასაკში, სხვებს – სიბერეში. როგორც კრუხი აგროვებს წიწილებს თავისი ფრთების ქვეშ, სახიერმა ჩვენ ყველა შეგვიწყნარა, რომ ღვთიური სასუფევლის თანაზიარნი გავეხადეთ. არც წყლული შეეზიზღა, არც ჭრილობები, არც ჩვენი სულების ნიშან-თვისებების სიმახინჯე, არამედ მამასავით მიგვიღო, დედასავით რძით გამოგვზარდა, უანგარო ექიმივით განგვკურნა, თითოეულ ჩვენგანს ცოდვების დიდი ვალი შეგვინდო და ძეობის, მადლის პირველი სამოსელი შეგვმოსა. ასე რომ, უსაზღვრო სიყვარული და თაყვანისცემა გვმართებს. გულში სიყვარული უნდა სუფევდეს, როგორც ღვთაებრივი ტრფიალების მდინარეების აღმომაცენებელი ცხოველი წყარო. ძველ ისრაელს კი არ უნდა დავემსგავსოთ, რომელიც მხოლოდ ბაგეებით სცემდა თაყვანს, გული კი შორს ჰქონდა უფლისგან, არამედ მოგიზგიზე ცეცხლივით გავხდეთ, რომელიც ამბობს: „მოვედ მამისა მიმართ“.
როგორც მძლეოსანს გამოსცდის სარბენი ბილიკი და ასპარეზი, ასევე გამოიცდება ქრისტიანიც სამოღვაწეო ასპარეზზე – ნამდვილად თუ უყვარს ღმერთი. იესოს მგზნებარე თაყვანისმცემელს სხვადასხვა ცოდვასთან ბრძოლისას მოთმინება, ღვთის მცნებების შესრულებისას კი – სიმამაცე ახასიათებს.
მცნებების დარღვევით, დრტვინვით, ურჩობით და სხვა მრავალგვარი ცოდვით ნუ დავამწუხრებთ მას, ვინც უსაზღვრო სიყვარული და ლმობიერება გვიჩვენა. მოდით, მადლიერი მონებივით ვეცადოთ განვუსვენოთ მის თანაგრძნობით აღსავსე გულს, რომ ნუგეში ვცეთ ისე, როგორც ფსალმუნი ამბობს: „და მონათა თვისთა ზედა ნუგეშინის-ცემულ იქმნეს" (ფსალმ. 134, 14).

თემა: ზიარება,  საღვთო ლიტურგია, ღვთისმსახურება
ავტორი: ბერი ეფრემ ფილოთეველი (არიზონელი)
წყარო: მამობრივი დარიგებანი

ჩვენი მეოთხე შერკინება მრისხანების სულის წინააღმდეგაა და, ცხადია, გვმართებს, რომ, ღვთის შეწევნით, მისი მომაკვდინებელი შხამიც ჩვენი სულის სიღრმიდან ამოვიკვეთოთ, რადგან მას შემდეგ, რაც ის ჩაიბუდებს ჩვენს გულში და ბნელი მშფოთვარებებით დაგვიბრმავებს გულისთვალებს, უკვე აღარ ძალგვიძს არც შენარჩუნება სასარგებლოთა გამრჩევლობისა, არც მოპოვება სულიერი ცოდნის მწვდომელობისა, არც კეთილი განზრახვის სრულყოფილების პყრობა, არც ნამდვილი ცხოვრების წილმქონეებად ქცევა, არცთუ ის, რომ საღვთო და ჭეშმარიტი სინათლის ჭვრეტის მიმღებად გავიხადოთ ჩვენი გონება, ვინაიდან „შეშფოთდა – ამბობს, – მრისხანებისგან ჩემი თვალი“ (ფს. 6.8). ასევე, ვერც საღვთო სიბრძნის წილმქონეები გავხდებით, თუნდაც რომ ჩვენი აზრებით გამორჩეულ ბრძნად შევირაცხოთ ყველას მიერ, ვინაიდან დაწერილია: „მრისხანება უგუნურთა წიაღში ისადგურებს“ (ეკლ. 7.9); ამასთან, ვერც იმას მოვახერხებთ, რომ მოვიპოვოთ განსჯისეული მაცხოვნებელი ბჭობანი, თუნდაც რომ გონიერნი ვჩანდეთ ადამიანთა წინაშე, რადგან ვერც სამართლიანობის საჭეთა პყრობას შევძლებთ ფხიზელი გულით, რადგან დაწერილია: „მრისხანება გონიერებსაც ღუპავს“ (იგავ. 15.1); ვერც სამართლიანობის საჭეთა პყრობას შევძლებთ ფხიზელი გულით, რადგან დაწერილია: „კაცის მრისხანება ღვთის სიმართლეს არ მოქმედებს“ (იაკ.1.20); ვერც ყველას მიერ ქებულ წესიერებას და მშვენიერებას მოვიხვეჭთ, რადგან დაწერილია: „მრისხანე ადამიანი მშვენიერი არ არის“ (იგავ. 11.25). ამრიგად, ვისაც სურს, რომ სრულქმნილებამდე მივიდეს და სწადია, რომ რჯულიერად მორკინალობდეს სულიერ ასპარეზობას, ყოველგვარი მრისხანებისა და გულისწყრომისაგან უცხო უნდა იყოს და ისმინოს, თუ რას აუწყებს მას „ჭურჭელი რჩეულობისა“: „ყველა სიმწარე, – ამბობს, – მრისხანება, გულისწყრომა, ყვირილი და ავმეტყველება აღმოიფხვრას თქვენგან ყველა ბოროტებითურთ“ (ეფეს. 4.31). როდესაც მოციქლმა თქვა „ყველა“, უკვე აღარ დაგვიტოვა ჩვენ მრისხანების არც ერთი საბაბი – არც თითქოსდა გარდაუვალი ანდა კეთილგონივრული. ამიტომ, ვისაც სურს, რომ ცთომილებაში მყოფი ძმა გამოასწოროს ანდა ეპიტიმია დაადოს მას, უნდა ეცადოს, რომ თავისი თავი აღუშფოთველად შეინარჩუნოს, რათა არ მოხდეს ისე, რომ სხვისი კურნების მოსურნემ თავის თავს მოუზიდოს სნეულება და მასზეც გამართლდეს სახარებისეული გამონათქვამი: „მკურნალო, განიკურნე შენი თავი“ (ლკ. 4.23), და კიდევ: „რად ხედავ ბეწვს, შენი ძმის თვალში რომ არის, დირეს კი, რაც შენს თვალშია, არ შეიგრძნობ?“ (მთ. 7.3), რადგან რა მიზეზითაც არ უნდა იყოს ზეამოდუღებული მრისხანებითი მოძრაობა, აბრმავებს იგი სულის თვალებს და არ ანებებს მას, რომ ხედავდეს სიმართლის მზეს. მართლაც, ისევე როგორც თვალებზე ოქროს ან ტყვიის ფირფიტების დამდებმა თანაბრად შეაფერხა მხედველობითი ძალა და არანაირი განსხვავებულობა სიბრმავეში არ გამოუწვევია ოქროს ფირფიტის ღირსეულობას, ამგვარადვე ნებისმიერი საბაბის მიუხედავად, ვითომცდა გონივრული იქნება ეს საბაბი თუ არაგონივრული, აღეგზნება რა რისხვა, მხედველობითი ძალა ბნელდება. ბუნებითად მხოლოდ მაშინ ვიყენებთ მრისხანებას, როდესაც ვნებადი და გემოთმოყვარეობითი გულისზრახვების მიმართ ავამოქმედებთ მას. ამგვარად გვასწავლის ჩვენ წინასწარმეტყველი, როდესაც ამბობს: „მრისხანებდეთ და ნუ სცოდავთ“ (ფს. 4.5). ეს ნიშნავს, რომ მრისხანება უნდა მიმართოთ საკუთარ ვნებათა და უკეთურ გულისზრახვათა წინააღმდეგ და არ უნდა შესცოდოთ იმის აღსრულებით, რასაც ისინი ჩაგვაგონებენ; ამ აზრს აშკარად ცხადყოფს მომდევნო სიტყვები: „ რასაც ამბობთ თქვენს გულებში, თქვენს საწოლებზე განიცადეთ“ (ფს. 4.5) (აქ „განიცადეთ“ სინანულისკენ მიმართულ დამწუხრებულობას ნიშნავს). როდესაც თქვენს გულს უკეთური გულისზრახვები მოადგებიან, უკუაგდებთ რა მათ (მათდამი მრისხანების გზით), უკუგდების შემდეგ, როდესაც სულისმიერი სიწყნარის თითქოსდა საწოლზე აღმოჩნდებით, მაშინ გქონდეთ განცდა სინანულისა. ფსალმუნის ზემორე სიტყვებს ეთანხმება ნეტარი პავლეც, რომელიც იმოწმებს მათ (ეფეს. 4.26) და შემდეგ ურთავს: „მზე ნუ ჩავა თქვენს მრისხანებაზე (ნუ გასტანს თქვენი მრისხანება იმდენ ხანს, რომ მზის ჩასვლისა და თქვენი დაწოლის დროსაც კვლავ ამ ვნებაში იყოთ), ნურც მისცემთ ადგილს ეშმაკს“ (ეფეს. 4.26), ესე იგი ნუ აიძულებთო სიმართლის მზეს, რომ უკეთურ გულისზრახვებთან თქვენი შეკავშირებულობის გამო გაგირისხდეთ და ჩავიდეს თქვენი გულებისთვის, რათა არ მოხდეს ისე, რომ მისი განშორებისას, ადგილი ჰპოვოს თქვენში ეშმაკმა. ამ „მზის“ შესახებ თვით ღმერთი ამბობს წინასწარმეტყველის მიერ: „ჩემი სახელის მოშიშთათვის ამოვა სიმართლის მზე და კურნება მის ფრთებში იქნება“ (მალაქ. 4.2). თუ სიტყვა–სიტყვით გავიგებთ პავლე მოციქულის სიტყვებს, არც მზის ჩასვლამდე არის ნებადართული ჩვენთვის მრისხანების შენარჩუნება. რაღა ვთქვათ ამ მხრივ? ისინი, რომლებიც ვნებადი განწყობით, ველურობითა და სიცოფით არა მხოლოდ მზის ჩასვლამდე ინარჩუნებენ მრისხანებას, არამედ მრავალი დღის მანძილზეც კი ახანგრძლივებენ მას, მაშინაც კი, როდესაც ურთიერთს დაუდუმდებიან და სიტყვით აღარ გამოხატავენ მრისხანებას, ურთიერთისადმი დუმილში ავმეხსიერების შხამს ზრდიან თავიანთი თავის დასაღუპად, არ უწყიან რა, რომ არა მხოლოდ მოქმედებაში გამოვლენილ მრისხანებას უნდა განეკრძალვოდნენ, არამედ – აზრისმიერსაც, რათა არ მოხდეს ისე, რომ ავმეხსიერების წყვდიადით დაბნელებული მათი გონება განეშოროს ცოდნისა და განსჯის სინათლეს და მოაკლდეს სულიწმინდის შთამკვიდრებულობას, რადგან სწორედ ამიტომ ბრძანებს უფალიც სახარებებში, რომ დავტოვოთ ძღვენი საკურთხეველზე და შევურიგდეთ ჩვენს ძმას (შდრ. მთ. 5.23), შესაბამისად იმისა, რომ შეუძლებელია ეს ძღვენი კეთილშეწყნარებული იყოს, თუ ჩვენში მრისხანება და ავმეხსიერებაა ჩაბუდებული. მოციქულიც, როდესაც გვეუბნება, რომ მოუკლებლად ვლოცულობდეთ (I თეს. 5.17), და ყველა ადგილას აღვაპყრობდეთ წმინდა ხელებს, მრისხანებისა და ეჭვების გარეშე (I ტიმ. 2.8), ამასვე გვასწავლის. მაშ, ორიდან ერთი უნდა გაკეთდეს. კერძოდ, ან არასოდეს ვილოცოთ და ამის გამო სამოციქულო განჩინებისადმი (იგულისხმება მოციქულის სიტყვები: „მოუკლებლად ილოცევდით“) ბრალეულნი ვიყოთ, ანდა თუ აღნიშნული განჩინების დაცვას შევეცდებით, მრისხანებისა და ავმეხსირების გარეშე აღვასრულოთ იგი. ამასთან, რადგან ხშირად უგულისყუროდ ვეკიდებით ჩვენი ძმების წუხილსა და მშფოთვარებას, ვამბობთ რა, რომ ჩვენ არ ვართ მიზეზი მათი წუხილისა, სულთა მკურნალი, რომელსაც სურს, რომ ძირითურთ აღმოფხვრას ჩვენი გულიდან მიზეზობანი სულისა (ე.ი. სხვათა მწუხარების უგულებელყოფისას გამოძებნილი „გამამართლებელი“ მომიზეზებანი), არა მხოლოდ იმას გვიბრძანებს, რომ ძმაზე განაწყენებულებმა (თუკი ასეთი რამ შეგვემთხვევა) დავტოვოთ შესაწირავი და შევურიგდეთ მას, არამედ იმასაც, რომ თუკი სწორედ იგი იქნება ჩვენზე განაწყენებული (გინდ სამართლიანად, გინდ უსამართლოდ), პატიების თხოვნით ვუმკურნალოთ მას და შემდეგღა აღვასრულოთ ძღვენის შეწირვა (შდრ. მთ. 5. 23–24); თუმცა რად ვყოვნდებით ესოდენ ხანგრძლივად სახარებისეულ უწყებებზე, მაშინ როცა შესაძლებელია, რომ იგივე ვისწავლოთ თვით ძველი რჯულისგანაც, რომელიც ჩანს რა, ასევე, სიმკაცრის მიმართ ლმობიერების მქონედ (სიმკაცრის შერბილების მომხრედ), ამბობს: „ნუ გძაგს შენი ძმა შენს გულში“ (ლევიტ. 19.17), და კიდევ: „ავმეხსიერთა გზები სიკვდილისკენაა“ (იგავ. 12.28). ამჯერადაც არა მხოლოდ საქმისმიერს კრძალავს იგი, არამედ აზრისმიერსაც სჯის. ამიტომაც მართებთ საღვთო რჯულთა მიმდევრებს, რომ მთელი ძალით შეერკინონ სულიერ მრისხანებას და ჩვენს შიგნით გადანახულ სენს. ამასთან, არ უნდა მოხდეს, რომ ადამიანთა მიმართ მრისხანებით აღძრულნი მეუდაბნოეობასა და განმხოლოებას დაეშურონ (ისე თითქოს იქ უკვე არაფერი იყოს მრისხანებისკენ ჩვენი მიმდრეკი და თითქოსდა ამ განმხოლოებაში ადვილად მიიღწეოდეს სათნოება სულგრძელებისა), რადგან სწორედ ამპარტავნებისგან გამომდინარე და გამომდინარე იქიდან, რომ არ გვსურს, საკუთარი თავი დავიდანაშაულოთ და ჩვენსავე მცონარებას განვუკუთვნოთ მშფოთვარების მიზეზები, ძმათაგან განშორებას ვესწრაფვით. ასე რომ, ვიდრე ჩვენეული სისუსტის მიზეზებს ჯერ კიდევ სხვებს განვუკუთვნებთ, შეუძლებელია, სულგრძელების სრულყოფილებას მივწვდეთ. მაშ, ჩვენი გაუკეთესებისა და სიმშვიდის მწვერვალს არათუ მოყვასის მიერ ჩვენდამი გამოვლენილი სულგრძელების შედეგად ვაღწევთ, არამედ – მოყვასისადმი ჩვენი ძვირუხსენებლობის კვალობაზე, მაგრამ როდესაც სულგრძელების ღვაწლს გარიდებულნი უდაბნოსა და განდეგილობას ვეშურებით, მაშინ იქ თან მიგვაქვს ყველა ჩვენი უკურნებელი ვნებაც, რომლებიც მხოლოდ დაფარულია ჩვენში და არა აღმოფხვრილი. მართლაც, მეუდაბნოეობასა და განშორებულობას არა მხოლოდ ვნებათა შენარჩუნება სჩვევია იმ ადამიანებში, რომლებიც ამ ვნებებისგან არ ყოფილან გათავისუფლებულნი, არამედ მათი დაფარვაც ძალუძს და, შესაბამისად, არც იმის შესაძლებლობას უტოვებს ამგვრთ, შეიგრძნონ, თუ მოცემულ შემთხვევაში რომელი ვნებაა მათი მძლეველი. პირიქით, სათნოების ხიბლსაც შთაუგდებს მათ და იმასაც აჯერებს, თითქოს წარემატებიან ისინი სულგრძელებასა და თავმდაბლობაში; ასე გრძელდება მანამ, სანამ არ შეემთხვევათ მათ რამ განმარისხებელი და გამომცდელი. მაგრამ როდესაც კი შეიქმნება რაღაც წინაპირობა, რაც ერთიანად აღძრავს და გააშიშვლებს მათ, მყისვე ზემოხსენებული გადანახული ვნებები, აქამდე რომ მიფარულად იყვნენ, უაღვირო ცხენების მსგავსად, მეტისმეტი მოსვენებულობისა და უმოძრაობისგან ნასაზრდოებნი, საკუთარი სადგომებიდან გამოსხლტებიან და უმძაფრესად და უველურესად წაითრევენ დაღუპვისაკენ თავიანთ მხედარს, რადგან ბევრად უფრო ველურდებიან ვნებები, როდესაც ისინი უმოქმედოდ არიან და არ განიწვრთნებიან ადამიანთა მიერ (რაც გულისხმობს, რომ ვნებების დაფარულობა, გამოუვლენელობა განაპირობებს უგულისყურობას მათ მიმართ, ანუ ადამიანი აღარ „წვრთნის“, ე.ი. აღარ „ათვინიერებს“, აღარ „თოკავს“ მათ, აღარ მოღვაწეობს მათ დასათრგუნად); ეს ნიშნავს, რომ განდეგილობაში ჩვენგან გამოვლენილი უგულისყურობა გამწვრთნელობითი ღვაწლის მიმართ მოთმინებისა და სულგრძელების იმ აჩრდილსაც გვისპობს, რაც გარეგნულად მაინც ჩანდა, რომ გვქონდა, როდესაც ძმებთან ერთად ვცხოვრობდით, რადგან იმ შხამიანი გველების მსგავსად, რომლებიც უდაბნოში და თავიანთ ბუდეებში არიან ჩაყუჩებულნი, ავლენენ კი თავიანთ სიცოფეს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ჩაეჭიდებიან მათთან მიახლოებულს ვისმე, ამვარადვე ვნებადი ადამიანებიც, რომლებიც არათუ სათნოებითი განწყობის გამო, არამედ უდაბნოსეული იძულებით არიან ჩაყუჩებულნი, მაშინვე გადმოანთხევენ თავიანთ შხამს, როდესაც კი ჩასაჭიდს რასმე და განმარისხებელს ჰპოვებენ. აი, ამიტომ მართებთ სიმშვიდის სრულყოფილების მაძიებელთ მთელი მონდომების გამოჩენა, რომ არ განურისხდებოდნენ ისინი არა მხოლოდ ადამიანებს, არამედ –არც პირუტყვებს, არცთუ უსულო საგნებს, რადგან მახსოვს მე, როდესაც უდაბნოში ვცხოვრობდი, რისხვით აღვივსე საწერი ლერწმის მიმართ, არ მომეწონა რა მისი სისქე თუ სიწვრილე; ისევე როგორც – შეშის მიმართ, რომლის დაპობაც მოვინდომე, მაგრამ ვერ შევძელი ეს სწრაფად; ან კიდევ – კაჟის მიმართ, როდესაც ნაპერწკლის დაყრას ვცდილობდი, მაგრამ მალევე არ დაიყარა ეს ნაპერწკალი. დიახ, იმ ზომამდე იყო ჩემში გამძლავრებული რისხვა, რომ უგრძნობო საგნების მიმართაც ვავლენდი მათ. ამიტომ, თუკი ის გვწადია, რომ მივაღწიოთ უფლისმიერ ნეტარებას, არა მხოლოდ მოქმედებაში გამოვლენილი რისხვის მოთოკვა გვმართებს, როგორც ითქვა, არამედ – აზრისმიერისაც, რადგან არათუ იმდენად პირის ალაგმვა გვარგებს მრისხანების ჟამს და მწარე სიტყვების ართქმა, რამდენადაც ავმეხსირებისგან გულის განწმენდა და საკუთარ გონებაში ძმისკენ უკეთურ გულისზრახვათა არშეტრიალება. მართლაც, სახარებისეული სწავლება სწორედ ცოდვათა ძირების მოკვეთას გვამცნებს, რომ მოკვეთა მოხდეს ნაყოფისაც, რადგან როდესაც მრისხანების ძირი ამოიკვეთება გულიდან, აღარც მძულვარება, არცთუ მოშურნეობა იქცევა საქმედ. დიახ, თავისი ძმის მოძულე „ადამიანისმკვლელად“ ითქვა (I იოან. 3.15), რადგან „კლავს“ მას აზრისმიერად, მძულვარებითი განწყობით, ვის სისხლსაც არათუ ადამიანები ხედავენ, როგორც მახვილისაგან დაღვრილს, არამედ ღმერთი დასცქერის მას, როგორც აზრისმიერად და მძულვარებითი განწყობით მოკლულს, –ღმერთი რომელიც არა მხოლოდ საქმეთა გამო, არამედ გულისზრახვათა და განზრახულებათა კვალობაზეც ყოველ ჩვენთაგანს მოაგებს ან გვირგვინს ანდა სასჯელს, როგორც თავადვე ამბობს წინასწარმეტყველის მიერ: „აჰა, მე მოვდივარ მათი საქმეებისა და ფიქრების შესაკრებად“ (ზირ. სიბრძნ. 35.22). კიდევ, მოცუქული ამბობს: „გულისზრახვები ურთიერთშორის დაადანაშაულებენ ანდა გაამართლებენ მათ იმ დღს, როდესაც ღმერთი განსჯის ადამიანთა დაფარულ საქმეებს (რომ. 2.15). თვით უფალიც, გვასწავლის რა ჩვენ, რომ საჭიროა მთელი მრისხანების უკუგდება, ასე ამბობს სახარებაში: „ვინც გაურისხდება თავის ძმას, სასჯელს დაექვემდებარება“ (მთ. 5.22). დიახ, ზედმიწევნით ასეა ხელნაწერში, რადგან სიტყვა „ფუჭად“ მასში შეტანილია როგორც შენამატი, ცხადია, წერილის წინასწარნაგულისხმევი აზრიდან გამომდინარე, რადგან უფლის განაზრახი და სურვილი სწორედ ისაა, რომ ყველა საშუალებით მოვისპოთ ჩვენგან მრისხანების ძირი და ნაპერწკალი და არ შევინარჩუნოთ ჩვენს თავში ერთი რამ საბაბიც კი გულისწყრომისა, რათა არ მოხდეს ისე, რომ დასაწყისში თითქოსდა კეთილგონივრულად აღძრულებმა მოგვიანებით უგუნური რისხვის სიცოფეში ჩავიგდოთ თავი. ამ სნეულების სრული მკურნალობა ასეთია: უნდა ვიწამოთ, რომ არც მართალთა, არც უსამართლოთა მიმართა არ შეიძლება აღვძრათ ჩვენი მრისხანება, რადგან როდესაც მრისხანების სული დააბნელებს გონებას, მაშინ არც განმრჩეველობითი უნარის სინათლე, არც მართებული განსჯის სიმყარე და არც სამართლიანობის წარმმართველობა აღარ აღმოჩნდება ჩვენში, არცთუ ის იქნება შესაძლებელი, რომ სულიწმინდის ტაძრად იქცეს ჩვენი სული, გაბატონდება რა ჩვენზე გონების დამაბნელებელი სული მრისხანებისა. სულ ბოლოს კი, საჭიროა, რომ ყოველდღიურად თვალწინ გვქონდეს სიკვდილის ჟამის გაურკვევლობა და ამით დავიცვათ ჩვენი თავი მრისხანებისაგან. იმისი ცოდნაც გვმართებს, რომ არც გონებასიმრთელეს, არც ყველა ნივთისგან განდგომას, არცთუ მარხვასა და მღვიძარებას ექნება რაიმე სარგებელი, თუ მრისხანებითა და მძულვარებით შეპყრობილნი სასჯელს დაქვემდებარებული აღმოვჩნდებით.

თემა: მრისხანება, გაღიზიანება, გულისწყრომა
ავტორი: წმ. იოანე კასიანე რომაელი
წყარო: სათნოებათმოყვარეობა (პირველი წიგნის პირველი ნაწილი)