ციტატები

ჭეშმარიტებაა, რომ ქრისტიანთა სნეულება, მწუხარება და ტანჯვა სულის განწმენდასა და ცოდვების მიტევებას ემსახურება. თითოეული ქრისტიანის წმინდა მოვალეობაა ღვთისგან ბოძებული ჯვარი, როგორიც არ უნდა იყოს ის, უმანკო და წრფელი გულით მიიღოს და მაღლა, სახელოვან გოლგოთაზე აიტანოს. დროდადრო შეიძლება ადამიანმა შრომისა და სიმძიმისგან ჩაიმუხლოს, მაგრამ უფალი მეორე სვიმონ კვირინელს, ანუ მოთმინების მადლს გამოუგზავნის, რომელიც ჯვარს გოლგოთაზე აიტანს.
როცა ფიზიკურ თუ სულიერ ტკივილს ვითმენთ, მაშინ საიმედო მოწმობას ვფლობთ, რომ ღმერთს ვუყვარვართ და ჩვენც ღვთის საყვარელ შვილებს შორის ვირიცხებით.
სასაფლაოზე როცა მივდივართ, ყველა საფლავზე თითო ჯვარს ვხედავთ: ზოგი ხისაა, ზოგი ქვის, ზოგიც რკინის... ყოველი ქრისტიანის სულსაც ღმერთი ჯვარს აძლევს – ზოგს რკინისას, ზოგს ხისას, ზოგს ქვისას, თითოეულს სხვადასხვანაირს, როგორც ღვთის სიბრძნე განაგებს.
უფლის მთავარი მიზანია, რომ ტანჯვის მიუხედავად, ძვირფასი სული აცხონოს. მოთმინებასა და განათლებას ადამიანს ის თვითონვე აძლევს, ჯვრის ბოლომდე მიტანა რომ შეძლოს.
უმეცრებისა და ღვთის დავიწყების ბანგით მიძინებული სულისთვის სნეულება გამომაფხიზლებელი საყვირია.
სულს, რომელსაც ჯანმრთელობამ მავნე უზრუნველობისკენ უბიძგა, სნეულება აიძულებს სწორი ცხოვრების კალაპოტში ჩადგეს. „ჭირსა შინა მოგიხსენეთ შენ" (ეს. 26, 16); „ჭირსა ჩემსა განმივრცე მე“ (ფსალმ. 4, 1); „მრავლითა ჭირითა ჯერ-არს ჩუენდა შესვლად სასუფეველსა ღმრთისასა“ (საქმე. 14, 22); „მოთმინებითა თქუენითა მოიპოვნეთ სულნი თქუენნი“ (ლუკ. 21, 19).
დიდი განსაცდელები ოკეანედ არასოდეს მოგვეჩვენება, როცა ვიფიქრებთ, რომ ყველაფერს უფლის წმინდა მარჯვენა განაგებს და გვაძლევს, ღმერთს კი ადამიანებზე მეტად ვუყვარვართ.
ღმერთისგან უბიწო სიყვარულით გაწნილი სილა ყოველთვის წინასწარგანჭვრეტილ წმინდა და მაცხონებელ მიზანს ემსახურება! წმინდა სახარებაში უფალი ამბობს, რომ ზეციერი მამის ნების გარეშე ჩიტიც არ კვდება, რომ ჩვენი თმის თითოეული ღერიც კი დათვლილია. ეს იმის დასტურია, რომ ღვთისთვის ჩვენი ყოველი საქმე, სიტყვა და აზრი ცნობილია; მან ჩვენი მწუხარებაც იცის, რომელიც მისი განგებითაა დაშვებული და მაცხონებელ მიზანს ემსახურება!
სნეულებით გამოწვეულ მწუხარებას სახიერი ღმერთის წმინდა ხელი გვიგზავნის, რადგან სულის სიჯანსაღისთვის ყველაზე ქმედითი წამალი სხეულის ავადმყოფობაა.
რამდენად დიდი იყო კაცობრიობის სულიერი და ხორციელი გახრწნა უფლის მოსვლის წინ! რომელმა წამალმა განაახლა ადამიანთა სულები? იესოს დიდებულმა ჯვარმა! განა ასე არ არის? უფალი ჯვარზე რომ არ მომკვდარიყო, ადამიანი სხვა გზით გადარჩენას ვერ შეძლებდა.
ჯვარისმტვირთველი ქრისტე მაგალითად იქცა. გვიჩვენა, რომ ვისაც ცხონება სურს, მას უნდა გაჰყვეს, დაითმინოს ჯვარი, რომელსაც უფალი მისი ძალისამებრ უბოძებს, გოლგოთაზე ავიდეს, იესოსთან ერთად ჯვარს ეცვას და შემდეგ ღვთის სასუფეველში მასთან ერთად იდიდოს.
როდესაც სული ზეციურ ნეტარებაში იხილავს, რომ დიდება და განსვენება ტვირთული ჯვრის შესაბამისი მიეცა, თავს დაიტირებს, რატომ არ იტვირთა უფრო დიდი ჯვარი, უმეტესი დიდება და განსვენება რომ მიეღო. იტყვის: „მაშინ შრომა ხანმოკლე იყო, ხოლო ახლა საუკუნო სიკეთეს ვაკლდები!“ მამამთავარი აბრაამიც კი, როცა სასყიდლის განაწილებას იხილავს, დანანებით იფიქრებს, რატომ მეტად არ იღვაწა!
ერთი ახალგაზრდა გოგონა მძიმედ ავადმყოფობდა. ბოლოს გარდაიცვალა. ერთ ღამეს თავის დას გამოეცხადა. დამ ჰკითხა: „დაო, მანდ, სადაც წახვედი, როგორ ხარ?“ მან უპასუხა: „ქრისტემ ჩემი სნეულებისთვის დიდება და განსვენება მიბოძა. ნეტავ მიწაზე დაბრუნება შემეძლოს, უარეს ავადმყოფობას დავითმენდი, რომ აქ უმეტესი დიდება მიმეღო!”
თუ თავად ყოვლადძლიერმა, უცოდველმა უფალმა ადამიანის გადასარჩენად ჯვარი იტვირთა, როგორ გვჭირდება მაცხონებელი ჯვარი ჩვენ, უბადრუკებს, რომლებიც ყოველ წუთს ვცოდავთ?
„განვემზადე და არა შევძრწუნდი" (ფსალმ. 118, 60), – ამბობს წინასწარმეტყველი დავითი. მუდამ მზად უნდა ვიყოთ ყველა იმ განსაცდელის უდრტვინველად მოსათმენად, რასაც მკურნალის, ღვთის წმინდა ხელი გამოგვიგზავნის. ასეთი განსაცდელი ჩვენი უსაზღვროდ მოყვარული უფლის დაშვებით მოდის, ამიტომ არასოდეს იქნება ცუდი; მის კეთილ შედეგს და ღვთის მთავარ მიზანს მხოლოდ განსაცდელის შემდეგ დავინახავთ.
უფალი იესო ქრისტე თავის მიმდევართა მომავალ განსაცდელს ხედავდა და მათ ასე განამტკიცებდა: „მოთმინებითა თქუენითა მოიპოვნეთ სულნი თქუენნი“ (ლუკ. 21, 19), „რომელმან დაითმინოს სრულიად, იგი ცხოვნდეს“ (მათ. 10, 22).
შენც შენი სნეულების მოთმენით ღმერთის საყვარელი შვილების რიცხვს შეემატები. შენი ტვირთი ერთ დღეს აღდგომად გექცევა, მწუხარება – სიხარულად, მოთმინება – საუკუნო ცხოვრებად! მადლობით შეჰღაღადე უფალს: „ვითარცა უნდა [უფალსა] ეგრეცა ქმნა. იყავნ სახელი უფლისა კურთხეულ“ (იობ. 1, 21). დიდება ყველაფრისთვის! ამგვარი ღაღადებით სული სიხარულითა და მშვიდობით აგევსება და თან მოთმინებაშიც განმტკიცდები.
ვინ არის ქრისტიანი? რა უნდა ჰქონდეს მას? უეჭველად, ყველაფერში დიდი მოთმინება.
საუკუნო განსვენება მათთვისაა, ვინც სხვადასხვა მწუხარებას დაითმენს. „მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტვირთმძიმენი და მე განგისუენო თქუენ“ (მათ. 11, 28), – ამბობს უფალი.
გზა, რომელიც ზეციური ქალაქისკენ მიდის, ეკლიანია და მასზე მოსიარულეებს ეკლებისგან სისხლი სდით. მაგრამ სამოთხეში განსვენების იმედი ყველაფერს სძლევს და მოგზაურებს მოთმინებას ჰმატებს, როგორც გაყინულ ტბაში შეყრილი წმინდა ორმოცი მოწამე ამბობდა: „ფიცხელ არს ნეფხუა, არამედ ამო არს სასუფეველი, ძნელ არს ყინელი, არამედ ტკბილ არს ფუფუნება სამოთხისა“..
დაე, ყოვლადსახიერმა ღმერთმა ჩვენც, მდაბალნი, მაშვრალთა და ტვირთმძიმეთა შორის შეგვრაცხოს, რომ საუკუნო განსვენება ვპოვოთ. ამინ.

2. იმ დროიდან მოყოლებული, როცა ჩვენმა ტკბილმა იესომ თავის უხრწნელ მხრებზე პატიოსანი ჯვრის ცხოველმყოფელი ძელი იტვირთა და ჯვარს ეცვა, მისი მიმდევრები საუკუნეების მანძილზე მრავალგვარ მწუხარებასა და განსაცდელს ითმენენ. ქრისტიანი ამით სხვადასხვა სახის დამღუპველ თავისმოყვარებაზე იმარჯვებს.
ლუკა მახარებელი მაცხოვრის სიტყვებს გადმოგვცემს: „რომელმან არა აღიღოს ჯუარი თვისი და შემომიდგეს მე, ვერ ხელეწიფების მოწაფე ყოფად ჩემდა“ (ლუკ. 14, 27), და ისევ: „რომელსა უნდეს შემოდგომად ჩემდა, უარყავნ თავი თვისი და აღიღენ ჯუარი თვისი და მომდევდინ მე“ (ლუკ. 9, 23).
ისიქასტი ფილოსოფოსი აბბა ისააკ ასური ამბობს, რომ ადამიანში ცვლილება ყოველ წამს ხდება. და მართლაც, როგორც სულის, ისე სხეულის განწყობა ყოველწამიერად იცვლება და წარმოიშობა ხან დარდი, ხან ტკივილი, ხან სამწუხარო ამბების მოლოდინი, ხან კი განუსაზღვრელი სულიერი და ხორციელი არეულობა და წუხილი. ყველაფერ ამას ხორციელი ან სულიერი მიზეზი აქვს და ცხადყოფს ღვთის წყევლას, რითაც ადამიანთა მოდგმა პირველქმნილთა ურჩობის გამო დაისაჯა.
სახიერი იესო, ძელი ცხოვრებისა, ერთი მხრივ, თავისი წმინდა მაგალითით და მეორე მხრივ, ღვთაებრივი სწავლების მეშვეობით მწუხარების ჯვარზე ნუგეშის ბალზამს აპკურებს და ბევრი სხვა მაცოცხლებელი ნიშნით ადასტურებს, რომ მხოლოდ მრავალი გასაჭირით შევძლებთ მის საუკუნო სასუფეველში შესვლას.
ძველ აღთქმაში, გამოსვლათა წიგნში მოთხრობილია: როცა ისრაელის ძეები უდაბნოში ღმერთს ეურჩნენ, მან ეპიტიმიად გველები მოუვლინა. დაგესლილი ებრაელები იხოცებოდნენ. მაშინ ღმერთმა შეისმინა მოსესი, რომელიც განუწყვეტლივ ევედრებოდა, დაეცხრო ეს რისხვა; უბრძანა მას გაეკეთებინა და ძელზე ჩამოეკიდა რვალის (რიცხვ. 21, 6-9) გველი, რომლის შეხედვისთანავე დაგესლილები იკურნებოდნენ“.
ჩვენი იესო წმინდა სახარებაში რვალის გველის ამაღლებას თავის ცხოველმყოფელ ამაღლებას ადარებს და ამბობს: „და ვითარცა-იგი მოსე აღამაღლა გუელი უდაბნოსა, ეგრეთ ჯერ-არს ამაღლებაი ძისა კაცისაი“ (იოან. 3, 14). ამრიგად, შხამიან გველში იგულისხმება ცოდვა, რომელიც ადამიანს დანაშაულებრივი და ვნებიანი სიამოვნების მეშვეობით გესლავს, უბადრუკ სულს შხამავს და მის სიკვდილსა და ღვთისგან განშორებას იწვევს.
ჩვენი ქრისტე – პატიოსანი ჯვრის ცხოველმყოფელ ძელზე მიმსჭვალული სულიერი რვალის გველი – უმაღლესი სახარებისეული ჭეშმარიტებით სხვადასხვა ცოდვისგან დაგესლილ სულებს განკურნავს და მათ მიუწვდომელი ცხოვრების ცოცხალ იმედს ანიჭებს. „სადა არს, სიკუდილო, საწერტელი შენი? სადა არს, ჯოჯოხეთო, ძლევაი შენი?” (1 კორ. 15, 55) ჩვენი სულების მხსნელის – უფალ იესოს სიკვდილითა და აღდგომით შენი საშინელი მტარვალი ძალები მოისპო, გაქრა, უმოქმედო და უსიცოცხლო შეიქნა.
სიამოვნებითა და გემოთმოყვარებით გული იწამლება და ბნელდება. დაბნელებული გული კი ბნელეთის საქმეებს სჩადის, ამწუხრებს სულიწმიდას, რომელიც წმინდა ემბაზში ხელახალი შობის დროს მიიღო. და პირიქით, ტკივილი და ჭირი გულიდან დანაშაულებრივ გემოთმოყვარებას აძევებს. ტკივილით განწმენდილი ადამიანი კი ნუგეშინისმცემელი სულის მიმღები ხდება. სულიწმიდის მოსვლა გულს ანუგეშებს, ამხნევებს და როგორც აღმზრდელი, ღვთაებრივი სწავლებით ანათლებს, სიხარულითა და იმედით განაახლებს.
აჰა, ესერა, საცნაური რვალის გველი, იესო, მრავალნაირი შხამიანი ცოდვით დაგესლილ ტანჯულ სულებს ტკივილით კურნავს.
მაშასადამე, გამოცდილების ურყევი ჭეშმარიტებიდან გამომდინარე, ცოდვით დაავადებული სულისთვის, რომელმაც ცოდვითა და უზნეობით თავისი მშვენიერება დააბნელა და მანკიერი მიდრეკილებები შეიძინა, ტკივილი და გასაჭირი ყველაზე ქმედითი წამალია; ამავე დროს – სულიერი ამაღლების საუკეთესო მასწავლებელიც.
ტკივილი გარკვეულწილად გამოცდილ მებაღეს ჰგავს, რომელიც ცოდვილ სულს ველური ზეთისხილის მსგავსად შინაურ ზეთისხილზე დაამყნობს. ცოდვა აქვავებს და უგრძნობს ხდის ცოდვილის გულს. მას არაფერი აღელვებს, რადგან აკლია ღმერთი, ადამიანების გულშემატკივარი და თანამგრძნობი.
რას აკეთებს კაცთმოყვარე ღმერთი, რომელიც „მოვიდა... მოძიებად და ცხოვრებად წარწყმედულისა"? (ლუკ. 19, 10) იგი ტკივილისა და უმთავრესად, სნეულების მეშვეობით მისგან განშორებული სულის გადარჩენას გეგმავს. და ხედავ, მაგალითად, ჯან-ღონით სავსე, ქედმაღალი, საკუთარი ძალით ამაყი ახალგაზრდა, რომელსაც სული და ღმერთი აღარ ახსოვს, მოულოდნელად ტკივილის სარეცელს მიეჯაჭვება. მაშინ ტკივილი გამოცდილი და დახელოვნებული ექიმივით ქირურგიულ ოპერაციას იწყებს.
უხეშობის თანდათან მოცილებით ტკივილი ჯერ გულს არბილებს, შემდეგ კი სულს. გულქვა ადამიანი რბილი და წყნარი ხდება. თავისნაირ სნეულებზე გული შესტკივა. ოდესღაც ულმობელი ახლა თანაგრძნობით ლაპარაკობს. ტკივილის აღმზრდელობითი კვერთხით მომზადდება გულის ნიადაგი და აქამდე დაყრუებული სულის სასმენელი გაიხსნება, ჭეშმარიტების სიტყვას, ცხონების სახარებას ყურადღებით მოისმენს, მიიღებს და დაიმარხავს.
ღვთისა და საკუთარი სულის მიმართ ადრე გულგრილი ადამიანი ახლა მოშურნე ხდება და სხვადასხვა რელიგიურ წიგნსა და ჟურნალს კითხულობს. ნამდვილი შემუსვრილებით და შეგნებით იხსენებს, რომ ცოდვილია და ასე სწავლობს სინანულით და ლმობიერებით აღსავსე ლოცვას. იგი მოკლე დროში საუკეთესო ექიმის, კეთილისმყოფელი ტკივილის ხმამაღალი მქადაგებელი ხდება და ადასტურებს, რომ ტკივილი ერთადერთი მკურნალია იმ სნეულებისა, რომელსაც ღვთისგან დაშორება ჰქვია.
მაგრამ ტკივილი მხოლოდ ღვთისგან დაშორებულ ადამიანებს როდი კურნავს. იგი იმ ჯანმრთელი სულების ექიმიცაა, რომლებიც მომაკვდინებელი სენით არ არიან ავად (იოან. 11, 4), მაგრამ დროდადრო უდებებით, ხანდახან განკითხვით, თავისმოყვარებით, სიმხდალით, ეჭვით და ა. შ. სცოდავენ.
ტკივილი წმინდანებზეც არის დაშვებული, რომ ამ სოფელში მოთმინებით ზეცაში უმეტესი დიდება მიიღონ. მაგრამ ხშირად წმინდანები ევნებიან, სხვისთვის მაგალითი რომ გახდნენ, როგორც მრავალვნებული იობი, წმინდა სვინკლიტიკია და სხვები.
როცა კარგ ავეჯს გარკვეული დროით მოუვლელად დავტოვებთ, ვნახავთ, რომ მტვრის თხელი ფენა დაედება, რომელიც, მართალია, არ აზიანებს, მაგრამ მის სილამაზესა და მბზინვარებას ამცირებს. ასე ემართება ჯანმრთელ სულსაც, როცა მას დროდადრო მწუხარება მოაკლდება. მაგალითად, კაცმა უდებებას თუ დროულად არ მიხედა, იგი ნელ-ნელა, შეუმჩნევლად სულს მტვერივით დაედება და ღვთისადმი თავდაპირველ მოშურნეობას დაუკარგავს. ადამიანი ლოცულობს, მოვალეობებს ასრულებს, მაგრამ არა ისე, როგორც საჭიროა. ხოლო თუ ტკივილი მოვა, თუ მწუხარება ესტუმრება, მაშინ ქარი დაუბერავს და ალი – ღვთის წინაშე მოვალეობათა შესრულების მოშურნეობა – ისევ გაძლიერდება.
უდებების მსგავსად, სულის ყველა სხვა სნეულების შემთხვევაშიც ასევეა. ტკივილი ავადმყოფი სულის ღვთაებრივი წამალია, რომელიც ღვთის უსაზღვრო სიბრძნემ აღმოაჩინა და მას სრული ძალით, დაუზოგავად იყენებს, რომ ამ ეფექტური წამლით გონს მოვეგოთ და სიფხიზლით აღვასრულოთ ღვთის წმინდა ნება. და როცა საზღაურის მიღების ჟამი დადგება, მღვიძარებით და სიფხიზლით მისი ნების აღსრულებისთვის ჯილდოდ უფლის საუკუნო სიხარულში შევალთ. საუკუნეების მანძილზე იქ მიწვეულებთან – ყოვლადწმიდა დედოფალთან, ანგელოზებთან და ყველა წმინდანთან ერთად მხიარული, დაუცხრომელი გალობით ვადიდებთ ჩვენი უფლის, ღვთისა და მაცხოვრის, იესო ქრისტეს კურთხეულ სახელს, რომელსა შვენის სიმტკიცე, პატივი და დიდება უკუნითი უკუნისამდე.

3. ღმერთი გვწვრთნის და კიდეც გვკურნავს; აღგვამაღლებს და დაგვამდაბლებს. ვის შეუძლია წინ აღუდგეს უფლის ნებას? თუკი ღმერთს სურს ვიტანჯოთ, ესე იგი რაღაც მაცხონებელი მიზანი აქვს, რომლის წინასწარ განჭვრეტა ჩვენ, მიწიერებს, არ შეგვიძლია. ხოლო მოთმინებას, სულგრძელობასა და განსაცდელის სიმდაბლით მიღებას ყოველთვის, დიახ, ყოველთვის, მოაქვს სარგებელი.
იტვირთე, შვილო, შენი ჯვარი და იცოდე, რომ ღმერთი ხედავს, როგორ ვიტანჯებით და როგორც ნამდვილი მამა, ყველა საშუალებით ცდილობს „გამოიხატოს ქრისტე“ ჩვენ შორის (გალ. 4, 19). მას სურს ვევნოთ, რადგან იცის, რა აქვს გამზადებული ტანჯული შვილებისთვის. თუ მწუხარებას არ გამოუგზავნის, ისინი უსამართლოდ დაიჩაგრებიან, რადგან გამოუთქმელი ზეციური სიკეთე მოაკლდებათ. რაც მეტად ვიტანჯებით, მით უფრო მშვენიერი გვირგვინი იწვნება ჩვენთვის!
არასოდეს დაიჯერო, რომ შეპყრობილი ხარ. მსგავსმა გულისსიტყვამ არასოდეს მოგატყუოს. ავადმყოფობისას ასეთი რამ ბევრ მონაზონს ემართება. ღმერთმა ასე მოაწყო: როცა სხეული სნეულდება, მისი თანმხლებია სულიც; და პირიქით, როცა სული იტანჯება, სხეულიც იფიტება და შუპდება.
მაცდურს შენი შეშურდა, შვილო. მაგრამ, მოდი, მოვითმინოთ, რომ შურით გასკდეს და ღმერთი იდიდოს.
ყველაფერი, რა თქმა უნდა, ზამთარიც, გაივლის და ჯანმრთელობის გაზაფხული ისევ გამობრწყინდება. გაიხარებ და იტყვი: „კარგია, რომ დამამდაბლე, რათა ვისწავლო სიმართლენი შენნი“ (ფსალმ. 118, 71).
ვის არ სტკივა, როცა ოპერაციას უკეთებენ და ვის არ სტკივა, როცა ღვთის მადლი შორდება და ათასობით უწმინდური გულისსიტყვა ატყდება თავს? ღვთიურმა სიბრძნემ ადამიანის გამოსწორება ასე განაგო.
როგორც წელიწადის დროები – ზამთარი, გაზაფხული, ზაფხული, შემოდგომა ენაცვლება ერთმანეთს, სულიერი დროებიც ასევეა: ერთი მიდის, მეორე მოდის და ასე ეჩვევა სული სულიერ ცვლილებებს. ის ბრძენი და გამოცდილი ხდება და ეს გამოცდილება მადლია, რომელიც სულს საშინელი ცვლილებების დროს ტვირთულობს, რათა გამოვლილი განსაცდელით სიბრძნე შეიძინოს, იფიქროს, რომ მხოლოდ მოთმინებას და სულგრძელობას მოაქვს სიმშვიდე და სასარგებლო აზრი. მაშასადამე, განსაცდელებიდან სარგებელს ვიღებთ და უფრო ბრძენნი და გამოცდილნი ვხდებით.
4. შვილო, შენი სნეულება უმეტესწილად ურჩობისგანაა, თუმცა შენდამი ღვთის სიყვარულიც ჩანს. ღმერთს ძალიან უყვარხარ, ამიტომაც გწვრთნის. განსაცდელებით ღმერთი შენს ძვირფას ხსნას აღასრულებს; მას სურს, ტვირთი შეგიმსუბუქოს და სულის ჭურჭელი იმ დიდი იმედის ძღვენით აგივსოს, რაც ზეცის დამკვიდრება და შენგან მხურვალედ შეყვარებული ქრისტეს მახლობლად საუკუნო ყოფნაა!
ასე რომ, რა დაგრჩენია? სრული მოთმინება, სიმხნევე განსაცდელში და უსაზღვრო მადლიერება ჩვენი სულების საუკეთესო განმგებლის მიმართ, რასაც მადლიანი სიმდაბლეც უნდა ახლდეს თან.
შვილო, წმინდა გოლგოთის აღმართზე კეთილისმყოფელი უფლის მიერ მოცემული ჯვრით იარე. უფალს უყვარხარ და გწვრთნის, რომ მის სიწმინდეს ეზიარო.
მწუხარება და სნეულება უსაზღვრო საუკუნო დიდებას უმზადებს მათ, ვინც ითმენს და მადლობს ღმერთს.
5. გისურვებ, შვილო, მოთმინებისა და ნუგეშინისცემის ღმერთმა გაგაძლიეროს სნეულებისას, რომელიც ღვთის ნებით მოგეცა.
გავიგე, მძიმედ გამხდარხარ ავად. ძალიან მეტკინა გული და ღვთისმშობელ დედას ვევედრე გამოგაჯანმრთელოს ჯერ სულიერად და მერე ხორციელად.
იფიქრე, შვილო, წმინდა მოწამეებზე. რა აღარ დაითმინეს ქრისტეს სიყვარულისთვის! შენც თქვი: „მდაბალო სულო, სნეულების სატანჯველი მოითმინე, რომ ჯოჯოხეთის საუკუნო ტკივილი აიცილო!“
მოწამეებმა მოწამეობის ტანჯვა ნებაყოფლობით იტვირთეს, შენ კი შენი ნების საწინააღმდეგოდ გტკივა. ესეც კარგია, საკმაო სარგებელს მოგიტანს ოღონდ ღვთის სწავლება სიხარულითა და მადლობით დაითმინე. ეს და სხვა მრავალი იმეორე, რომ განიმტკიცო თავი და სიმხნევე და ნუგეში მოგეცეს.

6. ჯანმრთელობა ღმერთს მიანდე. თუკი სნეულება გაიძულებს, ან ექიმი რაიმეს მოგთხოვს, ღვთისადმი სასოებით მიიღე, რადგან ამით ღმერთი მისთვის სასურველს აღასრულებს. ცხადია, თავის უარყოფამ თვითმკვლელობამდე არ უნდა მიგვიყვანოს, ზრუნვამ კი – თავისმოყვარებამდე. საშუალო გზით უნდა ვიაროთ – ექიმის დანიშნულება სარწმუნოებით შევასრულოთ, რათა უმოქმედობა თვითმკვლელობად არ ჩაგვეთვალოს. ხოლო გამოვჯანმრთელდებით თუ არა გამოყენებული საშუალებით, ეს ღმერთს მივანდოთ.
შვილო, ყველანაირ გასაჭირში მოთმინება გქონდეს. სნეულებას, როცა მას ვითმენთ, სულისთვის დიდი სარგებელი მოაქვს. ამ დროს საკუთარი თავის დადანაშაულება საკმარისია, რადგან ძირითადად ჩვენი ცოდვების, უმეტესწილად კი ჩვენი გულის ამპარტავნების გამო ვიტანჯებით.

7. მუდამ ჯანმრთელად ყოფნას გისურვებ, სნეულებისას კი ღვთის სწავლების დათმენას, რომელსაც მისი მოსიყვარულე, ვეება გული გიგზავნის. ასეთი გულიდან მომდინარე სწავლება გულისხმისყოფას მოკლებული, უსარგებლო ან მავნე არასოდეს იქნება, რადგან უფალი უმჯობესისთვის, მიტევებისთვის, მფარველობისა და საუკუნო ხსნისთვის გვწვრთნის!
ეს გული თვით ღმერთის, ჩვენი ზეციერი მამისაა. იგი ყველაფერს ხედავს. ხედავს ჩვენი თითოეული ქმედების მიზანს. ხედავს, როგორ იტანჯები და გიჭირს. იცოდე, რომ იმაზე მეტად არ განგცდის, რისი ატანაც შეგიძლია. გასაჭირით შენი სულის განწმენდას და საუკუნო ხსნას აღასრულებს. „ვიქადითცა ჭირსა შინა. უწყით, რამეთუ ჭირი მოთმინებასა შეიქმს" (რომ. 5, 3). ღმერთი აღგვზრდის, როგორც საკუთარ შვილებს, რათა ჩვენც მისი თვისებები შევიძინოთ. შვილების კანონიერება მაშინ ჩანს, როცა მათ მშობლების ნაკვთები აქვთ. უფლის სწავლების მიზანიც ესაა. შენი მწუხარება მაცხონებელია. ყოველთვის იქონიე იმედი და არ შერცხვები.

8. უმეცრება, შვილო, სულის სიკვდილად განიმარტება. უმეცრება არ გაუნათებს გონებას ავადმყოფს და არ ეტყვის: შენი ავადმყოფობა ღვთის ნებაა და მისი ატანა მოთმინებითა და მადლობით გმართებს, მოუთმენლობით ღვთისგან განდგომილი რომ არ აღმოჩნდე! ღვთივგანათლებულ ქრისტიანს კი ღვთის ნების ცოდნა არა მარტო მადლობით დაათმენინებს ყველაფერს, არამედ უფრო მტკიცე სულიერ ხასიათს შესძენს და ნუგეშითაც გამოაცოცხლებს. იგი ფიქრობს: ტკივილისა და ჭირთა დათმენით ღვთის ნებას აღვასრულებ. ამით ჩემი ადრინდელი შეცდომები მომეტევება. მათი მეშვეობით სასჯელს მოვიხდი და თავისუფლებას იქ, მომავალ ცხოვრებაში მივიღებ, სადაც უკუნისამდე ვიცხოვრებ. ამქვეყნიური უბედურება კი, რამდენიც უნდა დავითმინო, წარმავალი და ხანმოკლეა.
ასე რომ, საჭიროა მოთმინება, შვილო, რომ უნანელ სოფელთან ერთად არ დავისაჯოთ. რაც არ უნდა შეგვემთხვეს, მოთმინებით ყველაფერი მოგვარდება. შინაგანი ადამიანი მშვიდობას პოულობს, როცა მოთმინებით იტანს, რასაც ღმერთი უშვებს მასზე.
იტვირთე შენი ჯვარი, მე კი ჩემსას ვიტვირთავ და ასე შევუდგეთ ზეციერ სიძეს, ქრისტეს, რომელმაც ჩვენთვის – უმადურთა და ცოდვილთათვის – სამარცხვინო ჯვარი დაითმინა.
განა რას ვითმენთ ღვთისგან მიღებულ სიკეთეთა სანაცვლოდ? თუკი ღვთის სიკეთესა და ადამიანის უმადურობას ჩამოვთვლი, მგონია, ჩემი გონება აზროვნებას შეწყვეტს; განა ზღვარდადებულ გონებას შეუძლია ღვთის უსაზღვრო კეთილისმყოფელობის გააზრება?
9. სნეულებას დიდი სარგებელი მოაქვს – ცოდვათა შენდობა და მოთმინების სასყიდელი. ღმერთს განშორებული ადამიანებისთვის ის ძალზე ქმედითი წამალია. მადლობა ღმერთს, რომ ჩვენი ხსნა ძლიერი ძალისხმევით მზადდება.
გთხოვ, ნუ დარდობ. მე შენთვის ვლოცულობ. ნუ გეშინია. იმედით აღივსე. ჩვენი ზეციერი მამა სახიერი და მოწყალეა. იგი წვრთნის, კიცხავს თავის შვილებს, რომ ისინი საუკუნო ცხოვრების ღირსნი გახდნენ.
თუ არ აღგვზრდის, მისი კანონიერი შვილები ვერ გავხდებით, არამედ ცხონებისთვის უღირსი, უკანონო ძეები აღმოვჩნდებით. უბედურება, რომელსაც ვითმენთ, ვერ შეედრება ღვთისგან თავისი შვილებისთვის გამზადებულ საუკუნო ბედნიერებას. რომელი შვილებისთვის? ტანჯულთათვის, მწუხარეთათვის, ვნებულთათვის, ტვირთმძიმეთათვის და არა მათთვის, ვინც ახლა დროებით განცხრომაშია და ბედნიერად ცხოვრობს.
ასე რომ, გიხაროდეს, რადგან ღმერთს ვუყვარვართ და გვწვრთნის, რათა საუკუნოდ განგვისვენოს! ღმერთისთვის მთავარია ჯოჯოხეთისგან გვიხსნას და სამოთხე მოგვმადლოს, თუნდაც ეს ტანჯვით მოხდეს.

10. მოთმინებისა და ნუგეშინისცემის ღმერთმა მოთმინება და ტკბილი ნუგეში მოგმადლოს, რომ ბრძოლის გასაგრძელებლად გამხნევდე.
შვილო, მხოლოდ ახლანდელ სატკივარს ნუ უყურებ, არამედ ზეცას მიაპყარი თვალი, „ვითარცა ყრმამ, განყენებულმან სძისაგან დედისა თვისისა“ (ფსალმ. 130, 2) და ნახე: „ვერ ღირს არიან ვნებანი იგი ამის ჟამისანი მერმისა მის თანა დიდებისა, რომელ გამოჩინებად არს ჩუენდა მომართ“ (რომ. 8. 18), რომელთაც ჩვენი იესოს ხილვა გვსურს.
ნუ გაზომავ მხოლოდ ტკივილს, არამედ ფილოსოფიურად გაიაზრე სასყიდელიც. განა ღმერთი სამართლიანი არ არის? განა ფეხების სიჯანსაღე იმიტომ არ მოგაკლო, რომ ღირსგყოს შენი სულის დიადი აღდგომა ზეციურ იერუსალიმში „ფერხითა მოხარულითა“ იდღესასწაულო? დიახ, ჭეშმარიტად. მთელი წმინდა წერილი ამის შესახებ ღაღადებს.
შვილო, მიჰყევი ქრისტესმიერ გზას საუკუნო დიდებისკენ. მუშტის დარტყმით ნუ დაიღლები. ნუ იფიქრებ, რომ ჰაერში ტყუილად იქნევ ხელებს. ნამდვილი ბრძოლა მიდის ისევე, როგორც იობის დროს. სხვადასხვა ტკივილს ის მოწამებრივი მოთმინებით იტანდა, ცოლი თავისი ბოროტი რჩევით საუკუნო სიკვდილისკენ უბიძგებდა, შენ კი დარიგებას გაძლევენ, რომ ამ ტკივილებით საუკუნო ცხოვრება მოიპოვო. სხეულდაწყლულებული ნეხვში იწვა და დასცინოდნენ, როგორც ცოდვილს. შენ კი შინ, სარეცელზე განისვენებ და სათნოებით შემკულ ქრისტიანად ითვლები. ხედავ, რა შორს ვართ? ამიტომაც მოითმინე და ღმერთს, რომელმაც ასეთი საჩუქარი მოგიძღვნა, მადლობა შესწირე, რათა მადლიერი მონის მსგავსად თავისი უკიდეგანო სასუფევლის მემკვიდრედ გაქციოს! ამინ. იყავნ.

11. ...ამბობთ, რომ თქვენი ძმა ავადმყოფობისას გმობდა, შიოდა, სწყუროდა და ა. შ. მომისმინეთ: იმასაც ამბობდით, რომ თქვენი ძმა სასიკვდილოდ სცოდავდა. მრავალმოწყალე ღმერთს სურდა მას თავისი დანაშაული შეეგნო და მოენანიებინა, ამიტომაც გამოუგზავნა ეს სნეულება. იგი უნდა დატანჯულიყო, რათა ღმერთს, რომელიც ასე დაამწუხრა, მოწყალე თვალით მოეხედა მისკენ.
თქვენი ძმა ზრუნვით რომ ყოფილიყო გარემოცული და ყოველგვარი ხორციელი განსვენება ჰქონოდა, მის რომელ შრომას დაინახავდა უფალი, რომ შეჰბრალებოდა? იცოდეთ, რაც უფრო დაიტანჯა, მით მეტად შეუმსუბუქდა სასჯელი! სნეულებითა და ძმების მხრიდან მოვალეობის შეუსრულებლობით ღმერთმა საშუალება მისცა სინდისით მხილებულს მოენანიებინა. ის იმ ავადმყოფს ჰგავს, რომელსაც ექიმი წამალს აძლევს, ის კი თავის დასაღუპავად მოუთმენლობით დრტვინავს და მკურნალს აძაგებს.

12. გავიგე სნეულებისგან გამოწვეული შენი ტკივილის შესახებ. გისურვებ, წმინდა უვერცხლო მკურნალებმა ყოველგვარი ტკივილისა და ვნებისგან გაგათავისუფლონ.
ჩანს, ღმერთი გამოგცდის, შვილო. საჭიროა, მთელი შენი სულიერი ძალა მოთმინებისკენ მიმართო.
ნუ დარდობ და ნუ მოეშვები; ქრისტესთან ერთად ყველაფერს დასძლევ. როცა გეტკინება, ჯვარცმული იესო უფრო ახლოს იქნება შენთან. მაშინ უკეთ შეიმეცნებ მას და შეიყვარებ! როცა განსაცდელი ჩაივლის, აკურთხებ ღმერთს მონიჭებული სიკეთისთვის.
როცა გტკივა, მთელი სულიერი ძალა მოიკრიბე და ეცადე გაიგო, ამ განსაცდელით რისი თქმა სურს შენთვის ზეცას. თუ შემთხვევით ტკივილისგან იტირებ, ცრემლი მხედველობას გაგიწმენდს, როგორც ეს მრავალტანჯული იობის შემთხვევაში მოხდა და მაშინ შენც შეძლებ მასთან ერთად თქვა: „ახლა ჩემი თვალი შენ გხედავს“ (იობ. 42, 5).
გახსოვდეს, რომ როცა გტკივა, ღმერთი გხედავს და ყურადღებით გაკვირდება. მას შენი გულისცემაც ესმის და ნუგეშისა და მამობრივი მფარველობის გარეშე არ დაგტოვებს.
ბუნებრივია, წმინდანებს გასაჭირის დროს უხაროდათ. ჩვენ კი, მოდით, ჭირი თუ ტკივილი მოთმინებით მაინც მივიღოთ.
შვილო, გულში ილოცე. ქრისტეს სახელი ნუგეშის მალამოდ დაგედება, რომ ეს განსაცდელი შენთვის სასარგებლოდ დაითმინო. ამ გასაჭირს მცირე სარგებელი როდი მოჰყვება, თუ მოთმინებით აღუდგები წინ.
ისევ შეგახსენებ, ლოცვით ჯავშანასხმულმა მუდმივად ყოვლისშემძლე უფლისკენ ისწრაფე და დაინახავ, რა საოცრად აიღებს ღმერთი ტკივილის ტვირთს და რა არნახულად განუსვენებს ტანჯულს.

13. საბოლოო გამოჯანმრთელებას გისურვებ... რას ვიზამთ?! უფალი გვწვრთნის, რათა საუკუნო სასყიდელი გვქონდეს. რაკი მოღვაწეობას არ ვეწევით, ღვაწლის სანაცვლოდ უფალი სნეულებებსა და ჭირს გვიგზავნის, რომ სამსჯავროზე მცირედი ნუგეში მივიღოთ.
რას ვიზამთ, შვილო. ჩვენს უფალს ასე სურს: ვიტანჯოთ, რომ მომავალ სოფელში განსვენება ვპოვოთ. აქ ყველაფერი დროებითია, იქ – საუკუნო. მკაცრია ზამთარი, მაგრამ ტკბილია სამოთხე. დაე, აქ გაგვეყინოს ფეხები, რათა იქ მარადიულ ფერხულში ჩავებათ! დიდება შენდა, ღმერთო.

14. ჩემო კურთხეულო შვილო... სიყვარულის ღმერთი იყოს შენი ცხოვრების მეგზური. ამინ.
შვილო, გისურვებ, ჩვენმა იესომ მოთმინება მოგცეს, რადგან მოთმინებით გამოუთქმელ სიკეთეს, განძს მოიხვეჭ, რომელსაც ზეცაში არავინ მოიპარავს. მთელი ძალისხმევით იღვაწე. ტკივილის დასათმენად მთელი ძალა მოიკრიბე, რადგან ტკივილი განმწმენდი წამალია, რომელიც ადამიანის სულს კურნავს და სიწმინდემდე აღამაღლებს.
წარმავალია ტკივილი, საუკუნოა დიდება; მკაცრია განსაცდელების ზამთარი, ტკბილია სასუფევლის შვება. მრავალი გასაჭირით შევალთ სამოთხის, ზეციური სამყაროს თვალისმომჭრელ ნათელში. ხოლო ჩვენს იესოს ჩვენდამი მოწყალეს ვნახავთ მაშინ, როცა მოვითმენთ განსაცდელს, რომელსაც ჩვენდამი უსაზღვრო სიყვარულის გამო გვიგზავნის.

15. უფლის მადლით ავსებულიყოს შენი სული.
მივიღე შენი წერილი და ვნახე, რომ შენი ჯანმრთელობა ოდნავაც არ გაუმჯობესებულა. თუმცა განსაცდელი, რომელსაც მოთმინებით იტან, მიუთითებს, რომ სულიერად ჯანმრთელი ხარ.
დიახ, შვილო, ყველა გამოცდა, რომელსაც ღვთის სიყვარული გვიგზავნის, იმისთვისაა, რომ ძვირფასი მოთმინება შევიძინოთ და მივემსგავსოთ ზეციერ მამას, ღმერთს, რომელსაც ვადიდებთ და ვამბობთ, რომ ის არის: „მამაი მოწყალებათაი და ღმერთი ყოვლისა ნუგეშინის-ცემისაი" (2 კორ. 1, 3).
ღმერთი, განსაცდელის შესაბამის, მხოლოდ მოთმინებას კი არ გვაძლევს, არამედ ნუგეშსაც, როცა ადამიანი განსაცდელს სიბრძნით, სიკეთითა და სიწრფელით ითმენს.
რამდენი უბედურება დაითმინა წმინდა სვინკლიტიკიამ, რამაც ის წმინდანად აქცია და განადიდა.
ღვთის სული მათში მკვიდრობს, ვინც განსაცდელს მოთმინებით ხვდება და სიბრძნითა და გულისხმისყოფით იტანს. მათში კი, ვინც შვებითა და კეთილდღეობით, გასაჭირისა და გამოცდის გარეშე ცხოვრობს, ეშმაკის სულია ჩაბუდებული.
ამიტომ, შვილო, გიხაროდეს და მხნე იყავი მოთმინებაში. გაძლიერდი და სულის სახლი მოთმინების საძირკველზე ააგე. იფიქრე, რომ ცათა სასუფევლის ღირსი ის გახდება, ვინც ბოლომდე მოითმენს.

16. გრიპით ვარ ავად. ბრმა ნაწლავის არეშიც ძლიერი ტკივილი მაქვს. არ ვიცი, რა იქნება. რაც არ უნდა იყოს, დიდება შენდა, ღმერთო.
ღმერთს ვუყვარვართ და უნებური ტკივილებით ცდილობს თავისი სრულყოფილი სიკეთის ზიარების ღირსი გაგვხადოს.
სამწუხაროდ, ჩვენ, პირველად კი მე, სული არ გვიყვარს სულიერი თვალსაზრისით.
რომ გვყვარებოდა, როგორც სულიერ, ისე ფიზიკურ გასაჭირს უსაყვედუროდ მოვითმენდით საუკუნო სიკეთის მოსაპოვებლად. ტკივილი აფაქიზებს, არბილებს გულს და განაგდებს სისასტიკეს. ამგვარად დარბილებულ გულში მზადდება ნიადაგი ჭეშმარიტი სინანულის დასათესად და ჩვენს გამოსასწორებლად.
ჩვენ ყოველგვარ გასაჭირში სიმხდალეს ვამჟღავნებთ და ამით ერთგვარად ხელს ვკრავთ ღვთის მადლს.
ადამიანს ბედნიერების ჟამს არ შეუძლია ახსოვდეს ღმერთი და თუ აგონდება იგი, აგონდება ჩრდილივით. ხოლო ცხადად და მხურვალედ მხოლოდ მაშინ ახსენდება, როცა განსაცდელი, ტკივილი უახლოვდება. როდესაც ადამიანს მწუხარება ან უბედურების მოლოდინი შეავიწროებს, გულმხურვალედ იწყებს ლოცვას. ამ დროს ღმერთი იმ დედასავით კმაყოფილია, რომელსაც შვილი ტკივილით ეძებს, რადგან მასში სიყვარულს ხედავს.
როგორც არ უნდა გამოიცდებოდეს კაცი, ყოველთვის მოგებული დარჩება, თუ გამოცდას შესაბამისი მოთმინებითა და მადლიერებით მიიღებს. ეს განსაცდელის ბოლოს გამოჩნდება, როცა სულის სიმსუბუქეს, გონების განათლებას და სულში შეჭრილ სიტკბოებას იხილავს.
ვილოცოთ, რომ ამ ცხოვრების ჭირის მოთმინება და ცოდნა მოგვეცეს, რათა ხსნა მოვიპოვოთ. ამინ.

17. მოითმინე, შვილო, შენი ჯვარი. ის საუკუნო აღდგომამდე მიგიყვანს!
გულისსიტყვა იმით გაფანტე, რასაც შენთვის სიხარულისა და მცირეოდენი ნუგეშის მოტანა შეუძლია. სნეულებისას იმედიანი იყავი, ყველა ხერხს მიმართე, რომ მოთმინებაში განმტკიცდე და ყოველთვის სარგებელს ნახავ.
ილოცე, აიძულე თავი. იფიქრე, რომ ყველაფერი განქარდება – სასიხარულო თუ სამწუხარო. აქედან გამომდინარე კი ზეციურზე, როგორც მყარსა და მარადიულზე, ისე იფიქრე.

18. ჩემო კურთხეულო ქრისტესმიერო შვილო, სულთა და ხორცთა დიდ მკურნალს ვევედრები, თავისი წმინდა ნებისამებრ სრული ჯანმრთელობა მოგანიჭოს.
არსებობდნენ, შვილო, წმინდა ადამიანები, რომლებიც, თავად მძიმედ დაავადებულნი, სხვებს კურნავდნენ. როგორ უყვარდა ღმერთს ისინი! სნეულების ან მწუხარების ტვირთის დადება ადამიანზე ამ სულისადმი ღვთის სიყვარულის განსაკუთრებული მოწმობაა.
ხორციელი თუ სულიერი ტკივილი სულის სამოსელს ცოდვის ყოველგვარი ბიწისგან განწმენდს, ასუფთავებს და განაბრწყინებს.
ერთი წმინდა მამა მუდმივად შეუძლოდ იყო. ისე მოხდა, რომ ერთხანს აღარ უავადმყოფია და ჩიოდა: „ოჰ, ღმერთო ჩემო, რატომ დამივიწყე და არ მიმიჩნიე შენი მოხილვის ღირსად!“ ნეტარს ავადმყოფობა სურდა, რადგან გამოცდილებით იცოდა, თუ რა სარგებელს მიიღებდა სნეულებით სული.
ცოდვილი, რომელსაც სინანული არ აქვს, ტკივილს სინანულამდე მიჰყავს, ხოლო მართალს სულიერ ძალებს უხალისებს და მტკიცე ზღუდედ ექცევა, რომ არ შესცოდოს. უფროსების მოთმინება ახალგაზრდებისთვის მაგალითია.
იმ სნეულის მსგავსად, რომელმაც ექიმის მიზანი იცის და მკურნალობის სიმწარეს მადლიერებით ემორჩილება, ჩვენც გვმართებს მადლიერებითა და გონიერებით დავითმინოთ ყველაფერი, რაც უნებლიეთ გვეწვევა, რასაც ღვთის კეთილისმყოფელი ხელი საცხონებლად გვიგზავნის. „მძლეოსანს – ასპარეზი, კაპიტანს – ზამთარი და ქარიშხალი, მეომარს – სამხედრო წყობა, სულგრძელს – უბედურება, ქრისტიანს კი განსაცდელი გამოცდის", – ამბობს ბასილი დიდი.
როგორც გუთნით ღრმად მოხნული მიწა ნოყიერდება, ასევე სულიც ღრმა ტკივილის, სნეულების ხშირი სტუმრობისას სათნოებებით ნაყოფიერდება! რაც უფრო მეტ ტკივილსა და მწუხარებას იტანს კაცი, მით უფრო მშვენდება მისი გვირგვინი. და თუ მას ძლიერი და მრავალგვარი ტკივილი ამძიმებს, მაშინ დიდების გვირგვინიც ბევრი, ნაირფერი ყვავილითა და მარგალიტით ირთვება.
ოქრომ ბრძმედში უნდა გაიაროს, ძალა რომ შეიძინოს. ქრისტიანის სულმაც განსაცდელების ბრძმედი უნდა განვლოს, რომ მეუფე ქრისტეს სამეფო საგანძურიდან საუკუნო დიდების ბეჭედი მიიღოს.
„საწუთო ესე მცირე ჭირი ჩუენი გარდამეტებულსა და გარდარეულსა დიდსა დიდებასა საუკუნესა შეიქმს ჩუენთვის“ (2 კორ. 4, 17). ვფიქრობ, რომ „ვერ ღირს არიან ვნებანი იგი ამის ჟამისანი მერმისა მის თანა დიდებისა, რომელ გამოჩინებად არს ჩუენდა მომართ“ (რომ. 8. 18). თუკი წმინდა და კურთხეულმა ადამიანებმა ტკივილის სახმილი გაიარეს და სარგებელი მიიღეს, რამდენად უფრო შეგვეფერება ტკივილი ჩვენ და როგორ სარგებელს მივიღებთ მისგან, როცა მას გონივრულად და მადლობით დავითმენთ!
როცა ხორციელი ან სულიერი ტკივილი შეგვაჭირვებს, მაშინ ვიფიქროთ, რომ უფალს ვუყვარვართ და მის რჩეულთა შორის გვაქვს წილი.
ღვთის ნეტარო სწავლებავ, მიყვარხარ, მაგრამ ასეთი წყალობის ღირსი არ ვარ, რადგან განსვენებით ვცხოვრობ და საუკუნო ცეცხლის კერძი ვხდები.
ასე რომ, შვილო, გნატრი და მშურს შენი, რადგან იტანჯები და საუკუნო განსვენებას მიიღებ! შენი გვირგვინი მშვენდება, იკაზმება საუკუნო დიდებისთვის! ბოლომდე დაუთმე უფალს. მტკიცედ გეჭიროს შენი ჯვარი, არ გაუშვა ხელი და მუდამ ქრისტესთან იდიდები საუკუნოდ! ჩემთვისაც ილოცე, რომ [სასუფევლის] გარეთ არ დავრჩე, როგორც მთქმელი და არშემსრულებელი.

19. შვილო, გისურვებ კეთილმა ნუგეშინისმცემელმა, სახიერმა და წრფელმა სულმა, სულიწმიდამ დაგიფაროს, განუგეშოს და ქრისტეს სიყვარულით აგანთოს.
მთელი გულით გისურვებ, ქრისტემ ჯანმრთელობა მოგმადლოს. ვხედავ, შვილო, ჩემი გამოცდილებიდანაც ვიცი, რომ რაც უფრო იტანჯება კაცი სხვადასხვა ფიზიკური თუ სულიერი გასაჭირით, თანაც ამას შეგნებულად ითმენს და ღმერთს მადლობს, უფალი უთუოდ ვალდებული ხდება ღვთიური ნუგეში მოუვლინოს და სული გაუხალისოს. მაგრამ თუ შრომასა და ტკივილს არ ვიტვირთავთ, ღმერთი ნუგეშსა და მადლს არ გვიბოძებს.
ხედავ, როცა ტკივილის მერე მომჯობინდები, შენში იესოს სიყვარული როგორ აინთება ხოლმე? დიახ, ეს შენი შრომის, შენი მოთმინების საზღაურია. ეს სნეულება რომ არ გქონოდა, არც ასეთი სიყვარული და ნუგეში მოგეცემოდა.
ხედავ, რომ როცა გამოკეთდები, პატარა ბავშვს ემსგავსები? ეს იმიტომ, რომ ღმერთი ცოდვებს შეგინდობს და პასუხისმგებლობისგანაც გათავისუფლებს. ყველაფერ ამას მოთმინება განიჭებს, რომელსაც ავადმყოფობისას ამჟღავნებ.
როცა ღმერთი ინებებს და კარგად გახდები, მაშინ ცხადად დაინახავ, რასაც გეუბნები. ადამიანს ტანჯვის შესაბამისი საზღაური ეძლევა.
ერთი ძმა ავად იყო. ისეთი ავადმყოფობა სჭირდა, რომ ძმებს ეზიზღებოდათ და თავიდან იშორებდნენ. ამის მიზეზად იგი საკუთარ თავს მიიჩნევდა. ფიქრობდა, რომ ამას იმსახურებდა. სიმდაბლის გამო ღმერთმა ის გამოაჯანმრთელა. ეს წმინდა ძმა კი ამბობდა: „ოჰ, ჩემო იესო, არ ვიყავი ღირსი შენი სიყვარულისთვის კიდევ მეტანჯა?!"
ხედავ, შვილო, რომ ძმას უყვარდა ქრისტე და მისი სიყვარულის გამო სურდა ეტანჯა?! მან გამოცდილებით იცოდა, რამდენად სასარგებლო იყო მისთვის ავადმყოფობა.
ამიტომ ოდნავაც ნუ დარდობ, მხოლოდ მადლობა შესწირე ქრისტეს იმ დიდი სიყვარულისთვის, რომლის გამოც აქ დროებით მწუხარება მოგცა, რათა საუკუნო სიხარული მოგანიჭოს.
როცა ავად ხარ და შენი სულიერი მოვალეობების ზედმიწევნით შესრულება არ შეგიძლია, ნუ დამწუხრდები. ამით არ სცოდავ, რადგან შენი სურვილი სხეულს ვერ განაგებს. მონაზონი მუდამ თავს უნდა აიძულებდეს, მაგრამ თუ ავადაა, ცოდვად არ შეერაცხება – ღმერთი სამართლიანია.

20. გისურვებ, შვილო, ღვთის უსაზღვრო მოთმინების ერთი წვეთი დაეცეს შენს სულს, რომ იქ მოთმინების ციხესიმაგრე ააგოს და საუკუნო ცხოვრების ულევ საუნჯეს მიაგნო.
მწერ, რომ იმ დროს, როცა მადლი ცეცხლივით გწვავდა, ქრისტესგან სნეულება და რაღაც უფრო მეტი ითხოვე, რასაც მისი სიყვარულისთვის დაითმენდი! მან შეისმინა და თხოვნისამებრ ავადმყოფობა გამოგიგზავნა. მაშ, ახლა უნდა მოითმინო, რომ გამოცდილებით განსჯა ისწავლო, ანუ ღვთისგან ისეთი არაფერი ვითხოვოთ, რაც არ გამოგვიცდია. ამისთვის მუდამ ვილოცოთ, რომ ღვთის ნება აღსრულდეს.
ახლა ასე ილოცე: „ღმერთო ჩემო, გამომაჯანმრთელე, მაგრამ ნუ იქნება ჩემი ნება, არამედ შენი“.
გამოუცდელი ბავშვებივით ბევრჯერ ისეთ რამეს ვითხოვთ, რაც სარგებელს ვერ მოგვიტანს. ღმერთი, როგორც მამა, თხოვნას გვისრულებს, რათა გამოცდილებით გვასწავლოს, როგორ ვევედროთ მას. მაგრამ შემდეგ ვხედავთ, რომ სწორად არ ვილოცეთ და ვიტანჯებით. ღმერთი განსაცდელისგან სულგრძელობით გვათავისუფლებს, რომ ჩვენში დანერგოს გამოცდილება – დავუტეოთ საკუთარი ნება. იმ დროსაც კი, როცა ჩვენი უგულისხმობის გამო ვიტანჯებით, ღმერთი არ გვტოვებს, არამედ თავის მადლს გვიგზავნის და გვანუგეშებს, რომ სიმძიმე ვიტვირთოთ. შენშიც ასე ხდება, შვილო. რაც ნახე და იგრძენი, ღვთის მადლი იყო. ის შენზე ძიძასავით ზრუნავს, სანამ გამოცდილებით გაიზრდები. ღვთის მიერ შენზე დაშვებული ტანჯვა იმის მაჩვენებელია, რომ ჯერ კიდევ ასეთ წვრთნას საჭიროებ.
ყველაფერი ღმერთს მიანდე და თქვი: „ღმერთო ჩემო, შენს წმინდა ხელს მივანდობ ჩემს სნეულებას. დაე, მაშინ განვიკურნო, როცა შენ ინებებ. შენ ხომ ასე ძალიან გიყვარვარ. მხოლოდ ვევედრები შენს უსაზღვრო სახიერებას, ნუ უგულებელმყოფ, არამედ ყოველთვის მომეცი მოთმინება, რომ ეს ჯვარი ვზიდო, ვიდრე შენი ნება იქნება“.

21. შვილო, ადამიანებში ღვთის მადლი და სიყვარული მრავალი გზით ვლინდება. მას ერთი საყოველთაო მიზანი აქვს – აცხონოს ადამიანი.
ღვთის სიყვარული შენში მაშინ უფრო ჩანს, როცა ავადმყოფობ. უფალი მამობრივად დროებით გწვრთნის, რათა მისგან მიღებული მადლი ამ ჩვენი წარმავალი ცხოვრების მანძილზე შეინარჩუნო, სიკვდილის შემდეგ კი ის საუკუნოდ შენთან დარჩება.
სიხარულით ზიდე შენი ჯვარი და მარად მადლობდე ღმერთს, რომელიც სრულიად უბიწოდ გიცავს. დაამდაბლე გულისსიტყვა, რადგან ღვთის გარეშე ვერაფერს შეძლებ. მოითმინე სულის სიმტკიცითა და სიმამაცით და შენც თქვი წმინდა პავლე მოციქულთან ერთად: არა მარტო ბორკილები, არამედ – სიკვდილიც ჩემი ქრისტესთვის. „ვინ განმაშორნეს ჩუენ სიყუარულსა მას ქრისტესსა?“ (რომ. 8. 35) ვერც ჭირი, ვერც მწუხარება, ვერც სნეულება; ღვთის სიყვარულის გამო სიკვდილისთვისაც მზად ვართ.
ასე რომ, გამხნევდი, შვილო. იარე წმინდა და სახელოვანი გოლგოთისკენ. იქ ქრისტესთან ერთად ჯვარს ვეცმევით, რათა ცხოვრებაშემოსილ საფლავთან მივიდეთ და სულის აღდგომა განვიცადოთ.
მოვალენი ვართ განსაცდელის სახმილი გავიაროთ, რომ ჩვენი სულების დიდი მეუფის, ქრისტეს საგანძურში შესვლის ღირსები გავხდეთ.
ნუ დარდობ. აფაზიის დროს გულისსიტყვები ცოდვად არ ითვლება. იმისთვის, რომ ცოდვად ჩაითვალოს, საჭიროა ადამიანს გონება თავისუფალი ჰქონდეს, რათა მისი თავისუფლება განისაჯოს. რადგან შენ სნეულების გამო ასეთი თავისუფლება არ გაქვს, გულისსიტყვები ცოდვად როგორ შეგერაცხება? დაწყნარდი. მხოლოდ მოითმინე და ღმერთს მადლობა შესწირე.

არაფერია მონაზვნობაზე უფრო გამორჩეული. მონაზვნობა განღმრთობას', ორმხრივ – ხორციელ და სულიერ სიწმინდეს, ღმერთთან თანაზიარობას ნიშნავს. მონაზვნობა ადამიანში არსებული ღვთის სასუფევლის შეცნობა, შეგნება და აღმოჩენაა. „ვინ არს ბრძენ და გულისხმა-ჰყვნეს ესე?" (ფსალმ. 106, 43) ჭეშმარიტად კეთილგონიერია, ვინც შეიცნო, რომ მონაზვნობაში ღვთის განსაკუთრებული მადლი – განღმრთობა და სიწმინდეა; სოფლის, საკუთარი ნების, თავისუფლების დატოვებით იგი შეუდგა მონაზვნურ ცხოვრებას, გამუდმებული ძიებითა და ბრძოლით იპოვა იესო და ვნებათაგან გათავისუფლებული ვნებებზე გამეფდა.
მონაზვნობის გარეშე ვერავინ აღწევს უვნებობას”. მღვიძარების, თავშეკავებისა და განუწყვეტელი ლოცვის გარეშე ვერავინ განიწმენდს გონებას'. მონაზვნობის გარეშე ვერავინ აღიტაცება ჭვრეტაში. ისე ვერავინ მიუახლოვდება და შეერწყმება იესოს, როგორც ის, ვინც არ მიატოვებს [უფალს] და მის გვერდით დარჩება. მაშინ ის ნეტარების ღირსი გახდება: „ნეტარ არიან, რომელთა ისმინონ სიტყუაი ღმრთისაი“ (ლუკ. 11, 28).
თუ გული არ განიწმინდა, იქ უცოდველი იესო არ დაივანებს. მაგრამ განა შესაძლებელია ერში მყოფმა ადამიანმა გული განიწმინდოს? მამებმა ეს იცოდნენ, ამიტომ სოფელი მიატოვეს და უდაბნოში დაემკვიდრნენ. იქ დაეუფლნენ ბრძოლის ხელოვნებას, გამარჯვების გვირგვინები დაიმსახურეს და მიიღეს კიდეც.
ამრიგად, ადამიანი სულიერი ბრძოლისა და ღვაწლისთვისაა მოწოდებული, რომლის დროსაც მისი მოკავშირე ღმერთია და თანაშემწე – მოძღვარი. მტერი კი – ეშმაკი, სოფელი და ხორცი – თავს მედგარი წინააღმდეგობით დაიცავს, რომ შეაშინოს მებრძოლი, მაგრამ თუ ის მტკიცედ მიჰყვება სულიერი წინამძღოლის რჩევებსა და მითითებებს, უთუოდ გაიმარჯვებს და საუკუნო დიდების გვირგვინით დაჯილდოვდება.
მონაზვნობა ზებუნებრივია. მონაზვნის ცხოვრებაა ზებუნებრივი, რადგან იგი სრულიად უარყოფს ბუნებას; მშობლებთან და ნათესავებთან წყვეტს ჩვეულ კავშირს. მათ არა რაიმე ანგარების გამო, არამედ მხოლოდ და მხოლოდ იმისთვის შორდება, რომ ღმერთს ემსახუროს და მთლიანად მას მიუძღვნას თავი.
მისი ახალი ცხოვრების მიზანი ხორციელი აზროვნების მოკვდინება და ბრძოლით ანგელოზთასწორი სიწმინდის მოპოვებაა. ღამით ძილი ბუნებრივია, მაგრამ მონაზვნობა ადამიანს მღვიძარებას ავალდებულებს, რათა იგი „ვითარცა ბუი ნატამალსა” (ფსალმ. 101, 7) გახდეს. ადამიანისთვის ასევე ბუნებრივია თავისუფლება, მაგრამ როგორც კი მონაზვნურ ცხოვრებას იწყებს, ღვთისადმი სიყვარულის გამო, საკუთარი ნების მოკვდინება ევალება. საერთოდ, მონაზვნური და საერო ცხოვრება ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებულია. სწორედ ამ ზებუნებრივი ხასიათის გამო მონაზვნურ ცხოვრებას ანგელოზებრივი უწოდეს.
ადამიანის მონაზვნური ცხოვრებისკენ მოწოდება ღვთის დიდი მადლის გამოვლინებაა და აქ უმეტესი მადლი სულიერი მეგზურის პოვნაა. ერის მიტოვება ადვილია, მაგრამ ღვთის განსაკუთრებული წყალობა შესაბამისი წინამძღოლის პოვნაა, რადგან მორჩილის წარმატება თუ წარუმატებლობა მასზე იქნება დამოკიდებული.
სწორად მიმართული სიკვდილის ხსენება სოფლისგან განშორების დასაწყისში, ისევე როგორც მთელ შემდგომ მონაზვნურ ცხოვრებაში, ადამიანს დიდ ძალას აძლევს. ეს ხსენება მონაზვნისთვის უძლეველ სულიერ ფილოსოფიად იქცევა, რითაც ყოველივე წარმავალის უარისმყოფელი ჭეშმარიტებას მოიპოვებს.
ცივი საფლავები მოინახულე და ყური მიუგდე, რას გეტყვიან მათი მკვიდრნი: „რა სარგებელ არს კაცისა, უკუეთუ შეიძინოს სოფელი ესე ყოველი და სული თვისი იზღვიოს?“ (მარკ. 8, 31) „ამაოება ამაოებათა, ყოველივე ამაო" (ეკლ. 1, 2).
სიკვდილის უძნელეს და საშინლად მტანჯველ ჟამს ადამიანის შემწე მისი საქმეების გარდა არავინაა. ჭეშმარიტად არავინაა, გარდა ღვთისა. თუ მას ვემსახურებით, სულისა და ხორცის გაყრის საშინელ წუთებში შემწე და ხელისაღმპყრობელი გვეყოლება. „ვითარი ღუაწლი აქუს სულსა, გან-რაი-ვიდოდეს ხორცთაგან!“ ეს ღვაწლი მუდმივად გახსოვდეს, იფიქრე და ფრთხილად იყავი, რადგან ჰაერის საზვერეებიც გასავლელი გვაქვს. ისინი ზემოთ აღმავალი სულების სვლას აფერხებენ, დასაბრკოლებლად მათ ცხოვრების საქმეებს წარმოუდგენენ და ასე ითრევენ ჯოჯოხეთში.
ყურადღებით იყავი, ამის შემდეგ ხომ სამსჯავროს წინაშე წარვდგებით და თან რა სამსჯავროს წინაშე! მაშინ „შეგცოდე“ და „მოწყალე მექმენ მე ცოდვილსა“ აღარ გაჭრის, არამედ დაიბეჭდება ყოველი პირი, რადგან სათქმელი აღარაფერი გვექნება.
მოვალენი ვართ ვიფიქროთ ამაზე და კიდევ უფრო მეტზე, რათა უკეთ ჩავწვდეთ, თუ რისთვის ვართ მოწოდებულნი და მისი აღსრულება ვიჩქაროთ, რადგან არ ვიცით, რას გვიმზადებს ხვალინდელი დღე, უცნობია სიკვდილის ჟამი. მხოლოდ ღვთის გამო ქმნილი სიკეთე დარჩება და თან წაჰყვება ადამიანს.
განა არ სჯობს, კაცმა მთელი ცხოვრება ღვთისთვის იშრომოს და როცა ღმერთთან წავა, ამ შრომის მონაგები თან წაიღოს?! ჭეშმარიტად, ეს არის ბრძენი ვაჭარი, რომელმაც ძვირფასი მარგალიტი იპოვა.
შენი უფლისა და ღვთის ხმას თუ გაიგონებ, გულს ნუ გაიქვავებ და ისმინე, რას გეტყვის: „იტყოდის იგი მშვიდობასა... წმიდათა მისთა ზედა და მათ ზედაცა, რომელთა მოუქცევიან გულნი მისა მიმართ" (ფსალმ. 84, 8).
მთელი გულით გისურვებ, რომ შენში ღვთაებრივი ტრფიალებით ღვთისადმი ლტოლვა დაუცხრომელი გახდეს და ამით ფრთაშესხმულმა, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მეოხებით, რომელიც აქაურობის" იღუმენიაა, ანგელოზთასწორ მშვენიერებას მიაღწიო. ამინ. იყავნ.

2. ზეციურზე იფიქრეთ, ზეციური ეძიეთ, რადგან ჩვენი მოქალაქეობა, პავლე მოციქულის სიტყვების თანახმად, ზეცაშია (ფილიპ. 3, 20).
ჰოი, რა ბედნიერებას მალავს მონაზვნობა! ჰოი, ზეციურო საშვებელო, რა წარმტაცი ხარ მონაზვნობასა და ისიქიაში მცხოვრები, ამაო სოფელს განშორებული ადამიანისთვის! რარიგ მიიზიდება მყუდროებაში გონება ზეციურისკენ; შემეცნებიდან შემეცნებაში, ჭვრეტიდან ჭვრეტაში გადადის, ღვთაებრივი ტრფიალებით მოცული, გულში ზეაღმავალი, მხოლოდ ღმერთს განიცდის! ჰოი, ღვთის სიმდიდრისა და შემეცნების სიღრმე! უდაბნოში მოხეტიალე შეუმჩნეველი მონაზვნები, ჭეშმარიტად, ღვთისმიერი ფილოსოფოსები იყვნენ. მიწაზე დააბიჯებდნენ, მაგრამ ჭვრეტითა და ღვთაებრივი ტრფიალებით ზეცაში იმყოფებოდნენ.
ჰოი, მონაზვნობავ, რა დიდებული ხარ! როცა ამქვეყნიურ აურზაურს განშორებული ადამიანი დამშვიდდება და გაწაფული მოძღვრის წინამძღოლობითა და ზედამხედველობით მონაზონი ხდება, მაშინ ის მონაზვნობის შინაგან დიდებას მიეახლება.
ჩვენი ბრძოლა უფლებათა, მთავრობათა, ბნელ და უბოროტეს ძალთა (ეფეს. 6, 12), ძალზე გამოცდილ ლეგიონთა, ხორცისა და ვნებათა სამყაროს წინააღმდეგაა მიმართული. ეს ჭრილობებს ჰგავს, რომლებიც საშინლად გვტკივა და მათ განსაკურნებლად ხერხი, დრო, მოთმინება და გულმოდგინებაა საჭირო.
ნახეთ, როგორი იყო წმინდა მამების მოღვაწეობის პირველი წლები! გულგრილობით, შემაძრწუნებელი იმედგაცრუებითა და მრავალი გამანადგურებელი განსაცდელით იტანჯებოდნენ. მოთმინება მტკიცედ შეინარჩუნეს, თავის იძულება არ შეუწყვეტიათ და ისინი მადლმა მოიხილა იმის შესაბამისად, რაც მანამდე დაითმინეს.

3. მამა ეფრემი სწერს მონაზვნებს ქალწულებრივი ცხოვრების შესახებ:
ქალწულებრივი ცხოვრება ჰგავს ნავს, რომელიც მუდამ განუწყვეტელი და ძლიერი ქარიშხლის წინააღმდეგ იბრძვის, ნავსაყუდელს ვერ პოულობს და ტალღებისგან მუდმივად ირყევა. იმის გამო, რომ ქალწული საკუთარ თავში ხორციელი აზროვნების ალს ატარებს, დროებითი ზავიც კი დაუშვებელია, იარაღით ხელში გამუდმებული ბრძოლაა საჭირო.
მაშინ, როცა გათხოვილი ქალი ქარიშხლის ამოვარდნისთანავე ნავსაყუდელს ანუ ცოლქმრულ კავშირს მიაშურებს და საფრთხეს ამით აარიდებს თავს, ქალწული მოვალეა არაფრად ჩააგდოს გრიგალი, ღია ზღვაში გავიდეს, სულის ხომალდის საჭეს მაგრად ჩაეჭიდოს და ხორცის გაშმაგებულ ტალღებს შეებრძოლოს; გამუდმებით უხმოს იესოს, სანამ უფალი არ მოვა საშველად და ზღვას არ შერისხავს სიტყვებით: „დადუმდი, დაეყუდე!” (მარკ. 4, 39)
ჰოი, რარიგ ამაღლებულია სიწმინდე! როგორ ბრწყინავს მისი ნათელი სამოსელი და რა უდიდესი კადნიერება აქვს, რადგან ადამიანს არა მარტო ანგელოზებს ამსგავსებს, არამედ უფრო მაღლაც კი აჰყავს.
ანგელოზები უშრომლად არიან უბიწონი, რადგან ეს მათი ბუნებაა, ქალწული კი ბუნებაზე აღმატებულ გზას ადგება; არა მარტო იმისთვის იღვწის, რომ ბუნებას სხვა მიმართულება მისცეს, არამედ მთელი ცხოვრების მანძილზე მუდმივად იბრძვის და ძალისხმევას არ იშურებს საშინელი დემონების წინააღმდეგ; დემონები საზარელ კბილებს აღრჭიალებენ, რომ ის უფლისკენ მიმავალ გზას ააცდინონ, ანუ ქრისტეს წმინდა სასძლო ღვთის სიყვარულს განაშორონ და ვნებიანი ტკბობის წუმპის მთქვლეფავი ღორის მსგავს პირუტყვად აქციონ.
შვილებო, დაე, გავისარჯოთ, ვიღვაწოთ; დაე, ვისწრაფოთ უმაღლესი მოწოდების ჯილდოს მოსაპოვებლად; ღვაწლისდამდებელი ქრისტე ჩვენ გვერდითაა, თითოეულის ბრძოლას თანაგრძნობით ადევნებს თვალყურს, რომ როცა გაცხადდება, მასთან მსგავსებით დავტკბეთ (1 იოან. 3, 2), როგორც წარმართთა მოციქულმა პავლემ დაწერა: „რაჟამს ქრისტე გამოცხადნეს, ცხოვრება იგი ჩუენი, მაშინ თქუენცა მის თანა გამოსცხადნეთ დიდებით" (კოლ. 3, 4).
ქალიშვილები საყვარელ მშობლებს, დაძმას და ნათესავებს ტოვებენ, მოკვდავ ქმარს ქორწინებით უკავშირდებიან და მის სისუსტეებს, ჭირვეულობას, ვნებებს, ხანდახან ცემას და შეურაცხყოფასაც ითმენენ – თუკი ასეთი შეხვდათ – და არ შორდებიან მას ქორწინების საიდუმლოს, მატერიალური უზრუნველყოფის ან ხორციელი გულისთქმის დაკმაყოფილების გამო.
თქვენ უხრწნელი სიძის – ქრისტეს სასძლონი ხდებით, სულიერი ქორწინებით ქრისტესთან შეერთებისთვის მშობლებს და ამაო სოფლის ყოველგვარ სიკეთეს ტოვებთ. სიყვარულით მიჰყვებით იესოს, რომელმაც თქვენთვის ჯვარი და სიკვდილი დაითმინა და ენით აღუწერელი მზითევი, ცათა სასუფეველი გაჩუქათ; გლახაკებსა და ბიწიერებს დედოფლის გვირგვინი დაგადგათ, რომ ზეცაში იმპერატორებზე აღმატებული დიდება და მხიარულება მოიპოვოთ.
რამდენად განსაკუთრებულია ქალწულების მადლი და როგორ აღემატება ქრისტესთან სულიერი ქორწინების საიდუმლო ხორციელ ქორწინებას! და ეს იმიტომ, რომ სიძე ზეციერი, უბიწო, მარადიული ღმერთია!
თუ ჩვეულებრივი ქორწინებისას ქალი მოთმინების გმირად გამოჩნდება, როცა იტანს ცოლქმრული ცხოვრების ჭირს, მწუხარებას, სირთულეებს, მეუღლის მხრიდან შეურაცხყოფას, ვნებებსა და ცემას, შვილების აღზრდისა და მათზე ზრუნვის სიძნელეებს, რაც ადამიანურ ძალებს აღემატება, მაშინ, ჰოი, რა სასჯელს დავიმსახურებთ ჩვენ, თუ მოთმინებას, თავის იძულებას, მორჩილებასა და ყველაფერს, რასაც უტკბესი იესოს უღელი მოითხოვს, გათხოვილ ქალზე მეტად არ გამოვიჩენთ! ამრიგად, მოვალენი ვართ ვაჩვენოთ ჩვენი აღმატებული მოწოდების, მომავალი საუკუნო ზეციური მონაგებისა და ჯილდოების ღირსი მოქალაქეობა.
დავმდაბლდეთ და სიძეს – ქრისტეს შევღაღადოთ: „ჩემი გლახაკი სულის სიძეო, სულელი ქალწულების მსგავსად ნუ დაგვიხშობ შენი ზეციური სასძლოს კარს, არამედ ღირსგვყავ, რომ ჩვენს ლამპრებს ჭარბად ჰქონდეს კეთილი საქმეების, სიყვარულის, სიმდაბლის, სინანულის, ცრემლის, მორჩილების, მოთმინების, სიწმინდის, გულისხმისყოფისა და სხვა სათნოებების ზეთი, რომელიც შენს მოსვლამდე ჩაუქრობლად შეინახავს სინათლეს; რათა ზეციურ ქორწილში მთელი კრებულით შევიდეთ, შენი მადლის ბრწყინვალე და მოელვარე სამოსით შენთან ერთად მოზეიმენი და მოხარულნი უკუნითი უკუნისამდე. ამინ. იყავნ".

4. მამა ეფრემი სწერს მონაზვნებს:
ჩემო კურთხეულო შვილებო, გააცნობიერეთ უფლის მიერ მომადლებული ნიჭი – გახდეთ მისი ძის სასძლოები. ამიტომ განუზომელი სიმდაბლით მოდით, მიუძღვენით სული ტკბილ იესოს და გულწრფელი სიყვარულით დადეთ წმინდა აღთქმა, რომ სიკვდილამდე მისი სიყვარულის ერთგულნი დარჩებით.
გისურვებთ, სანთელივით დადნეთ იესოს მსახურებაში და თქვენმა საქმეებმა საკმეველივით აფრქვიოს კეთილსურნელება, რომ უფალმა მათი სულიერი სურნელი შეიგრძნოს.
ამგვარი თავის მიძღვნა [უფლისთვის] ღვარძლიან ეშმაკს გააშმაგებს და თქვენ წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩააბამს. ოღონდ ნუ შეშინდებით, რადგან შემწედ საყვარელი იესო გეყოლებათ. გამხნევდით და ნუ გეშინიათ: უფალი უხილავი ხელით შემუსრავს უხილავ მტრებს.
ღვთისა და წინამძღვრების მიმართ რკინისებური რწმენა და სრული მორჩილება გქონდეთ და ღვთის შეწევნა და მათი ლოცვა-კურთხევა სასწაულებრივად დაგიფარავთ.

5. დამწყებ მონაზონს:
დედაზე მეტად თქვენი სიძე – ქრისტე შეიყვარეთ, რომ ზეცაში ნეტარებდეთ. ნუ იზრუნებთ რაიმე მიწიერზე, მხოლოდ იმაზე იფიქრეთ, როგორ სათნოეყოთ უმშვენიერეს სიძეს – ქრისტეს. რადგან სულიერი ქორწინება საუკუნოდ გასტანს, ხოლო ამქვეყნიური, საერო, ცოტა ხანს გაგრძელდება, შემდეგ კი ცხოვრების სატანჯველი, წვალება და შრომა დაიწყება.
ვინც მონაზვნურ ცხოვრებაში გაირჯება, ყველაფრისთვის უხვ და მარადიულ სასყიდელს მიიღებს, თუმცა მშობლების, დაძმების და სხვათა დატოვებისთვის ამქვეყნადაც ასწილად მოგვეგება. იესო ქრისტესმიერ კრებულს' შეგვძენს, სადაც სიყვარული სულიერია, სიყვარულის მიზანი კი ჩვენს სულიერ წინსვლაში შეწევნაა; ხოლო ხორციელს მხოლოდ ფიზიკური და ამაო უყვარს.
საერო ცხოვრებაში შრომა და ტანჯვა ამაოა, მონაზვნურ ყოფაში კი ეს ღმერთის მოპოვებაში გვეხმარება.
ოჰ, რა მშვენიერია, როცა კრებულში სიყვარულია, როცა კრებული ერთი სულია ბევრ სხეულში! ჭეშმარიტად ზეციური ცხოვრებით ცხოვრობენ, მაგრამ დროდადრო ღმერთი უშვებს შემთხვევას, რომელსაც შფოთი და გულგრილობა მოაქვს. ეს ჩვენი სიკეთისთვის ხდება, რათა გამოვიწვრთნათ და ჩვენი სათნოება ან უძლურება გამოჩნდეს. ამიტომ სულიერი კანონი გვეუბნება: ხან სიხარული, ხან გლოვა; ხან ზამთარი, ხან ზაფხული; ხან ომი, ხან მშვიდობა. ყოვლისმცოდნე ღმერთმა სულიერი გზა ასე განსაზღვრა.

6. სულიერ შვილს, მომავალ მონაზონს:
„მესმა ზეცით ხმაი... და ხმაი იგი... ვითარცა მეათძალეთაი, რომელნი სცემდეს ათძალთა მათთა და გალობდეს გალობასა ახალსა წინაშე საყდრისა... და ვერვინ შემძლებელ იყო ცნობად გალობისა მის... ესენი არიან, რომელნიიგი დედათა თანა არა შეიგინნეს, რამეთუ ქალწულ არიან... რომელნი შეუდგენ კრავსა მას, სადაცა ვიდოდის“ (გამოცხ. 14, 2-4).
სასიამოვნო ამბავი შევიტყვე. ეს მადლის ჟამს ნიშნავს; უმშვენიერესი და უტკბესი იესოს სასძლოები ხდებით, იმ სულების სიძისა, რომელთაც სხვა სიყვარულს ის არჩიეს, ვინც მათთვის ყოვლადწმიდა სისხლი დაღვარა!
ოჰ, ჩვენო კურთხეულო დაო, რა მშვენიერი არჩევანია ღვთის ძესთან უკუნითი უკუნისამდე [სულიერი] ქორწინება. მას თავისი სასძლო უსაზღვრო სიყვარულით უყვარს და ენით გამოუთქმელ საქორწილო სრა-სასახლეს უმზადებს ზეცაში; იქ, სადაც სიძის უტკბეს და მომხიბლავ სახეს უკუნითი უკუნისამდე უცქერს, რომელიც თავის სასძლოს – სულს სულიერი ამბროზიის მსგავსად ზეციური ნეტარების სიტკბოებით აღავსებს! კაცობრივ გონებას ანარეკლის სახითაც კი არ ძალუძს იმ სიკეთის გადმოცემა, რომელიც სულს ელის.
და თუ ახლა ზეციური ნეტარების უშრეტი წყაროს ერთი წვეთიც კი სულს ღვთიური სიტკბოებით აღავსებს, რაღა იქნება მაშინ, როცა ღვთის მოწყალება სულს ამ წყაროსთან მოუხმობს და ნებას დართავს თავისუფლად, განუწყვეტლივ, რამდენსაც მოისურვებს, შესვას!
ჰოი, უფალო ჩემო, იესო, შენი სიყვარულით დამატკბე და შენზე დაწინდულ სულს ზეციური სასძლოს მშვენიერების ანარეკლი უჩვენე, რომ უკანასკნელ ამოსუნთქვამდე მოგყვებოდეს, სანამ ჭეშმარიტების ნამდვილ სურათს იხილავს! ამინ. იყავნ, ჩემო იესო.
ჰოი, დაუშრეტელო ოკეანევ, ჰოი, სიყვარულო ღვთისა, ვინ იგემა შენი წყლისგან და ვინ შეძლო შენი მშვენიერების სიღრმეზე საუბარი?! ჰოი, გამოუთქმელო მშვენიერებავ, ვინ იხილა შენი ღვთაებრივი სახე და არ დადუმდა, რადგან სიყვარულის ცრემლების შეკავება ვეღარ შეძლო!
დიდია ჩვენი სიხარული, რადგან ქრისტესმიერ კრებულს კიდევ ერთი სული ემატება. უფლის სიყვარულით გაერთიანებულნი – ყველა, როგორც ერთი – უმშვენიერეს სიძეს, ქრისტეს ერთგულად შევუდგეთ. ყოველმა ჩვენგანმა თავისი ჯვარი მოთმინებით იტვირთოს, ვიდრე იესო სიხარულის ანგელოზს მოგვივლენს, რომელიც თითოეულ სულს უმშვენიერეს სასძლოში, საუკუნო ქორწილის გამოუთქმელ სიხარულში შეუძღვება!
როცა ღვთისთვის სათნო იქნება თქვენ მიერ ანგელოზებრივი სქემის მიღება, გახსოვდეთ, რომ ეშმაკი ათასნაირი გულისსიტყვით შეგაწუხებთ და ამის გამო დაგჭირდებათ, ვინმემ სულიერი გამოცდილება გაგიზიაროთ. გულისსიტყვების გულწრფელად აღიარება ნუ შეგრცხვებათ, ნურაფერს დამალავთ და დიდ შეწევნას მიიღებთ.

7. სულიერი შვილისადმი:
ჩემო გოგონა, გისურვებ უფალმა ღვთის მხურვალე სიყვარული მოგმადლოს, ერთიანად აღენთო და მონაზვნური ცხოვრების ნეტარ, ანგელოზებრივ გზაზე სიხარულით იარო. სული, რომელიც ამ გზას ღირსეულად გაივლის, ქრისტეს სასძლო გახდება, ანგელოზებზე უმეტეს ბრწყინვალებას შეიძენს, რადგან ადამიანის სული ღვთის ხატად და მსგავსადაა შექმნილი.
ჩემო გოგონა, ნურასოდეს გაცვლი ზეციერ სიძეს ხორციელ ადამიანზე, შემოქმედს – მიწიერ ქმნილებაზე, ღვთაებრივ ბუნებას – ადამიანურ ბუნებაზე. არსებობს განა უფრო აღმატებული ბედნიერება – ადამიანს სულის სიძედ სიცოცხლეშივე ძე ღვთისა ჰყავდეს?! ის მას ანგელოზებრივ ქალწულებას საუკუნოდ შეუნარჩუნებს და ზეცაში, ანგელოზებრივ საშვებელთა ღვთაებრივ სამკვიდრებელში მარადიულ ცხოვრებას მიჰმადლებს.
განა სხვას რას აკეთებენ გოგონები, როცა მშობლებს, დაძმებს ტოვებენ და თხოვდებიან? ასევე იქცევა ის, ვინც მონაზონი ხდება. მაშასადამე, მონაზვნობას შემდგარნი გათხოვილებზე აღმატებულ მსხვერპლს არ გაიღებენ, მხოლოდ ერთშია განსხვავება: პირველნი ვნებიან და უძლურ, მიწიერ ადამიანს მიჰყვებიან, ხოლო მეორენი ზეციერ სიძეზე – წმინდა და უვნებო ღმერთზე ქორწინდებიან. ის ქალიშვილები და ყმაწვილები, რომლებიც ქრისტესთვის მონაზვნურ ცხოვრებას ირჩევენ, რამდენად უფრო მოგებულნი არიან აქ, ამ სოფელში, და იქაც – ზეცაში საუკუნოდ!
ადამიანს, რომელსაც მონაზვნობა სურს, ეშმაკი მრავალ დაბრკოლებას შეუქმნის, რომ მონაზონი არ გახდეს. ბოროტს მისი ერში დატოვება უნდა, რათა ცოდვაში უფრო იოლად ჩაითრიოს. ამიტომ, ჩემო გოგონა, ეშმაკის ხრიკები გაითვალისწინე, ბრძნულად მოიქეცი და როცა ახლოს არ ვიქნები, გულისსიტყვები თუ განსაცდელები იღუმენიასთან გულწრფელად აღიარე, ის კი ღვთიური განათლებით ძალიან შეგეწევა.
მუდმივად იმეორე იესოს ლოცვა, რადგან ეს ყველაფერში დაგეხმარება, ყოველგვარ დაბრკოლებას განაქარვებს და წმინდა მიზანს მიაღწევ. საკუთარ თავს გაუფრთხილდი, ყოველგვარი ხორციელი შეგინებისგან წმინდად დაიცავი იგი, რადგან ზეციერ სიძეს ყველაზე მეტად ადამიანის ხორციელი და სულიერი სიწმინდე უყვარს.
ჩემო გოგონა, გისურვებ, უფალი შეიყვარო, უფალმა იესომ კი შენ შეგიყვაროს და საუკუნოდ შენი სულის საყვარელ სიძედ იქცეს. ამინ.

8. სხვა სულიერი შვილისადმი:
ჩემო პატარა... ჩვენი ღვთისმშობლის წილხვედრი წმინდა მთიდან მამობრივ მოკითხვას გითვლი. თან ლოცვა-კურთხევის ლამაზ თაიგულსაც გიგზავნი ქალწულების გზაზე შენს განსამტკიცებლად.
ყოველი ადამიანი მარტოდმარტო შეხვდება სიკვდილის საშინელ წამს და მისი ერთადერთი შემწე სიმდაბლის საქმეები იქნება.
ერს განშორებული მონაზვნის ანაფორაზე მდაბალი განა რა არის? სოფლის სიხარულს მოცილებული მონაზონი საკუთარ ცოდვებს დასტირის, რათა სულმა მშვიდი სინდისისგან შობილი ნამდვილი სიხარული იპოვოს.
მონაზვნური ცხოვრება ძალიან ლამაზი და ტკბილია. ოღონდ, საუბედუროდ, ჩვენი უძლურება და ვნებები ხანდახან მას რთულად წარმოგვიდგენენ.
რაც უფრო მეტად შეიმეცნებს და შეიგრძნობს ღმერთს ადამიანი, მით უფრო მიმზიდველად ხედავს მონაზვნურ ცხოვრებას, რადგან ზეციურ მადლსა და უფლის ტკბილ სიყვარულს განიცდის და იგემებს.
ამ ღვთიური და ზეციური ნიჭის მომცემელს ეს ქვეყანა უგულებელყოფს, რის გამოც სოფელი უბედური და ცოდვისგან კეთროვანია. ანგელოზებს კი, რომლებიც უფალს ჭვრეტენ, რარიგ უყვართ და ემსახურებიან მას! ასეთი ჭვრეტისა და სიყვარულის თანაზიარია მონაზონიც, რომელიც შეიგრძნობს უფალს. ხოლო „სოფელმან იგი ვერ იცნა“ (იოან. 1, 10) და ამიტომ გული ჭირითა და მწუხარებით აქვს სავსე.
რაც უფრო უახლოვდება, განიცდის და ჭვრეტს თავისი სულის სიძეს მონაზონი, მით უფრო მშვენიერი ხდება მისი შინაგანი სამყარო. სულის თვალით ხედავს, სულიერი გრძნობით განიცდის და ამიტომ გრძნობს ასე კარგად თავს! ამაო და მაცდური სოფლის სიხარულსა და სიამოვნებას გლოვობს, საწყალი ადამიანები ებრალება, რომლებიც ამას ემყარებიან, ამაზე არიან დამოკიდებულნი, ბოლოს კი უსაშველოდ გამწარდებიან.
შენ კი, ჩემო კარგო შვილო, გისურვებ ცისა და ქვეყნის ღმერთმა თავისი ღვთაებრივი გულით გაკურთხოს, ხოლო ბოლოს რას მოგმადლებს, მეც არ ვიცი.

9. სულიერ შვილს:
შვილო, მივიღე შენი წერილი-აღსარება. ვმადლობ სახიერ ღმერთს იმისთვის, რომ ღვთაებრივი ნათლის სხივები სულებს ისევ და ისევ განანათლებს, რათა მემკვიდრეობით მიიღონ მამობრივი ძალაუფლება, რაც სულის არსებითი საკითხია; ვგულისხმობ გონიერი ლოცვით სულის ღმერთთან ურთიერთობას.
ღმერთი უსაზღვრო გონია, ადამიანური გონება კი შეზღუდულია. როცა ადამიანის პატარა გონება გონიერი ლოცვით უსაზღვრო გონებას – ღმერთს – უერთდება, ის ღვთაებრივ და ნეტარ ენერგიას ეზიარება და თვითონაც ნეტარი ხდება. ამის გამო კაცი გამოუთქმელ სიხარულს, სიტკბოებასა და მხიარულებას შეიგრძნობს, უტკბესი ცრემლები კი მის სულს ათბობს და ღვთაებრივი ნუგეშით აღავსებს.
ლოცვა ქრისტიანის მტკიცე იარაღია, განსაკუთრებით მონაზვნისა, ვინც ღვთიური მხედრობის მებრძოლის ტიტულს ატარებს და სოფლის, ხორცისა და ეშმაკის წინააღმდეგ უთანასწორო ბრძოლის სახელოვანი დროშა ფიცით აღუმართავს. უჩინარ გმირებად ვართ მოწოდებულნი, ხილულნი მხოლოდ დაუძინებელი თვალისთვის, რომელსაც ღმერთი ჰქვია.
„უკუეთუ გნებავს, რათა სრულ იყო, წარვედ და განყიდე მონაგები შენი და მიეც გლახაკთა და გაქუნდეს საუნჯე ცათა შინა და მოვედ და შემომიდეგ მე“ (მათ. 19, 21). გოლგოთის აღმართზე გამომყევი, რომ ერთად ვეცვათ ჯვარს, ერთად შევვედროთ სული, ერთად აღვდგეთ და ერთად ვიცოცხლოთ.
„რომელსა ჰნებავს შემოდგომად ჩემდა, უარყავნ თავი თვისი და აღიღენ ჯუარი თვისი (მათ. 16, 24) ყოველდღიურად. დაე, ვისაც ვუყვარვარ, შემომიდგეს, რადგან ყველაფერი ნაგევია. „ყოველივე სიზმარისა უმაცთურეს არს... არა დაადგრების სიმდიდრე, არცა თანაწარყუების დიდება, რამეთუ მოიწია სიკუდილი, და ესე ყოველი მყის იავარყო“.
შვილო, დაე, სიკვდილის დაფარული ჟამი, ღვთის საშინელი სამსჯავრო, ცოდვილთა სატანჯველი, სამოთხის საუკუნო შვება მდუმარებისას განსჯისთვის გქონდეს გულში. შენი ცხონება ამაზეა დამოკიდებული.
თუ ვინმე სოფელს განეშორება, მის სიმყრალეს შეიცნობს; ხოლო ერში მოხეტიალეს ამქვეყნიურ გულისთქმათა და სიამოვნებათა ძონძები, როგორც დიდების სამოსელი, ისე შეუმოსავს.
ღვთისმეტყველებას, ჭეშმარიტ ღვთისმეტყველებას უნივერსიტეტებში ვერ დაეუფლები. ეს მხოლოდ სოფლის უგულებელყოფით, შფოთისა და ერის ორომტრიალისგან განშორებით, მშვიდ და მყუდრო ადგილზე მოღვაწეობითა და ლოცვის წეს-განგებითაა შესაძლებელი. ხოლო როცა ადამიანი გონებას განიწმენდს და ხორცის აღძვრისგან გათავისუფლდება, ის ჭეშმარიტი ღვთისმეტყველების ნათელს – თვითშემეცნებას მოიპოვებს. „თუ კაცი ღვთისმეტყველია, კარგად ლოცულობს და თუ კარგად ლოცულობს – ღვთისმეტყველია““.
მდუმარებაში გონება მშვიდდება. მიწიერი გულისსიტყვებისგან თავისუფალი გონება საკუთარ თავს ბუნებრივად უბრუნდება. საკუთარი თავიდან კი ლოცვით – „უფალო იესო ქრისტე, შემიწყალე მე“ – ღვთისკენ მიიქცევა.
უფლის სახლში მისვლა და დამკვიდრება გაცილებით უფრო საამოა, ვიდრე ცოდვილთა სოფელში ცხოვრება (ფსალმ. 83, 10), სადაც ხორცის თაყვანისცემის საცდურია და ჯოჯოხეთი დიდ ნადავლს მოიხვეჭს.
შვილო, სოფლის სიყვარული ღვთის მტრობაა. ღმერთი თუ გიყვარს და გსურს მას სრულყოფილად და ნაყოფიერად ემსახურო, დიდი ქალაქის უსულო შენობები მიატოვე და საყვარელ და სასურველ უფლის სამკვიდრებელში მოდი, სადაც მეცნიერებათა მეცნიერებას, ეშმაკზე, სოფელსა და საკუთარ თავზე გამარჯვების ხელოვნებას ისწავლი. ეს არის საუკუნო ჯილდოებისა და ადგილებისთვის შეუპოვარი ბრძოლის მეცნიერება.

10. სულიერი შვილისადმი:
„ჰოი, სიღრმე სიმდიდრისა და სიბრძნისა და მეცნიერებისა ღმრთისა!“ (რომ. 11, 33) – ღაღადყო პავლე მოციქულმა, როცა ღვთაებრივი ნათლის ჭვრეტამ მოიცვა და ღვთისადმი სიყვარულით ანთებული საკუთარი გული იხილა.
რა არის ღმერთზე უტკბესი! განა ამაო არაა ყოველივე კაცობრივი? განა საფლავის მიწა არ ფარავს ყველაფერს? სად არის ახალგაზრდობა, სად არის მშვენიერება, სად არის დიდება და სიმდიდრე? განა ყოველივე მტვრად და ნაცრად არ იქცევა? ვინ იყო მეფე და ვინ მეომარი, ვინ მდიდარი და ვინ გლახაკი? განა მხოლოდ ძვლებს არ ვხედავთ? სად გაქრა მეფეთა სასახლეები, მდიდართა ფუფუნება, გემოთმოყვარეთა მდიდრული ნადიმი და ლხინი? სად არის უზნეოთა სიამოვნებით განცხრომა? განა მატლმა და სიმყრალემ არ შთანთქა ისინი? ჭეშმარიტად „ამაოება ამაოებათა, ყოველივე ამაო!" (ეკლ. 1, 2).
ამას ფილოსოფიურად მივუდგეთ; თავი ვაიძულოთ, რომ მთელი გულით შევიყვაროთ სახელოვანი ქალწულების უბიწო და წმინდა გზა, რომ ხორცთან გაყრის შემდეგ ზეცაში აღმავალი სული ქალწულების სილამაზით და მშვენიერებით შეიმკოს და იესომ – უბიწო სულთა სიძემ – შეიყვაროს.
შვილო, კეთილად იღვაწე. მუდამ გახსოვდეს იესოს წმინდა სახელი. იმ გზაზე, რომელზეც მიაბიჯებ, თავდახრილმა ჩურჩულით თქვი, ან გონებაში იმეორე: „უფალო იესო ქრისტე, შემიწყალე მე“. გახსოვდეს, რომ სიკვდილის ჟამი უცნობია, ოხვრით ამბობდე: „ოჰ, სად მომისწრებს სიკვდილი? მზად ვიქნები? ქრისტესთვის გაწეული მსახურება საკმარისი იქნება ჩემი ცოდვების გამოსასყიდად?“ მუდამ გახსოვდეს ღირსთა ცხოვრებები, რომ შენში მონაზვნობის სურვილი უფრო მეტად აღენთოს.

11. სხვა სულიერი შვილისადმი:
ვლოცულობ, რომ ყველაფერში ღმერთი იყოს შენი წინამძღოლი. როცა ვინმე მონასტერში მიდის, სათნოებები და ვნებები თან მიაქვს. ის მონაზვნობისთვის იმიტომ არის მოწოდებული, რომ სათნოებები გაამრავლოს და ვნებები ამოძირკვოს. ვნებების ამოძირკვისას მათი სიძლიერის თუ სიმრავლის შესაბამის სიძნელეებს აწყდება. მიზნის მისაღწევად საჭიროა თავის უარყოფა, მიზანი კი ცოდვის სამარცხვინო ვნებათაგან გათავისუფლებაა.
ოპერაციის დროს არავინ მხიარულობს, არამედ ტკივილს განიცდის, მაგრამ გონივრულად განსჯის, რომ ოპერაცია და ტკივილი სულის სიჯანსაღეს შესძენს.
მონაზვნურ გზაზე მადლის სიტკბო ვნებათა სიმწარესთან იქნება შეზავებული. ხან დღე იქნება, ხან ღამე; ხან გაზაფხული, ხანაც ზამთარი. ასე განაჩინა ღვთის განგებულებამ ხორცისა და სულის გადარჩენა.
მონაზვნურ ცხოვრებაში სულიერი ცოდნის მატება თანდათანობით ამსუბუქებს გოლგოთის ჯაფას, რადგან კეთილი კვირინელი – ნათელი შემეცნების ნუგეში – მოდის და ვნებათა სიმძიმეს ტვირთულობს. იესოს მიმდევარი კი ვნებების მოკვდინებისკენ მსუბუქად მიაბიჯებს. ჰოი, შვილო, მას აღდგომა მოელის. თანაც რა აღდგომა! ცათა სასუფევლის განცდა! იგი ღვთის მემკვიდრეა და თანამკვიდრი ქრისტესი! მაშინ დაიწინდება სული, რომ სიკვდილის შემდეგ ქრისტეს სასძლომ შეუგინებელ საქორწილო განსასვენებელში საუკუნოდ იმხიარულოს! მაშინ საკუთარ თავს სიხარულისა და ჭვრეტის ოკეანეში მოცურავეს იხილავს. ყველა ამ სულიერ სიკეთეს კი მაშინ მოიგებს, როცა ვნებათა ამოსაძირკვად მოთმინებითა და სიმდაბლით კეთილად იღვაწებს.
შვილო, მომავალ ღვაწლში წარმატებას გისურვებ.

12. სხვა წერილი იმავე სულიერი შვილისადმი:
მთელი სულით გისურვებ, სახიერმა ღმერთმა უძლეველი საფარველით დაგიფაროს და როგორც უშეცდომო კომპასმა, შენი წმინდა დანიშნულების პოლუსამდე მიგიყვანოს. ეს კი იესოს ფერხთით მჯდომი წმინდა მარიამის მსგავსად, საკუთარი თავის ღვთისთვის მიძღვნაა. და მაშინ მოისმენ მადლის სიტყვას, რომელიც შენს გულში ამეტყველდება.
ღვთის გარდა ნურავისი გეშინია. ღმერთი გულებს გამოიკვლევს და თითოეულს საქმეთამებრ მიაგებს.
ცხონების ბრძოლით იბრძოლე. იფიქრე, რომ სიცოცხლე სარწმუნო არ არის, რომ ჩვენი მამებივით წარმავალნი, მსხემნი' და მწირნი ვართ, მოვედით, ვნახავთ და წავალთ. „რამეთუ მოიწია სიკუდილი, და ესე ყოველი მყის იავარყო"?. იბრძოლე, რომ მთელი სულით მოიძულო წარმავალი სიკეთე, ბრძენი ვაჭარივით ივაჭრე და აგარაკი შეიძინე, სადაც დაფლულია საუნჯე, ძვირფასი მარგალიტი. მიწა მოთხარე, მოძებნე ის და მადლით გამდიდრდები.
აგარაკი მონაზვნობაა და მან, ვინც ყველა თავისი ნებასურვილი, ზოგადი სიამე და თავისუფლება გაყიდა, აგარაკი შეიძინა და მიწა მოთხარა, ანუ მონაზვნობაში იშრომა, – ნუგეშინისმცემელი სულის მადლი იპოვა და ღვთის სიყვარულით და სასოებით გამდიდრდა.
მონაზვნობაზე მშვენიერი არაფერია, როცა ის ღირსი მამების მიერ დადგენილი წესის მიხედვით ხორციელდება. ვინც ნამდვილი სიხარული ჭარბად მოიპოვა, უფლისმიერ მხიარულობს ნეტარი სასოებით, რომ ღმერთთან ერთად საუკუნო ნეტარებასა და გამოუთქმელ სიხარულში იცხოვრებს!
ჰოი, სიღრმე ღვთისა! ჰოი, გამოუთქმელი და უტკბესი სიმდიდრე! თუკი, მჭევრმეტყველების მიუხედავად, პავლე მოციქულმა ვერ შეძლო გადმოეცა უბრალო სურათი, რომელიც სამოთხეში აღტაცებისას იხილა და იგრძნო, მე, უდღეური, როგორღა შევძლებ ღვთის საშვებელთა დიდებულების გადმოცემას?!
„განიცადეთ და იხილეთ, რამეთუ ტკბილ არს უფალი“ (ფსალმ. 33, 8). იესოს და ჩემო შვილო, გაფრთხილდი, სოფლის რაიმე მოჩვენებითმა სიკეთემ იესოს არ განგაშოროს. არამედ მთელი შენი სწრაფვა ზეცისკენ მიმართე, რადგან ჩვენი მოქალაქეობა ზეცაშია.
ყველაფერი უგულებელყავი, მიწად და მტვრად ჩათვალე. ამქვეყნად სარწმუნო არაფერია.
ცოდვას, როგორც ცეცხლსა და შხამიან გველს, ისე გაექეცი და ლოცვით იესოსკენ ისწრაფე, ის კი სასწაულებრივად გიხსნის. იესოსთვის ყველაფერი მსხვერპლად გაიღე, რადგან იგი ღირსია მსხვერპლად შევწიროთ ყოველგვარი სიყვარული.

13. მონაზვნური ცხოვრების მსურველებისადმი:
როგორ შევძლებ ქალწულების მიუწვდომელი სიმდიდრის შეფასებას?! ქრისტეს გვერდით რომელი თიხის ენა შეძლებს ხოტბა შეასხას ქალწულების დიდებას?!
ქალწულება ანგელოზთა სადარია. ის მიწიერ ადამიანს ქრისტესა და ღვთისმშობელს მიამსგავსებს, რადგან ორივენი ქალწულები იყვნენ. პირველქმნილი ადამიანებიც ცოდვით დაცემამდე ქალწულები იყვნენ, მცნების დარღვევის შემდეგ კი შეუღლდნენ. მაშასადამე, პირველად ქალწულება იქნა დადგენილი, ხოლო ქორწინება ურჩობის შედეგია. და ვისაც სურს სამოთხეში მყოფი პირველქმნილების სათნოებას მიაღწიოს, ქალწულებითა და სიწმინდით უნდა იცხოვროს.
ქალწულებასა და უბიწოებას ღვთის წინაშე დიდი კადნიერება აქვს. ამიტომ სიცოცხლის მსხვერპლად გაღებაც რომ გახდეს საჭირო, ქალწულება თვალისჩინივით დაიცავით. მის შესანარჩუნებლად მუდმივად იმეორეთ იესოს ლოცვა და მოერიდეთ ცოდვის მიზეზებს, თვალს გაუფრთხილდით.

14. მინდა, ახლა უფრო შეიყვარო ქრისტე, რაკი მასთან დაწინდვას დათანხმდი. ჩემო გოგონა, ნახე, როგორი სიყვარული გიჩვენა მან – ერიდან გამოგიყვანა და ახლა ერთ მყუდრო მონასტერში ლოცვითა და გალობით ცხოვრობ; რაც მთავარია, საუკუნო ცხოვრების დამკვიდრებისა და ღვთის ანგელოზებთან ერთად გალობის იმედი გაქვს! განუწყვეტლივ მადლობდე ღმერთს, რომელმაც ამდენი კურთხევა სიყვარულით მოგმადლა.

15. შვილო, სიწმინდეზე უნდა ვიზრუნოთ, რადგან იგი მონაზვნურ სულს აღანთებს, ის საუკეთესო მოწმობაა, რომ მონაზვნური მოქალაქეობა ანგელოზებრივია. სიწმინდეს სულიწმიდა მოხედავს, მასში დაემკვიდრება და მონაზონს სამოთხის განცდა დაეუფლება. ეშმაკი თავს ესხმის სიწმინდეს, ხელი რომ შეუშალოს სულიწმიდის მიერ მის მოხილვას.
ამიტომაც გვაწუხებენ, შვილო, ბოროტი გულისსიტყვები, რომ სულიწმიდის ჭურჭელი არ გავხდეთ და არ ვიგრძნოთ, რომ მონაზვნური ცხოვრება ანგელოზებრივია. მაშ ასე, მოდი, ვიბრძოლოთ, რათა ღვთის მადლით სულისა და ხორცის სიწმინდე მოვიპოვოთ.

16. სქემაში აღკვეცის დროს მადლი ზოგს დიდად მოიხილავს, ზოგს – მცირედ, თუმცა ეს მონაზვნის მომავალ ცხოვრებაზე არ მეტყველებს.
ანგელოზებრივი სქემის მადლი თავიდან ზოგმა საერთოდ ვერ იგრძნო, თუმცა შემდგომ ძალიან დიდ წარმატებას მიაღწია. სხვებთან კი საწინააღმდეგო მოხდა. მონაზვნის მიზანი გულის სიწმინდეა, საიდანაც სრული სიყვარული აღმოცენდება.
ამაზე ვიფიქროთ და ვნახოთ, გვაქვს თუ არა მოთმინება და სიმამაცე ეშმაკთან ბრძოლისთვის, წმინდა სიყვარული, განკითხვისა და ძვირისზრახვისგან თავისუფალი ენა.
მონაზონს ორი სიხარული აქვს: ერთი, როცა მონაზონი ხდება და მეორე, როცა სიკვდილს უახლოვდება. მონაზვნის ცხოვრება განა სხვა რა არის, თუ არა მუდმივი მოწამეობა? ამიტომ, სიკვდილი სიხარულია, რადგან ის ფიქრობს, რომ ტანჯვასა და ბოროტის ბრძოლას თავს დააღწევს.
ახლა, სანამ ახალგაზრდა ხარ და ვნებებს ფესვები არ გაუდგამს, თავი განიკურნე, რომ სიბერეში განსვენება პოვო. რადგან კეთილი ცხოვრება კეთილ სიბერესა და კეთილ აღსასრულს მოიტანს.

17. თუ ჩემი სიყვარული გაქვთ, გთხოვთ, ეკრძალეთ საკუთარ თავს, ნუ დაივიწყებთ მიზანს, რომლისთვისაც ერიდან გამოხვედით და რომლის მისაღწევადაც ბრძოლა გვმართებს. რა სარგებელს ვნახავთ, თუ რაიმე ამსოფლიურს მივაღწევთ და ფასდაუდებელ უკვდავ სულს დავაზარალებთ?
ჩვენი, მონაზვნების მიზანი ზეაღსვლა და ზეცაში მოქალაქეობაა. ანგელოზთა მსგავსად სიწმინდეში მცხოვრებნი უმაღლესზე ვფიქრობთ და არ შეგვფერის ყოვლადძლიერი იარაღის – ლოცვის მიტოვება და ყოველი უჯერო გულისსიტყვის წინაშე უკან დახევა.
მონაზვნის სხეული ღვთის ტაძარია და მოვალენი ვართ, ეს წმინდა ტაძარი ყოველგვარი სიწმინდით გავამშვენოთ, რომ ღვთისთვის სათნო გახდეს. ის, ვინც ამ ტაძარს შეაგინებს, უფალს დაამწუხრებს. ფრთხილად იყავით სიწმინდესთან მიმართებაში.
ანგელოზების მსგავსად, ქალწულება იმათი განსაკუთრებული ნიშანიცაა, ვინც გადაწყვიტა თავი ღვთისთვის მიეძღვნა. ეშმაკს, როგორც არაწმინდასა და ღვთისგან გაუცხოებულს, უსაზღვროდ სძულს ქალწულება, ამდენი უხამსი გულისსიტყვაც იმიტომ მოაქვს, რომ უბიწოების მშვენიერება შეაგინოს და მას ანგელოზებრივი ბრწყინვალება დააკარგვინოს.

18. წმინდა მთა, 1957 წლის ოქტომბერი
ქრისტესმიერ საყვარელო ძმაო... ღმერთმა გაკურთხოს და ცხონების უცდომელ გზაზე განგანათლოს. შენს წერილში მეკითხებოდი, უფალმა მონაზვნობისკენ მოგიწოდა თუ არა, რომ მისი მოწოდების გარეშე არაფერი მოიმოქმედო და ერში შენი მოვალეობები არ მიატოვო.
ძმაო, ვინც დაიტევს, დაიტიოს. „არა ყოველთა დაიტიონ სიტყუაი ეგე“ (მათ. 19, 11). ღვთისგან მოწოდების დამახასიათებელი ნიშნებია, როცა ადამიანი საკუთარ თავში ცოცხალ სურვილს, მოშურნეობას, მონაზვნობის მიმართ ერთგვარ ტრფიალებას გრძნობს. როცა ყველაფერ ამას საკუთარ თავში დაინახავს, დარწმუნდება, რომ ღმერთი მონაზვნობას შთააგონებს. მოწოდების მიუხედავად, ის არჩევანში სრულიად თავისუფალია. თუ ამის სურვილი აქვს, ნებაყოფლობით, იძულების გარეშე შეუძლია მიიღოს მონაზვნობა, რომელსაც ქალწულებრივი ცხოვრება ეწოდება.
ეს მოხმობა ღვთის მადლია, რომელიც ადამიანმა არ უნდა მიატოვოს და არც ჩააქროს. რადგან თუკი მას ორი-სამი წლით ერში დარჩენით უგულებელყოფს, სურვილი უეჭველად ჩაქრება და ასეთი მაღალი მიზნისთვის აღარ აენთება.
საჭიროა, ამ ადამიანმა ერში ყოფნისას თავისი ფიზიკური შესაძლებლობის შესაბამისად დიაკრისით იმარხულოს, მღვიძარებაში იყოს, ილოცოს, მოწყალება გასცეს, მოერიდოს ყველაფერს, რაც გულისსიტყვის სიწმინდეს შეაგინებს, მავნე ურთიერთობებს, ქალებთან საუბრებს, რომ განმარტოებისა და განსჯის საშუალება ჰქონდეს. ეს ყველაფერი გააძლიერებს მონაზვნობის სურვილს და მისი მხურვალების შენარჩუნებას შეეწევა, სანამ მიზნის აღსრულების შესაბამისი დრო მოვა და ის გადაწყვეტილებას მიიღებს. როგორც ვთქვით, ადამიანი არჩევანში სრულიად თავისუფალია, მიუხედავად იმისა, რომ დამახასიათებელი ნიშნებით მისი მოწოდება აშკარაა.
ის, ვინც ღმერთს აღუთქვამს, რომ მონაზონი გახდება, ცხადია, მას დადებული აღთქმის შესრულება მოეთხოვება. როგორც ეკლესიის დიდი მამები ამბობენ, აღთქმის დამდები მოვალეა მონაზონი გახდეს. როცა ვინმე რაიმე აღთქმის დადებას აპირებს, კარგად უნდა დაფიქრდეს, რადგან აღთქმის უარყოფას კარგი შედეგი არ მოჰყვება. ეს ჩაითვლება ღვთის უგულებელყოფად, ვის წინაშეც აღთქმა დაიდო.
ქალწულებრივი ცხოვრება ამაღლებულია, რადგან ადამიანი საკუთარ თავს ბოლომდე უყოყმანოდ გადადებს, რომ სათნოეყოს ღმერთს და დროთა განმავლობაში საღვთო ღვაწლით უფალს მიმსგავსებული სულითა და ხორცით განიწმინდოს, ხელახლა იშვას, ქრისტეს ერთგული ახალი ადამიანი გახდეს, რომელსაც ქრისტესმიერი ცხოვრებისთვის დამახასიათებელი თვისებები ექნება, როგორც შვილებს აქვთ მშობლების ნაკვთები, რაც მათ კანონიერ შვილობაზე მიუთითებს.
ძმაო, როცა მოინდომებ, შეგიძლია წმინდა მთა მოილოცო და ყველაფერი ახლოდან ნახო, თუ ისურვებ, რამდენ ხანსაც გინდა, ჩვენთან ან ნებისმიერ სხვა ადგილას დარჩი. ჩვენს პატარა სახლს ორი მცირე სენაკი აქვს: ერთში მე ვიცხოვრებ, მეორეში – შენ და უკეთ დაინახავ, როგორ მოიქცე. ჩემი მოძღვრისგან გამოცდილების სულიერ სიტყვებს მოისმენ და ერთი სიტყვით, გონება საკმაოდ გაგინათდება – მიხვდები, რა აკეთო.
დასაწყისში ქრისტესმიერ ცხოვრებას დიდი შრომა სჭირდება და თან სხვადასხვა განსაცდელი ახლავს, მაგრამ დროთა განმავლობაში ისინი მცირდება და სულიერი ნუგეში მოდის – ღვთის მადლის მოხილვის ჟამს სულიერ ტკბობასა და სიხარულს განიცდი.
უფალი ამბობს, რომ მრავალი ჭირით ვცხონდებით, საჭიროა ჩვენი სული მოთმინებაში განმტკიცდეს და ვინც ბოლომდე დაითმენს, ის მოიპოვებს მარადიულ ცხოვრებას.

19. წმინდა მთა, 1957 წლის ნოემბერი
ჩემო ქრისტესმიერ საყვარელო ძმაო... სულიწმიდის მადლი მუდამ გფარავდეს. გუშინ შენი წერილი მივიღე. ძალიან გამიხარდა, რომ მონაზვნობის ნამდვილ არსს ჩასწვდი და კარგად ხარ. ღვთის ნებით, ჯანმრთელობა შერყეული მაქვს.
ჩემს ნათქვამში სოფლის დატოვების შესახებ იმას ვგულისხმობ, რომ თუ ადამიანი ერში რჩება და ორი-სამი წელი აყოვნებს, გულგრილი ხდება და ამის შემდეგ ძალღონეს კარგავს მონაზვნობისთვის. თუ მიზნის მიღწევაში უდებებას გამოვიჩენთ, ეს მხურვალე მადლი დაგვშორდება.
„ეკალსა და კუროსთავსა აღმოგიცენებდეს შენ“, – ამბობს წმინდა წერილი (დაბ. 3, 18). ამრიგად, ეკალი და კუროსთავი, ანუ ვნებები და ცუდი ჩვევები, გულის ნიადაგზე აღმოცენდება. მათი ეკლიანი ფესვები მრავალი შრომით, ოფლითა და ცრემლით ამოიძირკვება, რომ გულის ნიადაგი განიწმინდოს და იქ თესლი – ღვთის სიტყვა – დაითესოს.
„უფალო იესო ქრისტე, შემიწყალე მე“. წმინდა მამათა აზრით, ლოცვა არის თესლი, რომელიც დამწყები მონაზვნის გულში ჩაითესება. თავიდან, სანამ აღმოცენდება, გაიზრდება, მოიმკება და პურს – ცხოვრების პურს მოგვცემს, ის დიდ შრომასა და ბრძოლას მოითხოვს. ეს პური თესლის ნაყოფია, ლოცვის სიტკბოება და ქრისტეს სიყვარულია, რომელსაც მონაზონი იგემებს. იგი ცოცხალი წყალია, რომელიც გულს მორწყავს, გააგრილებს და ააყვავებს. ეს კი მე, უდებს, არ მაბადია.
„დედაკაცო... მოვალს ჟამი... ოდეს ჭეშმარიტნი თაყუანისმცემელნი თაყუანისსცემდენ მამასა სულითა და ჭეშმარიტებითა“ (იოან. 4, 21-23). რა მშვენივრად განმარტავს უფალი გონიერ ლოცვას!
ერში მყოფმა, როგორც შეგიძლია, იბრძოლე, იკითხე, ილოცე, იესოს ლოცვა იმეორე, რადგან მისი ძალა უდიდესია. მოწყალებას ესწრაფვე, უსაზღვროა მისი სიძლიერე. მეც, ერში ყოფნისას, მიზნის მისაღწევად ღვთის შეწევნა რომ მქონოდა, სიღარიბის მიუხედავად, შეძლებისდაგვარად მოწყალებას გავცემდი.
ნახე, ღმერთი მოწყალეებს როგორ ადიდებს – კორნილიოს ასისთავს უფლის ანგელოზი გამოეცხადა და უთხრა: „ლოცვანი შენნი და ქველის საქმენი შენნი აღვიდეს სახსენებელად შენდა წინაშე უფლისა“ (საქმე. 10, 4). იმავეს ეუბნება მეფეს წინასწარმეტყველი დანიელიც: „მეფე... ცოდვანი შენნი მოწყალებითა იხსნენ და უსამართლოებანი შენნი შეწყნარებითა დავრდომილთა" (დან. 4, 24).
ძმაო, დაე, წმინდა ასკეტების მსგავსად, ღვთის საშინელ სამსჯავროზე შემზარავი სიტყვისგება გვახსოვდეს – პირველად მე, უგრძნობს.
სიკვდილის ჟამს მტირალ აბბა აღათონს მონასტრის ძმებმა ჰკითხეს:
– შენც ტირი, აბბა?
– შვილებო, დამიჯერეთ, მართალია, ღვთისთვის სათნოყოფას მთელი ძალ-ღონით ვცდილობდი, მაგრამ არ ვიცი, ჩემი საქმე უფლისთვის სათნო იყო თუ არა.
აბბა ანტონი დიდიც ტიროდა.
– შენც ტირი, აბბა? – ჰკითხეს მას.
– შვილებო, მერწმუნეთ, რაც მონაზონი გავხდი, სიკვდილის შიში არ მომშორებია!
საკუთარ თავზე მეც ვფიქრობ. მცონარე და უწმინდური რა პასუხს გავცემ ღმერთს, რადგან ვნებებმა საქორწილო სამოსელი შემომაძარცვეს.
როცა წმინდა მიხეილ მალეინი ახალმოსული მონაზონი იყო, მონასტრიდან მის წასაყვანად მამა მივიდა და მისი გალობა მოისმინა: „სულო ჩემო, სააქაო წარმავალია, საიქიო მარადიული. ვხედავ საყდარზე მსაჯულს და სამსჯავროს წინ ცეცხლოვან მდინარეს, წიგნები გადაშლილა და ადამიანთა საიდუმლონი გაცხადებულა“.
ძმაო, შენს გზაზე მრავალ წინააღმდეგობას შეხვდები, მაგრამ მხნეობას ნუ დაკარგავ. მოერიდე ყველაფერს, რაც ღვთისკენ მიმავალ გზაზე დაგაბრკოლებს. ამსოფლიური სულის მქონე თანატოლებთან მეგობრობა გაწყვიტე. ნუ გეშინია: როცა ღმერთი ჩვენთანაა, ზიანს ვერავინ მოგვაყენებს.
ჩემი სენაკი ძალიან მყუდროა. როცა მოხვალ, ძალიან მოგეწონება. ვცხოვრობ უკიდურეს მდუმარებასა და უზრუნველობაში. მოძღვარმა მაკურთხა, აქვე, სიმყუდროვეში, დილაობით ცოტა რამ ვიხმიო". იშვითად მოდის ვინმე. მცირე ულუფას მარტო ვიღებ. ვცდილობ, ღვთის შეწევნით, გამუდმებით ვიმეორო იესოს ლოცვა. მარტო ვიღვიძებ. ღამისთევას მარტო ვატარებ. ამრიგად, ვისაც მდუმარებაში, უზრუნველობასა და ლოცვაში ცხოვრება სურს, აქ ძალიან მოეწონება.
გელოდები დიდი სიხარულით. ძალიან გთხოვ, წერილის მოწერა არ მოგერიდოს.
ქრისტესმიერი სიყვარულით შენთვის მლოცველი
მდაბალი მღვდელი – ეფრემი იოსებისა.

20. შვილო, თავშეკავება, მარხვა, ღამისთევა, ამქვეყნიურის უარყოფა – ის საშუალებაა, რომლითაც გულის სიწმინდეს მივაღწევთ, ხოლო გულის სიწმინდის დამახასიათებელი თვისებებიდან უმთავრესი სიყვარულია.
ამრიგად, გულის განწმენდა ჩვენი მიზანია. სიწმინდის გარეშე ღმერთს ვერ ვიხილავთ, თავს არ გვიჩვენებს. წმინდა გული თუ არ გვაქვს, როგორ შევძლებთ გავიგოთ, მივაღწიეთ თუ არა მიზანს? მივუახლოვდით თუ არა მას? პავლე მოციქული ამბობს: „სიყუარულსა არა ჰშურნ, სიყუარული არა მაღლოინ, არა განლაღნის, არა სარცხვინელ იქმნის, არა ეძიებნ თავისასა, არა განრისხნის, არად შეჰრაცხის ბოროტი, არა უხარინ სიცრუესა ზედა, არამედ უხარინ ჭეშმარიტებასა ზედა. ყოველსა თავსიდებნ, ყოველი ჰრწამნ, ყოველსა ესავნ, ყოველსა მოითმენნ. სიყუარული არასადა დავარდების" (1 კორ. 13, 4-8). პავლე მოციქულის მიერ მხურვალედ წარმოთქმული ეს მახასიათებელი ნიშნები ცხადყოფს, რამდენად წარემატება ადამიანი სიწმინდეში.
როდესაც მიწათმოქმედი ყანის გასუფთავებას იწყებს, ჯერ ქვებს და ეკლებს მოაშორებს მიწას, შემდეგ ხნავს, თესავს და ელოდება, რომ ღმერთი წვიმას, მზეს, ქარს გამოუგზავნის. ერთი მიზანი აქვს – ხორბალი მოიმკას, თავისი ნაშრომით დატკბეს.
მეზღვაური, ვაჭარი შორს მიდის, თავს ქარიშხალსა და სხვადასხვა საფრთხეში იმისთვის იგდებს, რომ უფრო გამდიდრდეს და ქონების გამრავლებით განისვენოს.
მონაზონი მშობლების, და-ძმების, ნათესავების სიშორეს ითმენს, განსვენებას იკლებს, ღამეებს ათევს, ლოცულობს, მორჩილებას აღასრულებს, გულისსიტყვებს ებრძვის. რა მიზანი აქვს? გულის სიწმინდეს რომ მიაღწიოს და ღმერთი იხილოს! განწმენდის გარეშე ღმერთს ვერ იხილავს.
ღმერთი რა არის? ღმერთი სიყვარულია. შესაბამისად, ადამიანს, რომელიც ჭეშმარიტ, სულიერ, უმწიკვლო სიყვარულს მოკლებულია, ღვთიურის შეცნობა არ შეუძლია.

21. ჩემო გოგონა, ათასი კურთხევა მოგმადლოს უტკბესმა ჯვარცმულმა, რომელსაც ქალწულება – ანგელოზთა ქალწულების სულიერი და – ასე ძალიან უყვარს.
ზეციერი მამა ქალწულია, მისი ძე – უფალი ჩვენი იესო – ქალწული, ქრისტეს საყვარელი მოწაფე იოანე – ქალწული, მაგრამ რა ადგილი მივუჩინო ქალწულ მარიამს, ჩვენს ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელს, რომელიც მებრძოლ ქალწულთა მცველი ზღუდეა?!
ჩემო გოგონა, გისურვებ, ცხოვრებაში ეს უწმინდესი სათნოება, ანგელოზებრივი სამკაული – ქალწულება – აირჩიო.
ყოველგვარი დანაკარგის თავიდან შეძენა შესაძლებელია ქალწულების გარდა. ეს არის უწმინდესი ცხოვრება უსჯულოებათა და უხამს შეცოდებათა გარეშე. ანგელოზთა მხედრობა ხარობს, როცა თუნდაც ერთი თანამოღვაწე ემატება. საშურია ეს ადგილი. შვილო, განა შენც არ ისურვებდი ამ ადგილის დაკავებას? იმედი მაქვს, ეს მადლის საქმე შენში დიდებით გასრულდება ჯვარცმული უფლის სადიდებლად.
ჰო, შვილო, ჩვენი იესო შეიყვარე და მთელი ცხოვრების მანძილზე მხოლოდ მას ემსახურე. დაე, იესო იყოს შენი გულის სიხარული და როგორც არ უნდა მოიწადინოს ამაო სოფელმა შენი იძულება, ეს წმინდა სიყვარული მიწიერ სიამოვნებათა სიყალბეზე არასოდეს გაცვალო.
იესოს დაემოწაფე, სახარებისეული მენელსაცხებლე დედების მსგავსად, შენს მოძღვარს მრავალსასყიდლიანი ნელსაცხებელი – ქალწულებრივი სიწმინდე – მიართვი.
ყოველივე მიწიერი სიზმარივით ქრება. მუდმივად და უცვლელად ამ სოფელში არაფერი რჩება. მაშ, წარმავალი და დროებითი მარადიულზე მეტად რატომ უნდა შევიყვაროთ?
სიკვდილი ყოველ წამს გვემუქრება, რომ საიქიოში ღვთის სამსჯავროზე გაგვგზავნის. მაშ, რა დაგვრჩენია გარდა იმისა, რომ მოვემზადოთ ღვთის წინაშე კეთილი სიტყვისგებისთვის ჩვენი ცოდვების გამო!
ყოველი აზრი, რომელიც კარგი კი არა, ცოდვიანია, მოსვლისთანავე განაგდე. ჩვენი იესოს სახელი მუდამ გახსოვდეს, რადგან მისი უწმინდესი სახელი ყოველგვარ ცოდვას დაგაძლევინებს.

უფალმა ღმერთმა მოგმადლოთ მშვიდობა და სიყვარული, რადგან ღმერთი სიყვარულია. მუდამ გახსოვდეთ უფლის სიტყვები: „რომელსა აქუნდენ მცნებანი ჩემნი და დაიმარხნეს იგინი, იგი არს, რომელსა უყუარდე მე. ხოლო რომელსა უყუარდე მე, საყუარელ იყოს მამისა ჩემისა მიერ... და მოვიდეთ მისა და მის თანა დავადგრეთ“ (იოან. 14, 21 და 23).
მთელი სულით, მთელი გულითა და მთელი ძალით შევიყვაროთ ღმერთი და ამის შესაბამისი იყოს ჩვენი საქმეები, რომ ისინი უფლისადმი ჩვენს სიყვარულს ასხივებდეს. ხოლო როცა მათ სჯულიერად აღვასრულებთ, ღმერთი ჩვენს სულებს სასყიდლად ღვთაებრივ სიყვარულს მიაგებს. ვინც სიყვარულს მოიპოვებს, ის ყოველდღიურად ქრისტეთი საზრდოობს და ამგვარად უკვდავი ხდება: „უკუეთუ ვინმე ჭამდეს ამის პურისაგან... რომელი მე მივსცე... ცხოვნდეს უკუნისამდე“ (იოან. 6, 51) – ამბობს წმინდა სახარება.
ვინც ქრისტეს სიყვარულით საზრდოობს, მისი ქრისტესმიერი ცხოვრება ძალზე ნაყოფიერი ხდება. იესოს მოყვარული სულები სხვა სამყაროს, ცათა სასუფევლის სულიერი ჰაერით სუნთქავენ. ისინი ამ ცხოვრებაშივე იგემებენ იმ წყაროს წყალს, რომელიც ღვთის მადლის საყდრიდან მოედინება!
საუფლო ტრაპეზის სასმელი ღვთაებრივი სიყვარულია. როცა ის შესვეს უზნეო ადამიანებმა, ცოდვის იარები დაუამდათ: მემთვრალეები მმარხველებად იქცნენ, მდიდრებმა ქრისტესმიერი სიგლახაკე მოისურვეს, ღარიბები ღვთის სასოებით გამდიდრდნენ, უძლურები – ძლიერნი, სულელები კი – ბრძენნი გახდნენ!
სიყვარული ქრისტიანის ძლევამოსილი გამარჯვებაა ეშმაკზე, სიძულვილსა და შურზე. უფლის სიყვარულის ღვთაებრივ ნავსაყუდელს რომ მივაღწიოთ, ჯერ შიში გვმართებს ღვთისა, რომელიც სჯის ცოდვისა და სჯულის გარდასვლისთვის.
შეუძლებელია გემის გარეშე გადავცუროთ ზღვა და ნავსადგურს მივაღწიოთ. ასევე შეუძლებელია სინანულის გარეშე სიყვარულის ნავსაყუდელში მოვხვდეთ. ღვთის შიში მეთაურისა და კაპიტნის მსგავსად სინანულის გემზე აგვიყვანს, გადავცურავთ ამ ცხოვრების „ბინძურ“ ზღვას და ღვთაებრივი სიყვარულის ღვთაებრივ ნავსაყუდელში შეგვიძღვება.
როგორც ჰაერის გარეშე შეუძლებელია სიცოცხლე, ასევე მარადიულ ცხოვრებაში შეუძლებელია ღმერთთან ყოფნა, თუკი ღვთის სიყვარულის კეთილსურნელოვანი და ტკბილი ჰაერით არ ვისუნთქეთ.
მოდით, სინანულის ძალით გავთავისუფლდეთ ჩვენი ცოდვების ტვირთისგან და არწივებივით ლაღად და მსუბუქად მაღლა, სულ მაღლა ავფრინდეთ, იქ, სადაც მარადიულ ღმერთს სათნოებისა და სიბრძნის ულევი საგანძური აქვს დაუნჯებული. საუკუნო ცხოვრების წყარო ვიხმიოთ, რომ ჩვენც განვიღმრთოთ, როგორც წმინდა წერილი ამბობს: „ღმერთნი სამე ხართ და შვილნი მაღლისანი თქუენ ყოველნი" (ფსალმ. 81, 6).
თავი ვაიძულოთ, შვილებო, რადგან ღვთის სიყვარულს უდებებით და სიზარმაცით კი არა, გულმოდგინებით, მორჩილებით, მოთმინებით, ძვირუხსენებლობით, მდუმარებით, ლოცვით და ყველაფერში საკუთარი თავის იძულებით მოვიხვეჭთ. განა შეიძლება ამ მარადიული ძღვენის მოპოვების საქმეში მცონარება გამოვიჩინოთ? არა. მაშ, ხმამაღლა შევღაღადოთ: „ქრისტე მეუფეო, ნუ დაგვიხშავ სასუფევლის კარს, არამედ შენი მოწყალებით განგვიღე იგი. ამინ“.

2. ღმერთი სიყვარულია, თანალმობით სავსე. ნურაფრით დავამწუხრებთ მას! მან ხომ ჩვენთვის ჯვარი დაითმინა: თავი ეკლის გვირგვინმა დაუჩხვლიტა, გვერდი შუბმა განუგმირა, მის ტერფებს – სამსჭვალთა, ზურგს კი მათრახის ნაიარევი ატყვია, მისი ყოვლადწმიდა პირი ნაღვლითა და ძმრით, გული კი – შეურაცხყოფისა და უმადურობის ტკივილით გამწარდა. შიშველი დაეკიდა ჯვარზე ეშმაკეული ბრბოს წინაშე. შვილებო, მას, ჩვენს იესოს, ჩვენი დაუდევრობით ნუ დავამწუხრებთ, რადგან ამით მისი ტკივილი უფრო ძლიერდება. ებრაელები უფლის მტრები იყვნენ, ჩვენ კი ქრისტეს წმინდა სახელით ნათელღებული მისი მოწაფეები ვართ, რომელთაც მის მსახურებას მივუძღვენით თავი.
ქრისტე მოწაფეებმა ებრაელების შიშით მიატოვეს და რა ენით გამოუთქმელი სიმწარე განიცადა მან! ისინი კი, ვინც ახლა უარყოფენ, ტოვებენ მას, ერთს აღუთქვამენ და სხვას აკეთებენ, სამსჯავროზე როგორ წარდგებიან მის წინაშე? რას იტყვიან, როცა ქრისტე სათითაოდ ჩამოთვლის თავის მრავალ სატანჯველს, მათ კი მხოლოდ მისი უარყოფა და ბოროტი საქმეები ექნებათ საჩვენებელი?
შვილებო, ყურადღებითა და სიფრთხილით ვიცხოვროთ. ყველაფერში სიყვარული და მოთმინება გამოვიჩინოთ. ნუ განვიკითხავთ, განვდევნოთ ბოროტი გულისსიტყვები, დავმდაბლდეთ და ყოველთვის გვახსოვდეს სიკვდილისა და სამსჯავროს მძიმე წუთი.
თუ ასე მოიქცევით, იცოდეთ, რომ ქრისტესთან ერთად იცოცხლებთ საუკუნოდ! ანგელოზებივით მის საყდართან მდგომნი მარადიულ, სიხარულით აღსავსე საგალობლებს იგალობებთ! რა ბედნიერება იქნება – აქაური ყველაფერი დაგვავიწყდება! მხოლოდ სიხარული და დაუსრულებელი პასექი! დიდება ღმერთს, რომელმაც ძლევა მოგვანიჭა.

3. გისურვებ, ღვთის სიყვარულმა ისე გააგრილოს შენი მოწყურებული სული, როგორც ირემი იკლავს წყურვილს წყაროს წყლით: „ვითარცა სახედ სურინ ირემსა წყაროთა მიმართ წყალთასა, ეგრე სურის სულსა ჩემსა შენდამი, ღმერთო!.. ოდესმე მივიდე და ვეჩუენო პირსა ღმრთისასა?" (ფსალმ. 41, 1-2).
დიდება შენდა, ღმერთო, ჩემდამი მომადლებული დიდი წყალობისთვის! მიუხედავად იმისა, რომ ამ ქვეყანაზე კარგი არაფერი მიკეთებია, უფალი მაინც ანუგეშებს და ამხნევებს ჩემს სულს. ზოგჯერ ღვთის სიყვარულის კურთხეული ცვარი მოქმედებს ჩემს ულმობელ სულზე. ოჰ, როგორ შვებას ჰგვრის ამ უბადრუკ სულს! ის ისვენებს და ცხოვრებისა და განსაცდელების სიმძიმის შემსუბუქებას გრძნობს. ოჰ, ნეტავ თქვენი ლოცვით ღირსმყოს ღმერთმა, რომ ღვთის სიყვარულის ჩემთვის სასურველ საგრილობელში საუკუნო განსვენება ვპოვო!
ადამიანის ცხონება დიდ შრომას მოითხოვს, რადგან მაცდურმა ეშმაკმა მთელი თავისი ცოდნა და გამოცდილება აამოქმედა ადამიანის გასანადგურებლად. მაგრამ ღმერთო ჩემო, ღმერთო ჩემო, ნუ განგვეშორები, არამედ მოსეს ლოცვა, რომელიც მხურვალედ ევედრებოდა, დაეცხრო ეს რისხვა. უფალმა მას უბრძანა გაეკეთებინა რვალის გველი და ძელზე გაეკრა. ყოველი, გველისგან დაკბენილი, ვინც რვალის გველს შეხედავდა, მეყსეულად იკურნებოდა ~ იხ. რიცხ. 21, 6-9 (მთარგ.).">რვალის გველის (რიცხ. 21, 6-9) მსგავსად გვექმენ, რათა შენზე მზერის მოპყრობით „გონიერ გველთა“ ნაკბენებისგან განვიკურნოთ.
„ოდეს აღამაღლოთ ძე კაცისაი, მაშინ სცნათ, რამეთუ მე ვარ" (იოან. 8, 28). ქრისტემ, ჩემმა ნათელმა და ჯვარცმულმა სიყვარულმა, რომელიც ჩვენი ცოდვების გამო ჯვარზე ამაღლდა, ბოროტი გველების მიერ მოწყლულ სულთა მხსნელმა განგვკურნოს ჩვენც ცოდვის იარებისგან.
ღმერთმა გვაკურთხოს და ინებოს თავისი უსაზღვრო წყალობის მონიჭება, რომ ყველა ერთად მარადიულ და ნეტარ ცხოვრებაში აღმოვჩნდეთ, „სადაიგი არა არს ჭირი, მწუხარება, არა ურვა, არცა სულთქუმა, არამედ ცხორება იგი დაუსრულებელი“ (მიცვალებულთა კონდაკი, ხმა მე-4). „აღხოცოს ღმერთმან ყოველივე ცრემლი თუალთაგან მათთა" (გამოცხ. 7, 17).
ოჰ, ისეთი სიხარული გვექნება, რომელსაც ვეღარავინ წაგვართმევს! სინდისი გვაუწყებს, რომ უკვე დასრულდა ამ მრავალტანჯული ცხოვრების ვაება! „ვინ არს ღმერთ დიდ, ვითარ ღმერთი ჩუენი?“ (ფსალმ. 76, 13) ყოვლადმოწყალე მამა, რომელიც არაფრად აგდებს ცოდვას, ოღონდაც შვილმა თქვას: „მამაო, ვცოდე ცად მიმართ და წინაშე შენსა" (ლუკ. 15, 21), მაშინვე გულში იკრავს და ეამბორება მას. მშობლის გულიდან აღიხოცება ყოველგვარი წყენისა და უკმაყოფილების კვალი, რაც შვილის უზნეობას და გარყვნილებას შეეძლო გამოეწვია. აზრი მიწყდება, როცა ცოდვილის მიმართ მამის გულმოწყალების უფსკრულს ვჭვრეტ!

4. როგორი სიყვარული ასაზრდოებს ნეტარ სულებს ცათა სასუფეველში! თავად ქრისტე, ჩემი იესო, ჩემი სული, ცოცხალი სიტყვა, ვინც არსებობა და სიცოცხლის უნარი გვიბოძა და საუკუნო გამოხსნა, ზეციერი მამის წიაღში საუკუნო განსვენება მოგვანიჭა. „მან თქუა და იქმნეს, თავადმან ამცნო და დაებადნეს“ (ფსალმ. 32, 9).
ის უმნიშვნელოდ გვსჯის, რომ სიმდაბლით დაგვიცვას, რადგან იცის, რა ადვილად იცვლება, რა ადვილად მიიქცევა ბოროტისკენ ჩვენი სუსტი ადამიანური ბუნება. ის მამობრივი მზრუნველობით გვწვრთნის და სიყვარულით გვსჯის, რომ ურყევი სიბრძნე შევიძინოთ.
ამ ცოდნას სრულყოფილი წმინდანები ფლობენ. ისე არ არის, როგორც ზოგიერთი განმარტავს, ეს ცოდნა განსაკუთრებული ძალის მატარებელია. მარტივად რომ ვთქვათ, ადამიანი სათნოების ზეციურ სიმაღლეზეც რომ იმყოფებოდეს, თუ ღმერთმა დაუშვა, შესაძლოა გარყვნილებისა და გახრწნილების უფსკრულში დაინთქას! ამის შესახებ ადამიანი მხოლოდ ცარიელი სიტყვებით კი არ უნდა ლაპარაკობდეს, არამედ უნდა განიცადოს კიდეც. მაგრამ დარწმუნებით ამაზე ვერავინ ისაუბრებს, თუ ჯერ განსაცდელების ბაბილონის სახმილს არ გაივლის და ღვთის დაშვებით არ დაეცემა მისი ადამიანური ბუნება, რომ ამით თავისი უძლურება შეიცნოს. შემდეგ დაინახავს, თუ ვის წინააღმდეგ იბრძვის, როგორია მოწინააღმდეგის – ეშმაკის ბოროტება და მზაკვრობა და რა ძნელია დაცემის შემდეგ ფეხზე ადგომა! ეს მხოლოდ ორიოდე სიტყვით, თუ რას ნიშნავს „შეიცანი თავი შენი“.
როცა ადამიანი ამ ცოდნას შეიძენს, მაშინ წმინდა სამება დაემკვიდრება მის გულში და იქიდან მარადიული უშრეტი ნეტარება აღმოედინება, რომელიც გამოცხადებათა ხედვით სრულდება. ამ სიტყვებს აბბა ისააკი, ისიქასტების დიდი სიქადული წერს.
ერთი ღირსი მამა მწუხრის ლოცვის სათქმელად დადგა და ხელები აღაპყრო. წმინდანის ზურგს უკან მზე ჩადიოდა. ის ღვთის მადლმა მოიხილა და იმდენად მოიცვა, რომ დილით, როცა მზე ამოვიდა და სახე გაუთბო, მაშინღა მოეგო გონს. მიხვდა, რომ მეორე დღე გათენებულიყო და ადიდა ღმერთი, რომელიც მიწისგან შექმნილ ადამიანს ასეთი საიდუმლოებების ხილვის ღირსს ხდის.
ეჰ, წავიდა ის მადლიანი დრო! ახლა ყინვამ დაისადგურა ამ თბილ ქვეყნებშიც კი მონაზონთა და მეუდაბნოეთა სამყოფლებში. კეთილი მაგალითი და სათნოება თითქმის გაქრა!
როგორ მადლს გრძნობდნენ ღირსი მამები ლოცვაში! ღმერთი ოდნავ შესამჩნევადაც თუ მოგვიხილავს ლოცვისას, მცირე მადლს ვგრძნობთ, ისინი კი, ვინც მთელი ღამე უფლის ჭვრეტაში იყვნენ, როგორ იგრძნობდნენ ცათა სასუფეველს საკუთარ თავში! „სასუფეველი ღმრთისაი შორის თქუენსა არს“ (ლუკ. 17, 21).
ოჰ, როგორ მინდოდა მეცხოვრა იმ დროს, როცა უხვად იყო სიწმინდე და კეთილი მაგალითი. ახლა მხოლოდ სიმწირე და შეჭირვებაა. მაინც უსაზღვრო მადლობა უნდა შევწიროთ ღმერთს, რომ ამ ჩვენი უზნეობის წყვდიადში მცირე ნათელი მოგვმადლა, რომ თუნდაც ბორძიკით შევძლოთ ზეციური იერუსალიმის კარიბჭესთან მისვლა და არ დავემწყვდიოთ მარადიულ სიბნელეში. ყველა ქრისტიანი დაიფარე ამისგან, ჩემო იესო და ღირსი გაგვხადე, რომ ერთად მივიდეთ იქ სიხარულით და „ფერხითა მოხარულითა, ვტყველვიდეთ პასქად საუკუნოდ!".

5. ადამიანს, რომელიც მუდამ მადლობას სწირავს უფალს, ღვთის ლოცვა-კურთხევა არ მოაკლდება; ის კი, ვინც დრტვინავს და თავის დიდ ქველისმოქმედს ჭრილობას აყენებს, შეუძლებელია, არ განსწავლოს ღმერთმა.
ღმერთმა გვიბოძა არსებობა. ის გვანიჭებს სიცოცხლეს და გვიფარავს თავისი ღვთაებრივი განგებულებით, რომელიც სხვადასხვა სახით ვლინდება. მან საკუთარი ძის სიკვდილით ისინი, ვინც თავდაპირველად მისი მტრები ვიყავით, თავის ძეებად და სასუფევლის მემკვიდრეებად გვაქცია! ის განგვწმენდს და წმინდაგვყოფს თავისი წმინდა საიდუმლოებებით! ის ზეციურ, უწმიდეს საზრდელსა და სასმელს – თავის ყოვლადწმიდა ხორცსა და სისხლს გვაძლევს! მან დაგვიდგინა მფარველი ანგელოზი მთელი ცხოვრების მანძილზე! ჩვენს სულსაც ის მიიღებს და მარადიულ სამკვიდრებელში წარუძღვება! მაგრამ რას ვამბობ? „დამაკლებს მე ჟამი ესე მითხრობად” (ებრ. 11, 32). ამაოდ დავშვრები ზღვის ქვიშის – ჩვენი სახიერი ღვთის უსაზღვრო ქველისმოქმედების – აღრაცხვას თუ მოვინდომებ!
ამ უთვალავი სიკეთის მიმღები კიდევ ვდრტვინავთ?! ოჰ, ღმერთო ჩემო, უგულებელყავ ჩვენი უმადურობა და გონება გაგვინათე, რომ გულისხმავყოთ, რა მოგვანიჭა შენმა მამობრივმა გულმა და მცირედი მადლობა შემოგწიროთ, რათა შენდობა და წყალობა ვპოვოთ.

6. რაც შეეხება წმინდა ანგელოზს, რაზეც მწერ, იცოდე, ასეა – როცა უფლისგან გადაწყვეტილებას მიიღებს, არც რაიმეს ამატებს, არც აკლებს, ადამიანის მახლობლად რჩება, გონებას უნათებს, საფრთხისგან იფარავს და ეშმაკისგან იცავს ისევე, როგორც წმინდა ანდრია ქრისტესთვის სალოსის ცხოვრებაში ვხედავთ, სადაც ანგელოზი ებრძოდა ეშმაკს ერთი ბრალეული მონაზვნის დასაცავად. წაიკითხე და ნახავ.
უფალმა ადამიანს ანგელოზი დაუდგინა უფროს ძმად, რომელიც ღმერთთან ახლოსაა და როგორც მის წინაშე კადნიერების მქონე, ლოცულობს თავისი უმცროსი ძმისთვის. ადამიანიც ანგელოზს, როგორც უფროს ძმას, ისე ევედრება, რომ დაიცვას და ილოცოს მისთვის, რადგან მას ღვთის წინაშე კადნიერება აქვს.
ის რამდენჯერ ჩაგვჩურჩულებს სულის სასმენელში: „ამას ნუ გააკეთებ“, ან: „ასე მოიქეცი“, „აქ ყურადღებით იყავი“. ბევრი მსგავსი რამ გამოუცდიათ მათ, ვისაც სულის თვალი ახელილი აქვთ.
ნუ დაგავიწყდება წმინდა სახარების იგავი მებაღესა და უნაყოფო ლეღვზე. „უფალო, უტევე ესე ამასცა წელსა, ვიდრემდე მოუთოხნო მას გარემო და სკორე დაუდვა, ყოს ხოლო თუ ნაყოფი; უკუეთუ არა, მერმე მოჰკუეთე იგი“ (ლუკ. 13, 8-9). ამგვარად, მებაღე არის სახე წმინდა ანგელოზისა, რომელიც ზრუნავს ადამიანზე, სანამ ის ნაყოფს გამოიღებს და ცხონდება.
გერონტიკონში ბევრი რამ წერია იმის შესახებ, თუ როგორ ზრუნავს ანგელოზი ადამიანზე. მამებს უნახავთ, როგორ ტიროდნენ წმინდა ანგელოზები, როცა მათი მფარველობის ქვეშ მყოფი ადამიანები სცოდავდნენ. დაფიქრდი, როგორ ლოცულობდნენ მათთვის! მათი ცრემლები ადამიანისადმი სიყვარულისა და თანაგრძნობის ნიშანია.

7. ჩემო ღვთივკურთხეულო შვილებო, ჩვენი უფლის სიყვარულმა სულიერი და ფიზიკური სიჯანსაღით დაგიცვათ.
ჭეშმარიტად, რა სამწუხაროა, როცა შვილი მამის სახლში ცხოვრობს, ყოველგვარი ფუფუნებით სარგებლობს, ყველანაირი ცხოვრებისეული სიამოვნებით ტკბება, მაგრამ თავის მამად არ აღიარებს მას, ან თუ მამას რაიმედ ჩათვლის და ოდნავ ყურადღებას მიაქცევს, მშობლის უხვ სიყვარულსა და ფაქიზ მოპყრობას კი ვერ გრძნობს, არამედ პირიქით, როცა მამა ახსენდება, მიიჩნევს, რომ ამაზე ფიქრი და დროის დაკარგვა არ ღირს.
როგორ შეიძლება შეაფასოს ადამიანმა ასეთი უმადური და ამპარტავანი შვილი? რაღა თქმა უნდა, მას ყველა მამობრივი სიყვარულისა და ქონების უღირს მემკვიდრედ ჩათვლის.
მაგრამ, სამწუხაროდ, ამ უღირსი შვილის მაგალითით ვხედავთ მამის – ღმერთის მოწინააღმდეგე თანამედროვე ადამიანს და, რაც გულსატკენია, დღევანდელ ქრისტიანებსაც, მათი რჩეული ნაწილის გამოკლებით.
ვცხოვრობთ ამ სოფელში, რომელიც ღმერთმა ჩვენს დროებით სამყოფლად განსაზღვრა. უფალმა თავისუფლება მოგვანიჭა, რათა ვისარგებლოთ ამქვეყნიური სიკეთეებით. ამასთანავე თავისი არსებობის მოწმობა დატოვა ყველაფერში, რასაც კი ვხედავთ და აღვიქვამთ, რომ ჩვენი გონიერებით დიდება და პატივი მივაგოთ მას და დიდებული ძღვენი – ჩვენი გულითადი სიყვარული მივართვათ.
მცირე ხნით დავუბრუნდეთ ქვეყნიერების გადამრჩენელ ღრმა არსის მქონე მოვლენებს. პირველქმნილ ადამიანთა ურჩობით დავიწყოთ, უფრო ცხადად რომ შევიგრძნოთ ღვთაებრივი სიყვარულის სიუხვე. ამპარტავნებისა და ურჩობის გამო ისინი მშვენიერი სამოთხიდან განიდევნენ და ეკლისა და კუროსთავის აღმომაცენებელ მიწაზე დასახლდნენ. მაგრამ ქმნილების მიერ დავიწყებული ზეციერი მამის უსაზღვრო სიყვარული თავის მხოლოდშობილ და საყვარელ ძეს გზავნის ამსოფლად, რომ ადამიანის ღვთისადმი მტრობა განაქარვოს. ვხედავთ ღვთის უზენაეს სიყვარულს, რომელსაც ის იქამდე მიჰყავს, რომ ჯვარზე ტრაგიკული სიკვდილით მსხვერპლად სწირავს თავის უტკბეს ძეს. ეს კი მოითხოვა დამნაშავე ადამიანის მძიმე დაცემამ!
პავლე მოციქული ამ მსხვერპლს შემდეგი სიტყვებით წარმოაჩენს: „რომელმან-იგი [მამამ] ძესაცა თვისსა არა ჰრიდა, არამედ ჩუენ ყოველთათვის მისცა იგი“ (რომ. 8, 32). კიდევ ამბობს: „იქმნა იგი მორჩილ [საკუთარი მამის მიმართ] ვიდრე სიკუდიდმდე და სიკუდილითა მით ჯუარისაითა“ (ფილიპ. 2, 8).
სამი დღის შემდეგ თავისი ძალაუფლებითა და ღვთიური დიდებულებით შესვენებულთაგან პირველმა აღდგომილმა ცხადად გვაუწყა ჭეშმარიტება, რომ საყოველთაო აღდგომით მთელი კაცთა მოდგმა აღდგება.
სანამ უფალი ამაღლდებოდა, წმინდა მოციქულებს უბრძანა მოენათლათ სახელითა მამისათა და ძისათა და სულისა წმიდისათა ისინი, ვისაც მისი სახელის სწამდა. ამასთანავე მისცა მათ ხელმწიფება სარწმუნოებით „შვილ ღმრთისა ყოფად“ (იოან. 1, 12).
უფალმა წმინდა საიდუმლოებებიც გვიბოძა, რომ მათი მეშვეობით ღმერთთან გავერთიანდეთ; მუდამ მასთან ერთობით კი ნამდვილი ბედნიერებით ვიცხოვროთ, რასაც მხოლოდ ღმერთთან ერთობა გვანიჭებს. მან სულისა და ხორცის ფხიზელი მცველი, წმინდა ანგელოზი დაგვიდგინა, რომელსაც ნათლობის დროს გვიგზავნის წინამძღოლად და მფარველად, რადგან ქრისტიანი წმინდა ნათლისღების საიდუმლოთი მადლის მიერ ღვთისშვილი, ღვთის მემკვიდრე და ქრისტეს თანამემკვიდრე ხდება (რომ. 8, 17).
აღარ გავაგრძელებ იმ მრავალი მოვლენისა და წყალობის ჩამოთვლას, რაც ზეციერი მამის ჩვენდამი გამოუთქმელი სიყვარულის უსაზღვრო სიმდიდრეზე მეტყველებს. რაც უფრო განათლდება ადამიანის გონება და გააცნობიერებს შემოქმედის ქმნილებისადმი სიყვარულს, მით უფრო თვალსაჩინო ხდება ჩვენი უმადურობა და მოყვარული, ნამდვილი მამის უგულებელყოფა.
ამ ამაო წუთისოფელში ვცხოვრობთ და არ ვიცით, უფრო სწორად, ჯერ არ გაგვიცნობიერებია, თუ რისთვის ვცხოვრობთ, რა მიზანი აქვს ჩვენს ცხოვრებას, რა დანიშნულება აქვს ადამიანს ამ დედამიწაზე! საუბედუროდ, თითქმის პირუტყვებს მივემსგავსეთ. ისე ვცხოვრობთ, არ ვფიქრობთ, რომ ამ ცხოვრებაში ჩვენთვის ძალიან ძვირფასია დრო, რაზეც ჩვენი მომავალი მდგომარეობაა დამოკიდებული. დროს ვხარჯავთ და ვფლანგავთ ისე, რომ არ ვნანობთ, ხოლო, როცა გონს მოვეგებით, მის უკან დაბრუნებას ვეღარ შევძლებთ.
ასე რომ, ბრძენია ის ადამიანი, ვინც გულისხმაყოფს, რომ წარმავალი ცხოვრების დრო ძვირფასია და მას შესაბამისად გამოიყენებს, კეთილი საქმეებით გაამდიდრებს და როცა სიკვდილის მტანჯველი ჟამი დადგება, მისი სინდისი უხორცო ბრალმდებლებს, ეშმაკებს კადნიერებით, მხნედ უპასუხებს: „რაც მევალებოდა, გავაკეთე. რისთვისღა მძვინვარებთ?“
იესო წმინდა სახარებაში ადამიანის დანიშნულებაზე ამბობს: „გამოვედ მამისაგან და მოვედ სოფლად და კუალად დაუტევებ სოფელსა და მივალ მამისა“ (იოან. 16, 28). აქ მაცხოვარი ისე ლაპარაკობს, როგორც ადამიანი, რადგან როგორც მამის თანაარსი ღმერთი, არასოდეს განშორებია მას. იმის შესახებ, რომ ადამიანის დანიშნულებაა ღვთისგან განსაზღვრულ დროს დატოვოს ეს სოფელი და წავიდეს ღმერთთან, საიდანაც გამოვიდა, „შესაქმის" წიგნი ამბობს: „და შექმნა უფალმან ღმერთმან კაცი, მტუერისა მიმღებელმან ქუეყანისაგან, და შთაბერა პირსა მისსა სული სიცოცხლისა და იქმნა კაცი სულად ცხოვლად“ (დაბ. 2, 7). სამჰიპოსტასიანი ღვთისგან გამოვიდა ღვთაებრივი სული, მაგრამ თვით ეს სული როდი იქცა ადამიანის სულად. ადამიანის სული ღვთაებრივი შთაბერვისგან წარმოიქმნა, რის გამოც მას მართებს, ისევ ღმერთს დაუბრუნდეს.
ეს საყურადღებოა. ღვთისგან გამოვიდა სული და შექმნა ადამიანის სული“ (დაბ. 2, 7). მან ის წმინდა, უბიწო, უმანკო და სახიერი შექმნა. როცა ადამიანისთვის სიკვდილის საშინელი ჟამი დადგება, ექნება სულს პირვანდელი სიწმინდე და სისუფთავე? საუბედუროდ არა, რადგან როგორც ადამის შთამომავლებმა, ყველამ შევცოდეთ. მაგრამ ღმერთი, რომელმაც იცის ჩვენი უძლურება, რომ ადამიანის გონება სიყმაწვილიდანვე ბოროტისკენაა მიდრეკილი (დაბ. 8, 21), რასაკვირველია, არ გვთხოვს პირველქმნილი მდგომარეობის უცვლელ სიწმინდეს. და რა სურს ღმერთს? სურს ჭეშმარიტი, გულწრფელი სინანული, ცოდვისგან განშორება, შემუსვრილი და დამდაბლებული გული, გლოვა და სინანული, რომ ნუგეშის ამბროზია გვიბოძოს, რომელიც უნანელმა „სოფელმა ვერ იცნა" (იოან. 1, 10).
ამრიგად, როცა ადამიანი გულწრფელად ინანიებს, ღმერთი მას გულში იკრავს. იმავდროულად უფალი მას ღვთიურ ნიშან-თვისებებს უბოძებს, რითაც ადამიანი დაუბრკოლებლად შეძლებს ღვთის უკიდეგანო სასუფეველში ასვლას, რომ ამიერიდან ზეციერ მამასთან იცხოვროს. აი, ადამიანის დანიშნულება!
გონება განცვიფრებაში მოდის, როცა გააცნობიერებს ამ დიდებულ და უმაღლეს ღვთაებრივ დანიშნულებას! და მაინც, რა დიდია ადამიანის უგრძნობლობა და როგორი ღრმა წყვდიადი გადაფარებია მისი სულის თვალებს, რომ არ ფიქრობს, რატომ იმყოფება აქ, დედამიწაზე და რას ითხოვს მისგან ღმერთი. საუბედუროდ, მისი გონების თვალი ცოდვის სნეულებით, განსაკუთრებით კი, თავისმოყვარეობითაა დაზიანებული.
ღმერთო ჩემო, როდემდე დავრჩებით უმოქმედონი და უგრძნობელნი ამ დიდი დანიშნულების მიმართ? მოგვფინე მცირედი ნათელი. თუმცა, განა ოდესმე შეუწყვეტია მზეს თვალისმომჭრელი სინათლის მოფენა? მით უფრო შენ, სიყვარულის თვალშეუდგამო მზეო! ვაი, რომ ჩვენი ნებით ჩავდივართ ყოველგვარ ბოროტებას, უფალო. მაგრამ, სიყვარულის უკიდეგანო ოკეანეების მფლობელო, ისევ და ისევ, წარმოაცალიერე ჩვენზე სიყვარული და სიფაქიზე, თანაგრძნობა და სულგრძელობა, ეგებ კიდევ ცხონდეს ზოგიერთი სული, ვიდრე შენი სამართლიანი სასჯელი მოიწეოდეს ჩვენზე! ჰე, უფალო, მე, საბრალო ადამიანი, რომელიც სხვას ვასწავლი და თავად არ ვაკეთებ, შემიბრალე და ამ სოფლიდან გასვლამდე სინანული მომეცი! განანათლე შენი ერი, ვისთვისაც ყოვლადწმიდა და საშინელი სისხლი დაღვარე და მიეც მას სინანული.

8. ჩემო უფლისმიერ საყვარელო შვილებო, ვლოცულობ, რომ ჩემმა მწირმა წერილმა სიყვარულში, მორჩილებაში, ლოცვაში და ყოველმხრივ ყურადღებით გპოვოთ.
დღეს ყოველთა ზეციურ ძალთა კრებას ვდღესასწაულობთ. დაფიქრდით, რა ზეიმია ზეცაში! როგორ გალობენ! რა სიხარული აქვთ ღვთის ანგელოზებს! დღეს ჩვენი სულების მცველი და მფარველი წმინდა ანგელოზები დღესასწაულობენ და რადგან ისინი ჩვენი უფროსი ძმები არიან, მათი სიხარულისა და მადლის თანაზიარნი უნდა გავხდეთ.
რაოდენ დიდია მათი უხილავი შეწევნა! რამდენჯერ ვუხსნივართ განსაცდელისა და სიკვდილისგან! რამდენს ლოცულობენ ჩვენთვის, როცა ღვთის სახეს ჭვრეტენ! საუფლო საყდართან მდგომარენი თითოეული ადამიანისთვის ლოცვას აღავლენენ! როცა მოვკვდებით, სიკვდილის ჟამს და სულის ზეცად აღსვლისას საზვერეებში ისინი შეგვეწევიან, ამიტომ ღვთის ანგელოზების მიმართ განსაკუთრებული სიყვარული გვმართებს.
უფრო მეტ სარგებელს მივიღებთ, თუ მათ სათნოებებს მივბაძავთ. წმინდა ანგელოზებს ღვთის ბრძანების სრული მორჩილება აქვთ, ნაბრძანებს ყოველგვარი შეპასუხების გარეშე ასრულებენ. ისინი ღვთისა და ადამიანების მიმართ სრული სიყვარულით, უმწიკვლო სიწმინდით და უძლეველი სიმდაბლით გამოირჩევიან, მათი უმანკოება კი ენით გამოუთქმელია.
ანგელოზებს სხვა სათნოებებიც ამკობთ. თუ ისინი გულწრფელად გვიყვარს, თუ გვსურს, ჩვენც იქ დავემკვიდროთ, სადაც ანგელოზები იმყოფებიან, უნდა ვაიძულოთ თავი, რომ მათ მივემსგავსოთ.
მონაზვნურ მოქალაქეობას წმინდა მამები ანგელოზებრივს უწოდებენ. ეს იმიტომ, რომ მონაზვნებმა ანგელოზთა მსგავსად უნდა იცხოვრონ, მაგრამ თუ ისინი ასე არ ცხოვრობენ, მაშინ ბოროტ ანგელოზთა შორის აღირაცხებიან.
ჩემო შვილებო, ჩემო სიხარულო და ნუგეშო, იღვაწეთ, რომ მორჩილებაში, სიყვარულში, ლოცვასა და სიწმინდეში ანგელოზებრივ საზომს მიაღწიოთ და სიკვდილის შემდეგ ანგელოზებთან ცხოვრების ღირსნი გახდეთ! ამინ. იყავნ.

9. შვილო, რაც უფრო ღრმად ჩასწვდები ღვთის მოწყალებას, მით მეტი სიყვარულით გაერთიანდები მასთან. და რაც უფრო მეტად ჩაუღრმავდები ღვთაებრივი დიდებულების მშვენიერებას, იმდენად შეიცნობ საკუთარ არარაობას, რაც შესაბამისად აღგამაღლებს სულიერ შემეცნებაში.
რაც უფრო მეტ სიმდაბლეს შეაზავებ უწყვეტ ლოცვასთან, მით მეტი მხურვალებით შეიგრძნობ იესოს და ისეთი განცდა გექნება, თითქოს შენი გული მეორე „მაყვალი შეუწველია“.
გონება აღამაღლე ზეცად, იქ, სადაც ჩვენი ცხოვრება და სიხარულია, როგორც პავლე მოციქული ამბობს: „ჩუენი მოქალაქობაი ცათა შინა არს" (ფილიპ. 3, 20). მთელი არსებით ისწრაფე ზეციურისკენ. ეს წმინდა წადილი მონაზვნობას შენთვის მსუბუქსა და ტკბილს გახდის.
ღვთის მადლის მიერ გონების აღტაცების დროს სასწაული სასწაულს მოსდევს, გონება კი განკვირვებითაა მოცული იმ თვალისმომჭრელი ნათლის წინაშე, რომელიც ღვთის შემეცნებას ახლავს თან.

10. როცა შენში ქრისტე ცოცხლობს, ნურაფრის გეშინია. დიდი სიმდაბლეა საჭირო იმისთვის, რომ შენში ქრისტემ დაივანოს და იცხოვროს. გონებით დაიჩოქე მის უხრწნელ ფეხებთან და იტირე: „ჩემო იესო, ამ მდაბალ ცხოვრებაში მხოლოდ შენ ხარ ჩემთვის ნათელი და სიცოცხლე. მიჩვენე შენი სულიერი მშვენიერება, რომ ღვთაებრივი სიყვარულით აღვივსო, მივდიო შენს კეთილსურნელებას და ვიღაღადო: „მიგდევდა სული ჩემი შემდგომად შენსა და მე შემეწია მარჯუენე შენი" (ფსალმ. 62, 8). ოჰ, ჩემო იესო, ოდეს მოვიდე და ვეჩუენო პირსა შენსა?“ (ფსალმ. 41, 2). ჩემი სულის ნათელო, როდის გიხილავ, რომ ნათლით აღვსილმა ვთქვა: „ჰოი სიღრმე სიმდიდრისა და სიბრძნისა და მეცნიერებისა ღმრთისა!" (რომ. 11, 33).
ჰო, შვილო, ყველაფერზე მეტად სიმდაბლე შეიყვარე და მაშინ გულით მდაბალ იესოს შეიძენ, როგორც შენი სულის საკუთრებას, რომელსაც ვეღარავინ წაგართმევს.
ჩაისუნთქე იესო, ამოისუნთქე იესო და მაშინ შეიცნობ, რას ნიშნავს იესო!
სადღა იქნება მაშინ მიწიერი სიყვარული?! განა შეიძლება გამხმარ ტყეში ხანძარი გაჩნდეს და ის გადარჩეს? ასევე ემართებათ ადამიანის გულისსიტყვების გამხმარ ტოტებს, როცა მათ იესოს სიყვარული მოიცავს.

11. გამხნევდი, შვილო. მრავალი მწუხარებითა და ჭირით ავალთ თაბორის მთის თვალისმომჭრელ ღვთიურ ნათელში და იქ გავიგონებთ ჩვენი საყვარელი იესოს ღვთაებრივ სიტყვას. „ვითარ საყუარელ არიან საყოფელნი შენნი, უფალო... ჰსურის და მოაკლდების სულსა ჩემსა ეზოთა მიმართ უფლისათა; გული ჩემი და ხორცნი ჩემნი იხარებდეს ღმრთისა მიმართ ცხოველისა“ (ფსალმ. 83, 1-2). დიახ, ცხოვრების მომნიჭებელია ღმერთი, ჩვენი ქრისტე. „მე მოვედ, რათა ცხოვრებაი აქუნდეს და უმეტესი აქუნდეს“ (იოან. 10, 10).
გისურვებ, რომ ქრისტე, საუკუნო ცხოვრება მკვიდრობდეს და სუფევდეს შენში, რათა იღაღადო: „აბბა მამაო!“ (მარკ. 14, 36) ოჰ, რა არის იესოზე მშვენიერი! ვინც ქრისტეს სიყვარული იგემა, ვინღა მოისურვა სხვა ცოდვილი სიყვარული?! არავინ. რადგან ეს სიყვარული იმდენად მძლავრია, ადამიანმა მწუხარებით აღსავსე ასი წელი რომ იცხოვროს და შემდეგ მხოლოდ ხანმოკლე დროით განიცადოს ღვთაებრივი სიყვარული, ის ყველა მწუხარებას გაუქარწყლებს და ადამიანი ღვთის სიდიადის წინაშე განცვიფრებული დარჩება.

12. ღმერთი, რომელსაც უზომო სახიერების გამო სურს ჩვენთვის თავის უსაზღვრო სულიერ სიკეთეთა გადმოცემა, მოგვიწოდებს და შეგვაგონებს, რომ ვთხოვოთ, მოგვმადლოს ისინი. უფალს უნდა, რომ მისი მოწყალების კარზე დავაკაკუნოთ და, რაღა თქმა უნდა, სურს, კარი გაგვიღოს.
ღმერთს უნდა, რომ ასე მოვიქცეთ, მაგრამ ეშმაკი, ეს ძველი ბოროტება, ღმერთის და ჩვენი მტერი, რას აკეთებს ამ დროს, რომ ადამიანმა არ ირწმუნოს ღვთის შეგონება? ის ჯერ ურწმუნოების, შემდეგ კი უიმედობისა და სასოწარკვეთილების გულისსიტყვებს გვაწვდის, რათა ადამიანმა არ დაიჯეროს, რომ ღმერთი აუცილებლად შეასრულებს თავის ღვთაებრივ სიტყვას. შემდეგ გვეუბნება: „ცოდვილი ხარ, ასეთი და ასეთი ხარ, ღმერთი არ მოგისმენს, ყურადღებას არ მოგაქცევს, რამდენიც გინდა, ეძახე" და ასე ასუსტებს მის რწმენასა და ნება-სურვილს.

13. ქრისტეს ჩვენი მსახურება არ სჭირდება, რადგან ათასობით ანგელოზი ჰყავს, რომლებიც უნაკლოდ ემსახურებიან. მას შეუძლია ერთი სიტყვით ამდენივე ათასი უწმინდესი არსება შექმნას, მაგრამ თავისი უსაზღვრო სიყვარული იესოს აიძულებს, იზრუნოს ჩვენზე და შეურაცხმყოფელი არ იყოს მისთვის ჩვენი სუნმყრალობა და წყლულები.
ასე რომ, უფლის ეს სიყვარული გვახსოვდეს ცხოვრების ყოველ წუთს, რომ ჩვენი უმნიშვნელო საქმეები მხოლოდ და მხოლოდ ღვთის სიყვარულისთვის ვაკეთოთ.
დაფიქრდით იმაზე, რომ ჩვენ არ ჯვარვცმულვართ ქრისტესთვის, ჩვენი მხსნელისთვის, მაშინ როცა მან ჩვენთვის, უმსგავსოთათვის, ზეციერი მამის მორჩილების გამო, ჯვარზე სიკვდილი დაითმინა!

14. შვილო, ქრისტეს მადლი იყოს შენთან, შენს სულში, რომ განგანათლოს და შენი სიყვარული ქრისტეს მიმართ გაძლიერდეს, რათა მყარად დადგე მის მახლობლად, ამსოფლიურმა დინებამ არ წაგიღოს, ღმერთს არ განეშორო და არ დაიღუპოს შენი სული, რომელიც მთელ ქვეყნიერებაზე ძვირფასია.
მადლი, რომელიც გეწვია, მცირეა. წმინდანებს დიდი მადლი ჰქონდათ. იმისთვის, რომ ის გამრავლდეს, უნდა დამდაბლდე. თუ თავს აიმაღლებ, ღვთის მადლი დაგტოვებს და მწარედ იტირებ. დიდი სიფრთხილე გმართებს. გახსოვდეს შენი ცოდვები და ვნებები, რომ თავმოწონება არ აღმოცენდეს და ლოცვა არ განდევნოს.

15. ღვთის სახიერება ზოგჯერ ემსგავსება კვერთხს, რომელიც ადამიანს მისთვის სასიკეთოდ წვრთნის. როცა უფალი დაინახავს, რომ კვერთხი უმძიმს ადამიანს, სხვა ხერხს მიმართავს – კვერთხს აქცევს დასაყრდენ ხელჯოხად, რომელიც სიმძიმის შემსუბუქებით ანუგეშებს ადამიანის სულს, რომ ყველაფერი სულიერი სარგებლისა და წინსვლისთვის ხდებოდეს.
როცა ადამიანს სულიერი ცოდნა არ აქვს, ჰგონია, რომ კვერთხი, „უფლის სწავლება“ მოკლავს და ყველაფერი სამუდამოდ ასე დარჩება, მაგრამ სახიერი ღმერთი განსაცდელთან ერთად გამოსავალსაც გვიჩვენებს, რაც განსაცდელის დასასრულია.
ადამიანს აქვს განსჯის უნარი და განსაზღვრავს, მაგალითად, რამდენი ტვირთის აწევა შეუძლია პირუტყვს და იმაზე მეტად არ დატვირთავს. მით უმეტეს ღმერთი, განსაცდელით იმაზე მეტ სიმძიმეს არ დაგვადებს, რომ ჩვენს ძალებს აღემატებოდეს! ამრიგად, მოუთმენლობამდე ჩვენს სულმოკლეობას მივყავართ და არა ღმერთს. ამიტომ გვეჩვენება ასეთი მძიმე ჩვენი ტვირთი.
თუმცა ზოგჯერ ღმერთი ძალიან დიდ განსაცდელებს უშვებს იმ ადამიანებზე, ვისაც დიდი ამპარტავნება და თავდაჯერებულობა აქვთ, რომ მათი ქედმაღლური ბრძნობა დაამსხვრიოს. მაგრამ საბოლოოდ მაინც არ მიატოვებს ადამიანს და განსაცდელს კვლავ უფლის მოწყალება მოსდევს. ოჰ, რაოდენ სახიერია ღმერთი!

16. „ქალწული დღეს არსებად უზესთაესსა შობს”, რა მეთქმის მე, უღირსსა და უწმინდურს უზენაესი ღმერთის უსაზღვრო მოწყალებათა დიდებულების შესახებ?!
განცვიფრებული ვარ და როცა ამ საიდუმლოს ვჭვრეტ, არ შემიძლია თვალი გავუსწორო მას.
ნუთუ ღმერთია ჩვილქმნილი პირუტყვთა გამოქვაბულში! ჩვრებში გახვეული, უბიწო ქალწულის წმინდა მკლავებში ირწევა ის, ვინც მამისგან უდედოდ იშვა! ლოცვა დიდი აიაზმის კურთხევის წესიდან (მთარგ.)">„დიდ ხარ შენ, უფალო, და საკვირველ არიან საქმენი შენნი, და ვერვინ შემძლებელ არს სიტყვის-გებად წინაშე შენსა ქებად საკვირველებათა შენთა!“ „ჰოი სიღრმე სიმდიდრისა და სიბრძნისა და მეცნიერებისა ღმრთისა!" (რომ. 11, 33).
იხარებს სული ჩემი უფლისა მიმართ. გონებით ვეამბორები უტკბეს და უნეტარეს ჩვილს, რომ ჩემი პირუტყვებრივი ვნებებისგან გამათავისუფლოს.

17. ქრისტემ გვიბრძანა, ჩვენს მტრებს დღეში „სამეოც და ათ შვიდ გზის“ (მათ. 18, 22) შევუნდოთ. მით უმეტეს, შეგვინდობს თვითონ უფალი, მიმტევებლობის უფსკრული!
რომ შეგეძლოს წვიმის წვეთებისა და ქვიშის მარცვლების დათვლა, მაშინ ოდნავ მაინც შეძლებდი უსაზღვრო ღმერთის უსაზღვრო მოწყალების აღრაცხვას.

18. მოდით, შეუვრდეთ ზეციერ დედოფალს, უხრწნელ ღვთისმშობელს, მსწრაფლშემსმენელ ქალწულს, რომ შეგვეწიოს, რადგან „არავინ მისდამი მილტოლვილი უკუქცეულა შერცხვენილი. არამედ ითხოვს მადლს და იღებს წყალობას, როგორც მისთვის სასიკეთო და უმჯობესია“. შემდგომად ღვთისა მხოლოდ მას შეუძლია ჩვენი შეწევნა. მისი იმედი გვქონდეს და არასოდეს შევრცხვებით.

19. მთელი გულით ვლოცულობ, ჯანმრთელად რომ იყო და სულიერი მშვიდობით იხარებდე. რადგან მშვიდობა ღვთისა სხვა არაფერია, თუ არა განსვენება, ნეტარება და ღვთაებრივი შვება, სამყოფელი უფლისა.
მშვიდობა ღვთისა, „რომელი ჰმატს ყოველთა გონებათა“ (ფილიპ. 4, 7), როგორც ჯილდო და სამეფო ძღვენი, ეძლევათ იმ სულებს, რომლებიც იღვწიან. ის ღვთის შვილების საკუთრებაა.
იმისთვის, რომ ქრისტიანის სულში ღვთის მშვიდობა დამკვიდრდეს, უპირველესად, საჭიროა საღვთო შრომა – სულიერი შრომა, გულისხმისყოფა და მზეზე უფრო კაშკაშა, სუფთა, მართალი სინდისი, რომელიც პირნათლად ასრულებს ყველაფერს, რაც ევალება.
მაშინ ეს სული ძვირფას ძღვენს, ღვთის მშვიდობას მიიღებს და ამით დატკბება. ის სასძლოსავით ესაუბრება თავის უმშვენიერეს სიძეს, იესოს, მარადიულ ქორწინებასა და ზეცის სულიერ სიმდიდრეზე. ამაზე ფიქრით მშვიდობა მატულობს და უტკბესი ცრემლები მოედინება!
ღვთის მშვიდობა დაკლულ კრავთან მომავალი ქორწინების წინდია. ოჰ, ღვთის მშვიდობავ, მოდი ჩემთანაც, მშფოთვარესთან, რომელმაც შენი მშვენიერება არ ვიცი! მოდი, რომ გამოაცოცხლო ჩემი უბადრუკი და ტანჯული სული!

20. შვილო, ყოვლადწმიდა სულმა, მწუხარე სულთა სახიერმა ნუგეშინისმცემელმა, განსაცდელთა სახმილში ალმოდებული გულების სიხარულის მომანიჭებელმა ცვარმა, ამ გონიერმა სულმა დაატკბოს, გააგრილოს, გაახაროს, განანათლოს შენი კურთხეული გული, რომ გაუძლო ბოროტის გავარვარებულ ისართა მხურვალებას და ღამის ყინვის სიმძიმეს – ღვთის მადლის მოკლებას, ვიდრე ერთ დღეს ცათა სასუფევლის კარიბჭეს არ მივაღწევთ.

21. გისურვებ იესოს სიყვარულმა აღანთოს შენი გული, რომ მწყურვალი ირემივით ისწრაფვოდე სულიერ წყაროთა მონაზვნობის სათავეებისკენ, რომ შესვა და აღივსო ზეციური ნექტრით. გისურვებ, სულ ერთიანად სულიერი გახდე, ღვთაებრივი ტრფიალებით აღვსილმა მიუძღვნა თავი მის მსახურებას, ვინც სიკვდილამდე, ჯვარზე სიკვდილამდე შეგიყვარა.
მხოლოდ ღმერთში იპოვი ნამდვილ ბედნიერებასა და სიხარულს, რადგან ამ ყველაფრის წყარო უცვალებელი და ჭეშმარიტი ღმერთია.
მიწიერი სიხარული დიდი შრომითა და ჯაფით მოიპოვება. შემდეგ კი ის მავნე და წარმწყმედელი ხდება. „არა დაადგრების სიმდიდრე, არცა თანაწარყუების დიდება, რამეთუ მოიწია სიკუდილი, და ესე ყოველი მყის იავარ-ყო“.
გინდა საამურად და მშვიდად იცხოვრო? უფლის მცნებები დაიცავი, ღვთის შიში გქონდეს ყველა შენს აზრში, სიტყვასა და საქმეში. სიბრძნის დასაბამი და დასასრული უფლის შიშია. როგორც ლამპარი გვინათებს სავალ გზას, ასევე ღვთის შიშიც სულიერ ნათელს გვფენს, რომ დავინახოთ, თუ როგორ ვიაროთ ჩვენი ხსნის გზაზე. ლამპარი გვიცავს, რამეს ფეხი რომ არ წამოვკრათ და არ წავიქცეთ, ასევე გვიხსნის უფლის შიში ცოდვისგან წარმოქმნილი დაბრკოლებებისგან და მიგვიძღვის ჩვენი დანიშნულებისკენ – ვიპოვოთ ღმერთი.

22. რით გავიმართლებთ თავს, როცა ქრისტე თავის დამსჭვალულ ხელებს, შუბით განგმირულ გვერდს, ეკლით დაჩხვლეტილ უხრწნელ თავს ან გამშრალ, ნაღვლითა და ძმრით გამწარებულ ბაგეებს გვიჩვენებს და გვეტყვის: „შენთვის, ჩემო საყვარელო სულო, შენდამი დიდი სიყვარულის გამო ავიტანე ეს ყველაფერი. შენც მიჩვენე შენი საწერტელნი, როგორც ჩემდამი სიყვარულის ნიშანი, რაც ჩემს ჭრილობებს სალბუნივით დაედება“.
ჩვენ კი რას ვაჩვენებთ მაშინ, შვილებო? ჩვენს უმადურობას, უდებებას, ეგოიზმს, ჩვენს ურჩობასა და ათას სხვა ვნებას?! მაშინ სალბუნის ნაცვლად შხამს დავადებთ მისი სიყვარულის ჭრილობებს! ასე რომ, ამიერიდან თავი ვაიძულოთ, ყურადღებით ვიყოთ, რომ უფლის იარებს სალბუნი დავადოთ და მის ნამდვილ, საყვარელ შვილებად ვიწოდებოდეთ.

23. „ღვთაებრივი – აუხსნელი და მიუწვდომელია“. ჩვენი გონების არსი არ ვიცით, მას ვერ ვწვდებით და, ამის მიუხედავად, ადამიანში ყველაფერს გონება მართავს. შეძლებს კი ზღვარდადებული გონება უსაზღვრო გონის, ღვთის დანახვას, რომ ირწმუნოს ის? ღმერთი სულზე აღმატებულია, ყველაფერზე მაღლა დგას, რაზეც ადამიანს შეუძლია იფიქროს. „ჰოი სიღრმე სიბრძნისა და მეცნიერებისა ღმრთისა!“ (რომ. 11, 33).

24. შვილო, ცხოვრების გზაზე, როგორც ეკალი, მეც მაქვს ჩემი სნეული სხეული. ის წინსვლის საშუალებას არ მაძლევს და უკან ვრჩები, სანამ ღმერთი ჩემს უძლურებას არ შეიწყალებს.
ყველა ბოროტებას ცოდვა შობს, მაგრამ ღმერთი თავისი სახიერებით ცოდვის სასჯელს მიტევებით შეცვლის და თან ღვთისადმი კადნიერების საშუალებად აქცევს.
რამხელა სიყვარული აქვს ღმერთს ადამიანების მიმართ! ვის შეუძლია სიყვარულის ამ ოკეანეს თვალი გაუსწოროს?! ჩვილივით ტირის ადამიანი, როცა გონება გაუნათდება და სულ ოდნავ მაინც დაინახავს, თუ როგორ უყვარს იგი ღმერთს. მაგრამ რამდენი უნდა იშრომოს ადამიანმა იმისთვის, რომ ეს განათლება მისცეს ღმერთმა! ეს ნათელი ხომ ზეგარდამო შთამომავალი ნიჭია, „მამისაგან ნათლისა" მომდინარე. სხვადასხვა განსაცდელის ქარცეცხლში გამოვლილ ტანჯულ სულს ის ისე ევლინება, როგორც მაგრილობელი სიო და შვების მომგვრელი საამური დღე.

25. ადამიანმა უგულებელყო საკუთარი მამა, უზენაესი ღმერთი, ვინც არარაობიდან კაცად შექმნა ის. ოჰ, რა საზიანო იყო ეს უგულებელყოფა! ეს არის ადამიანთა ყველა უბედურების მიზეზი – პირველქმნილ ადამიანთა მიერ ღვთის მცნების პირველი დარღვევა. ჩვენ, მათ შვილებს, ყველა ბოროტი შედეგი მათი ურჩობის უსინანულო ცოდვამ მოგვიტანა და მრავალი უბედურების ეკალსა და კუროსთავს ვიმკით.
„სიკუდილით მოჰკუდეთ“ (დაბ. 2, 17). სიკვდილი არის უხრწნელების ხრწნადობით შეცვლა თავისი ნიშან-თვისებებით: სნეულებით, მწუხარებით, უბედურებით, ტკივილით და სხვ.
მაგრამ სახიერმა ღმერთმა მაინც არ უგულებელყო საკუთარი ქმნილება, არამედ საკუთარი ძის ჯვარზე სიკვდილით მადლი მოგვანიჭა – „მადლითა ხართ თქუენ გამოხსნილ“ (ეფეს. 2, 5).
როგორც ბოროტმა ეშმაკმა გამოიყენა გონიერი გველი საცდუნებელ იარაღად, ამის მსგავსად უფალმა იესო ქრისტემ ეშმაკის „თვალის ასახვევად“ ადამიანური ბუნება შეიმოსა.
ოჰ, უფალო იესო, ჩემი დაბნელებული სულის ნათელო, ჩემი ცხოვრების მიზანო, რაც მეტი დრო გავიდა, იმდენად უფრო დიდი გახდა ჩვენი დანაშაული! ერთმა ურჩობამ ღმერთი დედამიწაზე ჩამოიყვანა და სადამდე მიიყვანა იგი? ჯვარს ეცვა გოლგოთაზე! აკრძალული ნაყოფის მცირედი გემოსხილვა ღმერთკაცის შემზარავი დრამით იქნა გამოსყიდული! ოჰ, როგორ უყვარს ღმერთს ადამიანი! ასე რომ, გამხნევდით, ჩემსავით ცოდვილებო, სინანულის იმედი გქონდეთ. „და უკეთუ იყვნენ ცოდვანი თქუენნი, ვითარცა ღებილნი, ვითარცა თოვლი განვასპეტაკო. ხოლო უკეთუ იყვნენ, ვითარცა ძოწეულნი მეწამულნი, ვითარცა მატყლი განვასპეტაკო“ (ეს. 1, 18). „რაოდენ განშორებულ არიან აღმოსავალნი დასავალსა, განმაშორნა ჩუენგან უშჯულოებანი ჩუენნი“ (ფსალმ. 102, 12). მაშ ასე, ჩემო შვილო, მოდი, სიყვარულით შეუვრდეთ ამ მოწყალე ღმერთს. ამინ.

26. ჰო, შვილო, მხოლოდ იესო გახდება შენთვის ყველაფერი. მთლიანად მიენდე მას, ვინც თქვა: „არა დაგიტეო, არცა დაგაგდო შენ“ (ებრ. 13, 5). ნურასოდეს დაკარგავ სიმხნევეს. მუდამ სიმაღლეზე იდექი იესოთი მოქადული და საკუთარი არარაობით ამაყი.
როცა ბოროტი მაღლა აგიტაცებს, შენ მიწისქვეშეთამდე დამდაბლდი; როცა ჯოჯოხეთში, სასოწარკვეთილებაში გაგდებს, შენ მადლის ზეცაში აფრინდი. ასე უნდა ეთამაშო ეშმაკს.
ეშმაკის ნუ გეშინია. შენ ქრისტე შეგიმოსიეს. ქრისტეს სამკვიდრებელი ხარ. განწმენდილთა შორის ხარ აღრაცხილი. კიდევ ბევრს იწვალებ, რომ გამოჩნდეს, თუ რა ზომისაა შენი სიყვარული მის მიმართ, ვისაც თავი მიუძღვენი.
არ მიიღო არცერთი თავმომწონე აზრი, რომელსაც სატანა გაწვდის, არამედ მუდამ განიკითხე თავი, რადგან უკეთურმა ეშმაკმა სამარცხვინო ვნებებით შეგვბილწა. რითღა უნდა ვიამაყოთ? მხოლოდ მოთქმა-გოდება და ცრემლთა მდინარე გვჭირდება, რომ ჩვენი მწიკვლი და წყლულები ჩამოვირეცხოთ.
გახსოვდეს ჯვარცმული უფლის სიმდაბლე: „ისწავეთ ჩემგან, რამეთუ მშვიდ ვარ და მდაბალ გულითა, და ჰპოვოთ განსუენებაი სულთა თქუენთაი“ (მათ. 11, 29). სულის აბობოქრებულ მდგომარეობაში მხოლოდ ჭეშმარიტი სიმდაბლით შევძლებთ მყუდროებისა და მშვიდობის პოვნას.

27. ადამიანი თავისი ცოდვების გამო იტანჯება, თუმცა ღვთის სახიერება ტკივილს, რომელიც ცოდვისგან იშვა, სულიერ შრომად ჩაუთვლის და ჯილდოსა და სასყიდელს მისცემს.
როგორ არ შევიყვაროთ ასეთი ღმერთი და არ მივუძღვნათ მთელი ჩვენი სიცოცხლე მის მსახურებას?!
საუბედუროდ, ამ ყველაფრის მიუხედავად, ჩვენ, უპირველესად კი – მე, მას ვივიწყებთ და ამიტომაც ვარღვევთ მის მცნებებს. უფალი რომ გვახსოვდეს, ისიც გაგვახსენდებოდა, თუ რა გვიბრძანა მან, ღვთის შიში კი სჯულისდამცავ და ყურადღებიან ადამიანებად გვაქცევდა. გავიხსენებდით სამსჯავროს, გეენის ცეცხლს და სინანულის ცრემლს დავღვრიდით. მაგრამ რამდენადაც შორს ვართ ცრემლებისა და გლოვისგან, იმდენად მივეჯაჭვებით მიწიერსა და ხრწნადს. ზეციურზე ზრუნვა მარადიულ სიკეთეთა მემკვიდრეობის სურვილს ბადებს და ეს კეთილი ზრუნვა ხრწნად წარმავალზე ცოდვიანი მიჯაჭვულობისგან გვიხსნის.
უფალმა ღმერთმა მოგვცეს კეთილი გულისხმისყოფა, რომ იმქვეყნად წასვლამდე ჩვენს სულზე ვიზრუნოთ.

28. მთელი გულით ვლოცულობ, იესო ქრისტეს სიყვარული უხვად ჩაგეღვაროთ გულებში და მისი მადლით ღირსნი გახდეთ, რომ სულისა და ხორცის სიწმინდით გაატაროთ თქვენი ცხოვრების ყოველი დღე.
„ამით ცნან ყოველთა, ვითარმედ ჩემნი მოწაფენი ხართ, უკუეთუ იყუარებოდით ურთიერთას“ (იოან. 13, 35), – თქვა ცხოველმყოფელმა წყარომ, ჩვენმა ქრისტემ. და ისევ: „ვითარცა-იგი ნასხლევსა ვერ ხელეწიფების ნაყოფისა გამოღებად თავით თვისით, უკუეთუ არა ეგოს ვენახსა ზედა, ეგრეთვე არცა თქუენ, უკუეთუ არა დაადგრეთ ჩემ თანა. მე ვარ ვენახი და თქუენ რტონი. რომელი დაადგრეს ჩემ თანა, და მე მის თანა, ამან მოიღოს ნაყოფი მრავალი" (იოან. 15, 4-5).
ამ ამაღლებული სახეებით ტკბილი იესო გვასწავლის, რომ თუ მის მახლობლად არ დავრჩებით, საუკუნო ცხოვრების ნაყოფს ვერ გამოვიღებთ. უფლის გვერდით რომ აღმოვჩნდეთ, საჭიროა მისი საღვთო მცნებების დაცვით მივუახლოვდეთ მას. „მცნებანი მისნი მძიმე არა არიან“ (1 იოან. 5, 3), მაგრამ უდებება და ჩვენი დაუმდაბლებელი სული მცნებათა დაცვას აუტანელ ტვირთად აქცევს, თუმცა ქრისტე სწორედ ამ მცნებების დაცვით უზრუნველყოფს ბედნიერებისა და მშვიდობის სამეფოში ჩვენს დამკვიდრებას.
როცა სიყვარული სულში საყდარს დაიდგამს, უმშვენიერეს სულიერ გაზაფხულს მიანიჭებს მას. სიყვარულის მაცოცხლებელი სურნელის მქონე სიოსგან ყველაფერი ხარობს, რადგან სიყვარული ყველაფერს თავს იდებს, ყველაფერი სწამს, ყველაფერს ითმენს, ყველაფერს სასოებს, არაფრად აგდებს ბოროტებას, მისთვის უცხოა მზაკვრობა, ყველაფერს წრფელი თვალით ხედავს, სიყვარული ყველაფერს ფარავს. ამის გამო მიეცა მას ჯილდო: „სიყვარული არასადა დავარდების“ (1 კორ. 13, 4-8).
როცა ადამიანს ვინმე უყვარს და ეთაყვანება, დღედაღამ მასზე ფიქრობს, წარმოსახავს გონებაში, მხოლოდ მისთვის ცოცხლობს. არ არსებობს წამი, რომ მასზე ფიქრმა არ გაუელვოს, იმედიანი მოლოდინისა და სიყვარულის სიტკბო არ ჩაეწვეთოს გულში. ამგვარად მას მუდმივი კავშირი აქვს საყვარელ პიროვნებასთან.
ჩვენც გვმართებს, მუდამ ასე ვიმყოფებოდეთ ჩვენს უფალთან, იესო ქრისტესთან; დაუშვებელია ამგვარად სხვა შევიყვაროთ, სხვისკენ მივმართოთ ჩვენი სიყვარული – მშობლების, ნათესავების ან თუნდაც კრებულის რომელიმე ძმის მიმართ, რასაც მამები მიკერძოებულ სიყვარულს უწოდებენ. ყოველივე ზემოთქმული სულიერი ღალატის სახეობად ითვლება, რადგან ასეთ დროს სული უმწიკვლო და უბიწო სიძის მარადიულ სიყვარულს მიწიერი და ხრწნადი ადამიანების სიყვარულზე ცვლის.
დამდაბლდით, შვილებო, თუ გსურთ, რომ ღმერთმა არ დაუშვას თქვენი განსაცდელში ჩავარდნა. ჩვენს ამპარტავნებას შესაბამისი განსაცდელები მოსდევს და ისინი არ შეწყდება, ვიდრე სულიერი ცოდნითა და შემეცნებით არ დავიმდაბლებთ თავს.

29. როგორც წმინდა სახარება მოგვითხრობს, ათი იყო კეთროვანი და ღვთაებრივმა საბანელმა – ღვთის ცხოველი სიტყვის ბრძანებამ – ათივე განწმინდა, მაგრამ მხოლოდ ერთი მობრუნდა დიდი კეთილისმყოფელისთვის მადლობის შესაწირად. თვით ჭეშმარიტებამ, იესომ ჰკითხა: „არა ათნივე განიკურნნესა? და ცხრანი იგი სადა არიან? ვერ იპოვნეს ეგოდენ, რაითამცა მოიქცეს და მისცეს დიდებაი ღმერთსა“ (ლუკ. 17, 17-18).
ამიტომ ყოველთვის, ბედნიერების თუ უბედურების ჟამს, ჯანმრთელად ყოფნისა თუ სნეულებისას, სიხარულსა თუ მწუხარებაში, ყოველთვის გვმართებს, რომ კეთილსურნელოვანი საკმეველი – მადლიერება – შევწიროთ ღვთის საყდრის მიმართ, როგორც უხმარმა მონებმა, რომლებმაც ქრისტეს პატიოსანი სისხლით მივიღეთ შეწყალება.
„ქრისტე, ჩვენო სახიერო ღმერთო, გვიბოძე მადლიერების ნიჭი, რომ უფრო მეტად აღარ დავისაჯოთ. ჩვენი მრავალი ცოდვის გამო ბრალეულობაც საკმარისია ჩვენთვის“.

30. ღვთის გარდა ნურაფრის გეშინია. ღვთის შიში ლამპარივით გქონდეს. ის გაგინათებს გზას, რომ გიჩვენოს, სწორად როგორ იარო. რადგან ღვთის შიშის გარეშე სუფთა სინდისს ვერ მოვიპოვებთ, ვერც გულწრფელ აღსარებას ვიტყვით და ვერც ვერასოდეს შევიძენთ სულიერ სიბრძნეს, ვინაიდან სიბრძნის დასაბამი და დასასრული უფლის შიშია.

31. ჩვენი უფლის ჯვარზე სიკვდილმა პირვანდელი ძეობა დაგვიბრუნა, რის გამოც ღვთის შვილები ღაღადებენ: „აბბა მამაო“ (მარკ. 14, 36).
უფლის საშინელმა ტანჯვამ ღირსგვყო, რომ ღვთის შვილები, ღვთის მემკვიდრეები და „თანა-მკვიდრ ქრისტესა“ (რომ. 8, 17) გავმხდარიყავით! როგორი სიხარულით ვივსები, როცა ვაცნობიერებ, რომ ღვთის შვილი ვარ და სახიერ მამას ჩემთვის ენით აღუწერელი ბედნიერებისა და განსვენების ადგილი აქვს გამზადებული!
„სადა არს, სიკუდილო, საწერტელი შენი? სადა არს, ჯოჯოხეთო, ძლევაი შენი?“ (1 კორ. 15, 55). როგორ სიხარულს გრძნობს ქრისტიანი იმის გააზრებისას, რომ, როცა გრძნობადი თვალების დახუჭვის დრო დადგება, მაშინვე აეხილება სულიერი თვალი და დაინახავს ახალ სამყაროს, ახალ არსებებს, ახალ ქმნილებებს, რაც გაცილებით აღმატებული, უხრწნელი და მარადიულია!
ცათა სასუფეველი „არა არს... საჭმელ და სასუმელ” (რომ. 14, 17), არამედ ღვთის წმინდა სიყვარულის სულიერი ამბროზია, საუკუნო მხიარულება და გამოუთქმელი სიხარულია.
„სადაცა მე ვიყო, იგინიცა ჩემ თანა იყვნენ, რაითა ჰხედვიდენ დიდებასა ჩემსა" (იოან. 17, 24). ჰოი, ღვთის უსაზღვრო სიყვარულის სიღრმე! როგორი პატივი მიაგო უბადრუკ ადამიანს, რომ თვით ღმერთამდე აამაღლა ის და საუკუნო დიდება და ბედნიერება მიანიჭა!
ჩვენ კი ერთი ხანმოკლე ცოდვიანი სიამოვნებისთვის ასეთ დიდებასა და ბედნიერებას უნდა მოვაკლდეთ? ღმერთმა დაიფაროს ყველა ქრისტიანი და გაანათლოს ისინი ცხონებისა და სინანულის გზაზე. ამინ, ჩემო ღვთისმშობელო!

32. თუ ვინმე ჯვარცმულ მაცხოვარზე იფიქრებს და ადამიანის მიმართ ღვთის სიყვარულის საიდუმლოს ჩაუღრმავდება, დაინახავს, თუ რამდენი დაითმინა უფალმა თითოეული ჩვენგანისთვის. რა მივაგოთ უფალს ყოველივესთვის! (ფსალმ. 115, 3) მაგრამ ადამიანი ასეთი დიდი და უკიდეგანო სიყვარულის ღირსი არ აღმოჩნდა.
როცა რაიმეს ვაკეთებთ, ჩვენი ქედმაღლობა ისე წამოყოფს თავს, თითქოს ცა და ქვეყანა შეგვექმნას. ღმერთმა კი ყოველივე არარსებულისგან შექმნა და, მიუხედავად ამისა, ასე დაიმდაბლა თავი!
ღვთის მოწყალებას საზღვარი არ აქვს და ბედნიერია ის ადამიანი, ვინც კეთილგონიერებით ღვთის სიყვარულის შეცნობამდე მივიდა.
მიწისა და მტვრისგან შექმნილი ერთი ურჩი და დაუმორჩილებელი ადამიანის გამო, რომელიც ვნებებისა და ეშმაკების ნადავლად იქცა, თავად ძე ღვთისა ჩამოვიდა დედამიწაზე და ჯვარს ეცვა! ამის გვერდით ვხედავთ ჩვენს სიზარმაცეს, გულგრილობას, ულმობლობას მაშინ, როცა ღმერთი სრულიად სხვადასხვა გზით გვიჩვენებს თავის მზრუნველობასა და სიყვარულს. ადამიანი ნამდვილად დიდი საიდუმლოა.
უკიდეგანო და უსაზღვროა ღვთის მოთმინება! რას არ ისმენს და რას არ ხედავს თითოეულ ადამიანში! როცა ვხედავთ რომელიმე ჩვენი ახლობლის უმადურობას – რა სასტიკად, არაადამიანურად, უმოწყალოდ იქცევა, ერთ მადლობასაც არ გვეუბნება – გულში საყვედურს ვატარებთ. რამდენი საყვედური შეუძლია გვითხრას ღმერთმა ადამიანებს, რომლებიც მის მიმართ ასეთი სასტიკები და უმსგავსოები ვართ.
ამქვეყნად ყოველი ადამიანი, თითოეული ჩვენგანი მეტ-ნაკლებად უმადურია. უფალი გვზრდის, გვმოსავს, გვიცავს, მფარველი ანგელოზი დაგვიდგინა, თავისი წმინდა საიდუმლოებებით – ხორცითა და სისხლით – გვასაზრდოებს, ჩვენთვის უსასრულო სასუფეველი აქვს გამზადებული, გზასაცდენილებს შეგვიწყნარებს, მონანულებს მიგვიღებს. ჩვენ მას ვგმობთ, შეურაცხვყოფთ, ვლანძღავთ, უგულებელვყოფთ, ხოლო ის სულგრძელად გვითმენს და გველოდება. ჩვენ კი თითქოს მოვალედ მივიჩნევთ ღმერთს, მეხსიერებაში არც კი გვიელვებს უფლის შიში, მისდამი პატივისცემა, მოწიწება და მოკრძალება, რაც მის წინაშე დგომისას უნდა გვქონდეს. თავი დავხაროთ და თაყვანი ვცეთ ამ დიდ, ძალზე საკვირველ, გამოუთქმელ, გამოუკვლეველ, უსაზღვრო და უტკბეს ღმერთს. თითოეულ ჩვენგანს ათასი პირიც რომ გვქონოდა, მაინც ვერ შევძლებდით ღირსეულად და ჯეროვნად გვედიდებინა უფალი მის მიერ ჩვენთვის მონიჭებულ უსაზღვრო წყალობათა გამო! მრავალი განკვირვების, ჭვრეტისა და საღმრთო ტკბობის შემდეგ ბევრჯერ აღტაცებაში მოსული პავლე მოციქული ამიტომ ღაღადებდა ხმამაღლა ამ უკვდავ სიტყვებს: „ჰოი სიღრმე სიმდიდრისა და სიბრძნისა და მეცნიერებისა ღმრთისა! ვითარ გამოუძიებელ არიან განკითხვანი მისნი და გამოუკულეველ არიან გზანი მისნი!" (რომ. 11, 33).
„ვინ ცნა გონება უფლისა? ანუ ვინ თანა-მზრახველ ეყო მას?" (რომ. 11, 34). ვის შეუძლია გაიგოს, თუ როგორ მოქმედებს უსაზღვრო გონი როგორც ზეცაში, ისე დედამიწასა და ქვესკნელში?
დაფიქრდით, უფალი უშრომლად, ჯაფის გარეშე ასაზრდოებს ყოველ ცოცხალ არსებას – ადამიანებს, ცხოველებს, ფრინველებს, ქვეწარმავლებს, ზღვის ცხოველებს, მიკრობებს, მილიონობით ცოცხალ ქმნილებას. ყველასთვის ზრუნავს!
„ვითარ განდიდნეს საქმენი შენნი, უფალო, და ყოველივე სიბრძნით ჰქმენ; აღივსო ქუეყანაი დაბადებულითა შენითა“ (ფსალმ. 103, 24). „მან თქუა და იქმნეს, თავადმან ბრძანა, და დაებადნეს“ (ფსალმ. 148, 5). ბრძანა: იყავნ ნათელი, და იქმნა ნათელი. იყავნ დედამიწა და იქმნა დედამიწა. შეიქმნა მნათობები, მზე და მთვარე, ვარსკვლავები და იქცნენ საოცარ ქმნილებებად, ამ თვალუწვდენელ და უზარმაზარ სხეულებად, რომლებიც ჰაერში კიდია. ისინი მოძრაობენ, ანათებენ და ამშვენებენ ცას. ეს ყველაფერი ღვთის ერთი სიტყვით შეიქმნა!
„სიტყვა იგი ხორციელ იქმნა და დაემკვიდრა ჩუენ შორის“ (იოან. 1, 14) სიტყვა მამისა. „პირველითგან იყო სიტყუაი, და სიტყუაი იგი იყო ღმრთისა თანა, და ღმერთი იყო სიტყუაი იგი” (იოან. 1, 1). მოვიდა, ხორცი შეისხა და ადამიანი გახდა. სოფელი მის მიერ შეიქმნა (იოან. 1, 10) – მან შექმნა სოფელი! მოგვცა „ხელმწიფება. შვილ ღმრთისა ყოფად“ (იოან. 1, 12). თავის ქმნილებებთან მოვიდა და მათ ის არ მიიღეს. აბა, დაფიქრდით, შექმნა სოფელი, შექმნა ადამიანები, მათ კი, გულცივებმა და უგრძნობლებმა ის არ მიიღეს. მოვიდა, როგორც უცხო. ძელზე დაკიდებულს ჯვარმა უმასპინძლა თავისი სარეცლით და ერთმა საფლავმა ისტუმრა. მიწა იძრა, ტაძრის კრეტსაბმელი განიპო, მზე დაბნელდა და მთელი სამყარო შეძრწუნდა!
„ვინ არს ღმერთ დიდ, ვითარ ღმერთი ჩვენი!“ (ფსალმ. 76, 13). დიდ ხარ შენ, უფალო, საკვირველ არიან საქმენი შენნი და ვერავინ შეძლებს ოდესმე ღირსეულად შეგასხას ქება.
სიტყვა ხორციელ იქმნა. რა დიდებულება იმალება ამაში! ღმერთი ადამიანი გახდა, ზეციდან ჩამოვიდა. უხორცო ღმერთი, უსაზღვრო, მიუწვდომელი სული მოვიდა, ადამიანური ბუნებით დაემკვიდრა, რომ მონადქცეულს ადამიანი გამოეხსნა და მონობისგან გავეთავისუფლებინეთ. ადამიანი გახდა, რომ ჩვენ მადლის მიერ ღმერთებად გვაქციოს, „ღმერთნი სამე ხართ და შვილნი მაღლისანი თქუენ ყოველნი!" (ფსალმ. 81, 6).
ძე ღვთისას მოსვლით „ერად მოგებულად“ (ტიტ. 2, 14), წმინდა ერად, უფლის სამღვდელო დასად ვიქეცით! ღვთაებრივი სიტყვა – მხოლოდშობილი სიტყვა, ღვთის არსებობის დაუსრულებელი სიტკბოება, დიდებულება, მოწამეთა სადიდებელი, ღირსთა მოთმინება, წმინდა სულების ერთადერთი სიძე, რომელიც სუფევს, მეუფებს, ზრუნვითა და ყურადღებით გარემოიცავს ქმნილებას. „ხოლო რაოდენთა-იგი შეიწყნარეს, მოსცა მათ ხელმწიფება. შვილ ღმრთისა ყოფად... რომელნი არა სისხლთაგან, არცა ნებითა ხორცთაითა... არამედ ღმრთისაგან იშვნეს“ (იოან. 1, 12-13). ისინი, ვინც ცხონდებიან, ხორცისა და გულისთქმის ნებით კი არ არიან ნაშობნი, არამედ ღვთის მიერ და უფლის მახლობლად იმეფებენ სასუფეველში.
„მოვიღეთ მადლი მადლისა წილ. რამეთუ სჯული მოსესგან მოეცა, ხოლო მადლი და ჭეშმარიტება ქრისტე იესოს მიერ იქმნა“ (იოან. 1, 16-17). უფალმა ათი მცნება მოგვცა, სახარების ახალი მადლით წესი დაგვიდგინა და იმ მადლზე, რომელიც ვალად გვემართა, კიდევ მადლი დაგვირთო! „და სავსებისაგან მისისა ჩუენ ყოველთა მოვიღეთ მადლი მადლისა წილ“ (იოან. 1, 16). ღმერთს არაფერი მოჰკლებია, როცა ჩვენ თავისი დიდებულება გვიწყალობა, არამედ სიჭარბიდან გვიბოძა. ის კი არ შემცირებულა, როცა მთელი სამყარო შექმნა, არამედ სრულმა და უსაზღვროდ სრულყოფილმა უფალმა შექმნა ადამიანი და ანგელოზები, რომ სხვა ქმნილებებიც დამტკბარიყვნენ ღმერთით, სხვა სულებსაც განეცადათ ნეტარება და მათაც ჰქონოდათ თავისუფალი ნება; იძულებით დამორჩილებული მონები კი არ ყოფილიყვნენ, არამედ თავისუფალნი, რომლებიც საკუთარი ნებით მორჩილებენ და ადიდებენ ღმერთს.
არ მსურს მონობა, – ამბობს ღმერთი, – არ მინდა ადამიანები დაემსგავსონ ცხოველებს, რომლებიც მონებივით ემორჩილებიან ადამიანს და მის ნებაზე დადიან. თავისუფალი ნება მსურს. აი, ასეთი აღმატებულია ღვთის სიდიადე.
რამდენი დაკარგეს ეშმაკებმა ასეთი უსასრულო, უტკბესი, გამოუთქმელი უფლისგან განდგომით! და რა დანაკლისი განიცადა ღვთის სასუფეველმა ლუციფერის ურჩობით? არავითარი. ღმერთს არავინ და არაფერი არ სჭირდება. უფალი ჩვენ გვჭირდება. ის უსასყიდლოდ აცხონებს ადამიანს.
ღმერთი სრულყოფილი, მიუწვდომელი და კურთხეულია უკუნითი უკუნისამდე. ის დედამიწაზე მოვიდა და უსასყიდლოდ გამოგვიხსნა. მთელი ჩვენი არსებობით მოვალე ვართ უფლის წინაშე და თუ ჩვენს სიცოცხლეს ღმერთს მივუძღვნით, მაინც ვერაფერს გავაკეთებთ, – უბრალოდ ჩვენს ერთ მოვალეობას შევასრულებთ. ის არის ჩვენი შემოქმედი, ჩვენი მაცხოვარი, რომელმაც ხსნა მოგვანიჭა.

დაე, თქვენს სულებში ზეციერი მამის სიყვარული სუფევდეს, რომ მისგან შთაგონებულებმა ღვთის მიერ მოცემული მაცხონებელი მცნებების მორჩილების ნაყოფი გამოიღოთ. „ყოველთავე, რომელთა ჰნებავს ღმრთის მსახურებით ცხოვრებად ქრისტე იესოს მიერ, იდევნენ“ (2 ტიმ 3, 12). რაკი ქრისტე მაცხოვარს ანგელოზებრივი მოქალაქეობის ერთგულებით შეუდექით, უდიდეს მოვალეობად გეკისრებათ მწუხარებათა დათმენა, განურჩევლად მიზეზისა – ბუნება იქნება თუ მცონარობა, ცოდვები თუ ადამიანები. თუ ქრისტესმიერი ცხოვრება გვსურს, ღვთის ნების მორჩილება გვმართებს, რადგან ყველაფერი ღვთისგან გვეძლევა. ღვთისგანაა? მაშასადამე, ღვთის ნებაა, – ასე გვიბრძანებს ზეციერი მამა. არ დავემორჩილოთ? „ვითარცა უნდა [უფალსა], ეგრეცა ქმნა. იყავნ სახელი უფლისა კურთხეულ“ (იობ. 1, 21) – არ ვთქვათ ნეტარი იობივით?
ასე რომ, მოთმინებით და ღვთისადმი მადლიერებით უფლის ნების მორჩილებას გამოვხატავთ. ღვთის ნებას დამორჩილებული კი საკუთარ თავში საუკუნო ცხოვრებას განა აქვე არ მოიპოვებს? დიახ, ის მარადიულად იცოცხლებს!
მაშ, ვიღვაწოთ. ღვთისთვის სათნო საქმეების აღსასრულებლად ჩვენი სულები მოთმინების სალესზე ავლესოთ. ჭირი, სნეულება, მწუხარება, განსაცდელი – ვერაფერი განგვაშორებს ქრისტეს სიყვარულს, რადგან წინასწარ გვასწავლეს და ვიცით, რომ ვიწრო და ჭირით აღსავსეა გზა, რომელსაც მასზე მავალნი უჭირველი ცხოვრებისკენ მიჰყავს. ამ გზაზე ეკლები და კუროსთავები გვხვდება და ამიტომ დიდი სიფრთხილე გვმართებს.
ამ ჭირით აღსავსე გზაზე სნეულების ან სხვა განსაცდელის დროს მცირედმორწმუნეობის, მოუთმენლობის, სიმხდალის ეკალი სულის სამოსლის დაფლეთას ცდილობს. ამიტომ იგი რწმენით, სასოებითა და მოთმინებით უნდა ამოიძირკვოს. ჩვენი მაგალითი იესო ქრისტეა, რომელმაც თავისი მიწიერი ცხოვრების მანძილზე მრავალი მწუხარება დაითმინა, მისი ყოვლადწმიდა სული ურიცხვმა ეკალმა შეაჭირვა; ამიტომ ღაღადებს: „მოთმინებითა თქუენითა მოიპოვნეთ სულნი თქუენნი“ (ლუკ. 21, 19).
ღმერთი, როგორც მამა, სნეულებითა და სხვადასხვა მწუხარებით გვასაჩუქრებს, რადგან ეძებს გზას თავისი სიწმინდის გადმოსაცემად. „ვინმე არს შვილი, რომელი არა სწავლის მამამან? ხოლო უკუეთუ შორს ხართ სწავლასა... მწირნი ვიდრემე ხართ და არა შვილნი“ (ებრ. 12, 7-8). როცა გასაჭირს ვითმენთ, ცხადად ჩანს, რომ ღვთის შვილები ვართ. შესაბამისად, თუ ღვთისშვილობა გსურს, უფლის მიერ მოვლენილი მწუხარება და განსაცდელი მადლობით, რწმენით და სასოებით დაითმინე.
ადამიანების მიზეზით მოსული განსაცდელიც ღვთისგანაა, რომ შემწყნარებლობა, სულგრძელობა, თანაგრძნობა და მოთმინება ვისწავლოთ. ეს ღვთიური თვისებებია. როგორც უფალი გვეუბნება: „მზე მისი აღმოვალს ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წვიმს მართალთა ზედა და ცრუთა” (მათ. 5, 45), ამიტომ სიყვარული ყველა ადამიანის მიმართ გვმართებს. სიძულვილის ან ბოროტების კვალიც არ უნდა არსებობდეს ჩვენს სულებში, თუ გვინდა, რომ ღვთის შვილებად ვიწოდებოდეთ.
მთელი ცხოვრების ჭირთათმენა ვერ შეედრება იმ მიუწვდომელ სიკეთეს, რაც ღმერთმა განუმზადა მათ, ვინც ვნებიანი ბუნების, ადამიანებისა თუ ეშმაკებისგან მოვლენილი განსაცდელების ჯვარს იტვირთავს. როცა რაიმე ვნება ან უძლურება გვებრძვის და ვეწინააღმდეგებით, სწორედ ის გვექცევა მიზეზად, რომ ნეტარების ღირსნი გავხდეთ: „ნეტარ არს კაცი იგი, რომელმან დაუთმოს განსაცდელსა, რამეთუ გამოცდილ იქმნეს და მოიღოს გვირგვინი ცხორებისა“ (იაკ. 1, 12).
ამიტომ, შვილო, ყველაფერი მოითმინე, რადგან თითოეულისთვის გვირგვინი უხილავად იწვნება. ზამთარი მკაცრია, სამოთხე კი – ტკბილი. დაითმინეთ განსაცდელების ყინვა, რომ ზეცაში იმხიარულოთ.

2. შვილო, ბევრი რამ გვაჭირვებს, მაგრამ ნეტარია ის, ვინც ამ ცხოვრების მწუხარებას მოთმინებით და მადლობით იტანს. დიახ, მოვალენი ვართ, ვმადლობდეთ ღმერთს, რომელიც მწუხარების მეშვეობით ჩვენს უკვდავ სულს საუკუნოდ ცათა სასუფევლის მემკვიდრედ ამზადებს!
უფალი განსწავლის „უმჯობესისათვის, რაითა მოიღონ სიწმიდისაგან მისისა“ (ებრ. 12, 10). მრავალი ჭირით მზადდება ჩვენთვის საუკუნო დიდება!
ამიტომ არ არის საჭირო და არც გვარგებს, რომ უფლისმიერი სწავლების დროს გულისწყრომამ მოგვიცვას. ადამიანის სულისთვის სასარგებლოა სულთა და ხორცთა მკურნალის მორჩილება. ღმერთი სხვადასხვა მწუხარების დროს ჩვენი სულების დაფარულ ჭრილობებს წმინდა მიზნით უტარებს ქირურგიულ მკურნალობას, რათა ჯანმრთელობა, ანუ სამარცხვინო ვნებებისგან გულის განწმენდა მოგვანიჭოს.
ჩვენ ვალდებულნი ვართ განუწყვეტლივ საქმით ვმადლობდეთ ამ ყოვლადბრძენ სულიერ მკურნალს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ რაიმე ცოდვით არ დავამწუხროთ ის.
ყველა წმინდანმა ეს ცხოვრება დიდი ტანჯვით და ჭირთათმენით განვლო, მიუხედავად იმისა, რომ ცოდვას არ ჰქონდა მათი შეჭირვების უფლება. და მაინც, მათი ცხოვრება ხშირად ნამდვილი მოწამეობა იყო. რა პასუხისგება გველის ჩვენ, მრავალი ცოდვით დაცემულებს, ცხოვრება უჭირველად, ტანჯვის გარეშე რომ განვვლოთ? სწორედ ჩვენ უნდა ვაგოთ პასუხი ცოდვებისთვის. შესაბამისად, უფლის მაცხონებელი განსწავლის მათრახი გვჭირდება, რომ კაცთმოყვარე ღვთის მოწყალების მადლით ცათა სასუფეველში ბედნიერი დამკვიდრების ღირსნი გავხდეთ.
ვიცი, შვილო, როგორ უყვარხარ ღმერთს, რასაც შენი ხშირი მოხილვითაც გიჩვენებს. ასევე ვიცი შენი მხნე მოთმინებისა და განუწყვეტელი მადლიერების შესახებ ღვთის – დიდი მკურნალის – მიმართ.

3. რატომ ხარ დამწუხრებული, რატომ მიუყვები ღვთის გზას დაღონებული? ისინი უნდა დაღონდნენ, ვისაც ღმერთი დავიწყებიათ, ვისაც ღვთის მაცოცხლებელი და დაუშრეტელი წყაროს იმედი არ აქვთ. ჩვენ კი, ვისაც ცოცხალი ღმერთი გვწამს და სასოებას მასზე ვამყარებთ, უნდა გვიხაროდეს, რადგან ზეცაში გვყავს მამა, რომელსაც ყველა მამასა და დედაზე მეტად ვუყვარვართ და უსაზღვროდ ზრუნავს, რომ მისი ღირსნი გავხდეთ!
თუმცა ყოველ წამს ვცდებით! დიახ, არ უარვყოფ ამას, მაგრამ ისიც ვიცით, რომ ჩვენი ბუნება თიხისაა, მიწას ესწრაფვის და ყოველივე საძაგელს ეძიებს; ვიცით, რომ ადამიანის გონება სიყრმიდანვე ბოროტებისკენ არის მიდრეკილი. „რამეთუ შეყოფილ არს მომგონებელობა კაცისა მოსწრაფებით ბოროტთა და სიჭაბუკითგან მისით" (დაბ. 8. 21). ჩვენ შიგნით ვხედავთ სჯულს, რომელიც ჩვენი თავისუფალი ნების დამორჩილებას ცდილობს, რათა ცოდვის მონად აქციოს იგი (რომ. 7, 23).
თუმცა კეთილი ნება ყოველივე ამას ამარცხებს. ღვთის მიერ მოცემული იარაღით - ჯვრისადმი სასოების სახელოვანი დროშით, ცოცხალი რწმენით მისდამი, ვინც თქვა: „არა დაგიტეო, არცა დაგაგდო შენ“ (ებრ. 13, 5), ქრისტეს იმედით, რომელიც ჯვარს ეცვა, სატანის ყველა თავდასხმას ვიგერიებთ. ქრისტეს შემყურე და მსასოებელი კი არასოდეს შერცხვება.
ყოვლადუხრწნელმა სისხლმა, რომელიც ჯვარზე დაიღვარა, კაცობრიობას ცოდვები შეუნდო და ცხოვრება აღმოგვიცენა. „ნეტარ არს კაცი, რომელი ესავს მას“ (ფსალმ. 33, 8).
გამხნევდი, შვილო. შენი მწუხარება სიხარულად იქცევა და დიდ სიკეთეს მოგიტანს. სევდა რკინის აბჯარივით გიცავს მიწიერზე მიჯაჭვულობის ბოროტი ისრებისგან, რომ შენი გონება ზეციურ სიკეთეებსა და უკვდავ სულზე ზრუნვას არ განეშოროს. სიხარულს მწუხარება მოჰყვება და მწუხარებას სიხარული, როგორც დღეს ღამე. ასე განსაზღვრა ზეციერმა მამამ ცხონებულთა გზა. ოღონდ მოთმინება და იმედი დაიმარხე გულის სიღრმეში და მათი საშუალებით ყველა წინაღობას გაუმკლავდები.
ხელი ჩასჭიდე ტკბილ იესოს. მწუხარებაში მყოფმა მას უხმე. შენს მწუხარებაზე ზრუნვა მას მიანდე და ის ყველაფერს ისევე კეთილად მოაწყობს, როგორც წინასწარმეტყველი სამუელის დედის, ანას შემთხვევაში, ბერწობით დამწუხრებული ღმერთს რომ შეუვრდა, შეშლილივით გადაუშალა სული და თხოვნის შესრულებასაც მიაღწია.
ღმერთის მსასოებელი ვინ დარჩენილა შერცხვენილი? რა თქმა უნდა, საუბარია არა განქიქების ღირს იმედზე, არამედ ქმედით სასოებაზე, რომელიც შეძლებისდაგვარად სულიერ მოღვაწეობასთან არის შეზავებული. სხვაგვარად ეს იმედი კი არა, დაცინვაა. ასეთი მზაკვრული იმედისგან გვიხსენი, ღმერთო.

4. რამდენს კარგავს ადამიანი, რომელიც ღვთისშვილობას ივიწყებს და არ ფიქრობს, რომ განისწავლება, როგორც ღვთის შვილი! სიყვარული ხორციელ მშობლებს საკუთარი შვილების აღზრდის აუცილებელ მოვალეობას აკისრებს. ღმერთი კი ჩვენი მამაა და საკუთარ შვილებს განგვსწავლის, რომ განგვანათლოს და თავის სიწმინდეს გვაზიაროს.
„შვილო, ნუ სულმოკლე იქმნები სწავლასა უფლისასა; ნუცა დაჰხსნდები მის მიერ მხილებასა" (იგავ. 3, 11). ქრისტიანების მიერ საკუთარი მამის – ღმერთის დავიწყება დიდი ბოროტებაა, რადგან მამობრივი კვერთხის (ტკივილი, მწუხარება, განსაცდელი და სხვ.) მოხვედრისას იმედს კარგავენ, ათასი გულისსიტყვა ეუფლებათ, რაც სწავლას ძალიან აძნელებს და უნუგეშოს ხდის.
რა მშვენივრად ამბობს პავლე მოციქული: „მოჰმედგრდეთ ნუგეშინისცემისაგან, რომელი ვითარცა შვილთა გეტყვის თქუენ“ (ებრ. 12, 5). დავივიწყეთ, – ამბობს, – ნუგეშისმომცემი რჩევა, რომლითაც ღმერთი, როგორც შვილებს, ისე მოგვმართავს.
ღვთის მიერ განსწავლა საკუთარი შვილებისა, რომელთაც ის იცნობს, გარდაუვალია. ღმერთი დათმობაზე არ მიდის. არაჯანსაღი სიყვარული, რომელსაც ბევრი უგუნური მშობელი შვილებისადმი ავლენს, მათ საყვარელ შვილებს დაღუპვასა და საუკუნო სატანჯველს უმზადებს. ღვთისთვის, როგორც უვნებოსა და წმინდისთვის, უცხოა ასეთი სიყვარული, ამიტომ საყვარელი შვილებისთვის მწუხარების ასარიდებლად მათ შეცდომებსა და სიმახინჯეზე თვალს არ ხუჭავს. არა, ათიათასჯერ არა! ის ღმერთია, რომელსაც ჭეშმარიტად უყვარს თავისი შვილები, აღზრდის მათ, დაარიგებს, თავისუფლებას შეუზღუდავს, სხვადასხვანაირად დატუქსავს, რათა მათი ბოროტი თვისებები თავის წმინდა თვისებებად გარდაქმნას იესო ქრისტეს სახელის დიდებისა და ქებისთვის.
ქრისტეც, მამის საყვარელი ძე, თავისი მიწიერი ცხოვრების მანძილზე უფლის წვრთნას ემორჩილებოდა არა იმიტომ, რომ უცოდველ ღმერთს ეს სჭირდებოდა, არამედ ადამიანის საცხონებლად, ჩვენს დასამოძღვრად და სამაგალითოდ, რათა მის კვალს გავყოლოდით. „უკუეთუ შესაძლებელ არს, თანაწარმხედინ ჩემგან სასუმელი ესე; ხოლო არა ვითარ მე მნებავს, არამედ ვითარცა შენ... იყავნ ნება შენი" (მათ. 26, 39-42).

5. სულის გონიერი თვალი ყოველთვის ზეცისკენ გქონდეს მიპყრობილი, საიდანაც შეწევნა მოვა.
რაც არ უნდა მოხდეს, უიმედობას ნუ მიეცემი. განსაცდელს გამოსავალიც მოსდევს. ღმერთი არასდროს უშვებს, უფრო სწორად, არ ტვირთავს ადამიანს იმაზე მეტით, რისი ატანაც შეუძლია. თუკი ადამიანები განსაზღვრავენ ტვირთის სიმძიმეს, მით უფრო სახიერი ღმერთი, რომელმაც კაცთათვის თავისი ყოვლადწმიდა სისხლი ჯვარზე დაღვარა!
ჭეშმარიტებაა, რომ წარმავალი მწუხარების დათმენით ქრისტიანები მომავალ საუკუნო სიხარულსა და განსვენებას შეიძენენ.
არასოდეს, არასოდეს შევნატროთ ადამიანებს, რომლებსაც აქვე, დედამიწაზე მუდმივად აქვთ სიხარული და სიმშვიდე. ისინი უფრო უნდა გვეცოდებოდნენ, რადგან წარმავალი სიხარული მათ მომავალ ცხოვრებაში დაბრკოლებად ექცევათ.
ღმერთი მოწყალეა, მაგრამ სამართლიანიც; ამ ცხოვრებაში მოწყალეა, სიკვდილის შემდეგ კი – მართლმსაჯული. მას არ შეუძლია მწუხარე ქრისტიანებს – ჭეშმარიტ და არა მხოლოდ სახელით ქრისტიანებს – საუკუნო მწუხარება განუწესოს, არამედ იქ მიანიჭებს სიხარულს, რომლის წართმევასაც ვერავინ შეძლებს. შეუძლებელია, ღმერთმა სატანჯველიდან სატანჯველში შეიყვანოს ადამიანი. მაშ, შენც არ დამწუხრდე, გამხიარულდი, რადგან ღმერთმა აქ დროებითი ტანჯვის ღირსი გაგხადა, საუკუნოდ რომ განგისვენოს.
საუკუნო სიხარული მხოლოდ მწუხარე ქრისტიანების ხვედრია. უფალი წმინდა სახარებაში მდიდრისა და ლაზარეს შესახებ ამბობს: „აბრაჰამ ჰრქუა [მდიდარს]: შვილო, მოიხსენე, რამეთუ მიიღე კეთილი შენი ცხოვრებასა შენსა, და ლაზარე ეგრევე მსგავსად ბოროტი. და აწ ესერა აქა ესე ნუგეშინისცემულ არს, ხოლო შენ იტანჯები" (ლუკ. 16, 25).
ღვთისთვის უცხოა მიკერძოება, იგი სამართლიანად განაგებს. თუ წმინდანების ცხოვრებას გადაავლებ თვალს, მხოლოდ განსაცდელს, ჭირს და მწუხარებას ნახავ. ცხოვრება მათ ასე გაატარეს. ერთი ტკბობისმოყვარეც ვერ შევა გამოუთქმელი სიხარულით აღსავსე საუკუნო სამკვიდრებელში, რომელიც მხოლოდ მათთვისაა განკუთვნილი, ვინც ღვთის გამო, მისი მცნებების დასაცავად ჭირი დაითმინა.
უფალი ამბობს: „სოფელსა ამას ჭირი გაქუს, არამედ ნუ გეშინინ, რამეთუ მე მიძლევიეს სოფელსა“ (იოან. 16, 33). დედამიწაზე მოსულმა ღმერთმა ცხოვრება შრომასა და ტკივილში გაატარა. და როგორი იყო მისი აღსასრული? დაწყევლილივით ჯვარს ეცვა, წყევის ზღუდე რომ დაერღვია.
ღმერთკაცს საშინელი ტანჯვისგან გული შეეკუმშა და აღმოხდა: „ღმერთო ჩემო, ღმერთო ჩემო, რატომ მიმატოვე?“ (მარკ. 15, 34) მიწა შეირყა და ტაძრის კრეტსაბმელი ხილულად გაიპო შუაზე, ხოლო ღმერთსა და ადამიანს შორის არსებული წყევის მიუდგომელი ზღუდე უხილავად ბოლომდე დაირღვა. იესოს სულის ამოსვლით შეერთდა ის, რაც უწინ გამიჯნული იყო და ადამიანი არა მხოლოდ ღვთის მეგობრად, არამედ ნათესავადაც იქცა, ძეობის მადლი მიიღო. გახდა „მკვიდრ ღმრთისა თანა და თანამკვიდრ ქრისტესა“ (რომ. 8, 17), რადგან კაცთა მოდგმამ ღვთის ძეს დედად ყოვლადწმიდა ქალწული მისცა. ქრისტემ მისი წმინდა სისხლისგან შეისხა ხორცი და ეს ხორცშესხმული ღმერთი ღვთისა და მამის მარჯვენით დაჯდა. მას შემდეგ უფალი ზეცაში იხილვება და თაყვანისცემულია ანგელოზთა მიერ თავისი ადამიანური ბუნებითაც.
ხედავ, სად ამაღლდა ადამიანის მოდგმა? ადამიანები მადლის მიერ განიღმრთნენ! მწუხარების გარეშე განა ვინმე შეძლებს იქამდე მიღწევას? მწუხარებასა და გასაჭირში ვიქნებით, მაგრამ ერთ დღეს ყველაფერი დამთავრდება და დავიწყებას მიეცემა. მაშინ კი საუკუნო სიხარული ფართოდ გაშლილი ხელებით ნაზად მოგვეხვევა და დაგვიძახებს: „მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტვირთმძიმენი [ჭირით], და მე განგისუენო თქუენ“ (მათ 11, 28).
ყოველი შენი საქმისა და ქმედებისას, სიტყვიერი იქნება თუ გონებისმიერი, იფიქრე, რომ ღმერთი ჩვენ გვერდითაა, ყველაფერს ხედავს და ერთ მშვენიერ დღეს განგვსჯის. ამ მაცხონებელი აზრისგან იბადება ღვთის შიში, რომელსაც დიდი სარგებლობა მოაქვს. „წინასწარ ვხედევდ უფალსა, წინაშე ჩემსა მარადის, რამეთუ მარჯულ ჩემსა არს, რაითა არა შევიძრა“ (ფსალმ. 15, 8), – ამბობდა წინასწარმეტყველი დავითი. „სანთელ არს ფერხთა ჩემთა შჯული შენი და ნათელ – ალაგთა ჩემთა" (ფსალმ. 118, 105). ამასვე მოაქვს სიმდაბლეც. ასე რომ, სიმდაბლეს მხოლოდ განსაცდელი და გამოცდილება კი არა, სულიერი აზროვნება და საკუთარი უძლურების შეცნობაც წარმოშობს.
კაცი იფიქრებს, რამდენად უძლურია ადამიანი, რომ სიკეთის კეთება – რაც მისთვის ბუნებრივია – არ შეუძლია. ბოროტებას კი, რომელიც შემოპარულია მასში, ძალიან იოლად სჩადის. ადამიანს სურს სათნოეყოს ღმერთს, მაგრამ თუ ღვთის მადლი არ შეეწია, მისი გაკეთებული სიკეთე სიკეთე არაა, ამაოა მისი სურვილიცა და შრომაც.
ადამიანი ფიქრობს თავის წარსულზე – როგორ სცოდავდა, როცა ღმერთს არ იცნობდა, წუხს, მდაბლდება, ტირის, შენდობას ითხოვს და ამბობს: „ღვთის მადლმა ახლაც რომ მიმატოვოს, შეიძლება უარესი ჩავიდინო“. მაშინ შიშნარევი სიმდაბლე მოიცავს მის სულს. ასეთ განსჯას ეწოდება ადამიანის უძლურების შემეცნება, რომელსაც შრომისა და მწუხარებების გარეშე გამოაქვს სიმდაბლის სასარგებლო ნაყოფი.
დიახ, განსაცდელი მოდის. უმეტესად ამპარტავნებაა ამის მიზეზი. თავმდაბალ კაცს განსაცდელიც უფრო ნაკლები და მსუბუქი ხვდება. ადამიანი მზადყოფნაში უნდა იყოს ისევე, როგორც გემის კაპიტანი, რომელიც სიწყნარის შემდეგ ქარიშხლის მოლოდინშია. როცა კაცი რაიმეს ელის და მოსალოდნელი მოვა, უცნაურად აღარ ეჩვენება, რადგან ამას მოელოდა. ამიტომ, ადამიანი მუდამ მზად უნდა იყოს, რომ განსაცდელის მოსვლით არ დამწუხრდეს. შვილო, განა შესაძლებელია არ გამოვცადოთ მწუხარება, მისი მეშვეობით ხომ საუკუნო, უსასრულო სიკეთე უნდა დავიმკვიდროთ, „რომელი თუალმან არა იხილა, და ყურსა არა ესმა, და გულსა კაცისასა არა მოუხდა, რომელი განუმზადა ღმერთმან მოყუარეთა თვისთა" (1 კორ. 2, 9).

6. ნუ დავივიწყებთ, შვილო, რომ ყველა წმინდანმა საკუთარი მოწოდების შესაბამისად სხვადასხვა მწუხარების სახმილი გაიარა.
თუ თვალს გადავავლებთ წმინდა დედოფალ თეოფანიას სახელოვან ცხოვრებასა და მოქალაქეობას, დავინახავთ, რომ მთელი მისი მრავალტანჯული ცხოვრება ერთმანეთზე მიყოლებულ მწუხარებათა ჯაჭვია. ძალიან იტანჯებოდა, ყოველნაირად ცდილობდა დარიგების, ლოცვის, ცრემლისა და მაგალითების მეშვეობით მოექცია თავისი ცოდვილი კანონიერი მეუღლე, იმპერატორი ლეონ ბრძენი. მთელი ცხოვრების მანძილზე მისი წმინდა სულისთვის ეს ნამდვილი ჯვარი იყო. კეთილ საქმეებთან შეზავებულმა ტანჯვამ ის წმინდანად აქცია.
მაშ, ილოცე, მოითმინე უფლის იმედით და შეაგონე საკუთარ თავს: „ნეტარ არს კაცი, რომელი ესავს მას" (ფსალმ. 33, 8).
ასეა განსაზღვრული ადამიანის ცხოვრება დედამიწაზე. იგი ახლა ურჩობით შობილ ნაყოფს იმკის, რადგან უკვდავებას განეშორა.
მწუხარების გარეშე ცხოვრებას კაცი, სურვილის, მცდელობისა და ძალისხმევის მიუხედავად, ვერ შეძლებს, რადგან გამომცდელი, რომელიც ცისქვეშეთსა და მთელ ქვეყანაზე დადის, ყველას განცდის და სჯულის წყევის მწუხარებათა შხამს ასმევს. საითაც უნდა გაიხედო, ვისაც უნდა ჰკითხო, ყველა ერთხმად აღიარებს, რომ რაღაც ეკალი ჩხვლეტს და სტკივა.
მწუხარებაც განსხვავებულია. ზოგი წუხს, რომ ურჯულო საქმეებით დატკბობა არ შეუძლია. ეს დანაშაულებრივი წუხილია. სხვების მწუხარება კი მართებულია, ვინაიდან სათანადო მიზეზი აქვთ; ასეთ შემთხვევაში, მწუხარება ამ მიზეზიდან გამომდინარე, ბუნებრივი შედეგია. როცა არსებობს სულიერი ცოდნა და ადამიანი მწუხარებას ითმენს, ის მის განწმენდას უწყობს ხელს.
წმინდა თეოფანიას შემთხვევაშიც ასე მოხდა; მართებულად იტანჯებოდა, რადგან მეუღლე ატყუებდა, ის კი სულიერი ცოდნით, რჩევა-დარიგებებით და თავისი ქრისტიანული ცხოვრების მაგალითით ცდილობდა მის მოქცევას – ითმენდა, ტიროდა, ლოცულობდა და ყოველთვის ღმერთს სასოებდა. ყოველივე ამის გამო მართებულ მწუხარებაზე მისი სიწმინდე დაინერგა.
ამიტომ, შვილო, ყველაფერი მოითმინე, მწუხარებით განიწმინდე. მადლობა შესწირე ღმერთს, რომ ხანმოკლე დროით განგსწავლის, რათა საუკუნოდ განგისვენოს!
თუ ვხედავ ან მესმის, რომ მავანი უჭირველად, კეთილდღეობით ცხოვრობს და ყველა თავის სურვილს ისრულებს, მას ღვთისგან მიტოვებულად ვთვლი!
დაე, ღმერთმა ტანჯულთა შორის შეგვრაცხოს, რათა ჩვენი სახელი ცხოვრების წიგნში ჩაიწეროს და ქრისტეს სასძლოს გარეთ არ დავრჩეთ. როგორც არ უნდა გვიჭირდეს, ერთ დღეს ყველაფერი დამთავრდება და დავიწყებას მიეცემა. მხოლოდ ბოროტება ან სიკეთე დარჩება და საშინელ სამსჯავრომდე გაჰყვება სულს, სადაც დიდ განაჩენს მოისმენს. ხშირად სხვანაირი ვხდები, როცა ამაზე ვფიქრობ და ვტირი, სამსჯავროზე ქრისტეს რა პასუხს გავცემ მე, უღირსი მღვდელი! ილოცე ჩემთვის, რომ არ დავისაჯო.

7. ჩემო ქრისტესმიერ საყვარელო ძმაო... ჩვენი დედოფლის, ღვთისმშობლის მადლმა დაგიცვას ყველაფრისგან, რაც სულს შეგიბღალავს. ამინ.
„ჭირთა და ღუაწლთა მპოვეს მე, და მცნებანი შენნი ზრახვა იყვნეს ჩემდა“ (ფსალმ. 118, 143).
სხვადასხვაგვარი მწუხარება ერთმანეთს ენაცვლება. მოთმინება გვესაჭიროება. საღვთო სჯულით გამოძიებისას ვიგებთ, როგორ მოვითმინოთ მწუხარება, რატომ და რა მიზნით მოდის ის.
გასაჭირი მოდის, რათა ტკივილის ამტანი, გამოცდილი მებრძოლები გავხდეთ, ჩვენთვის ჯვარცმულის მიმდევრები, იმ წმინდანთა ძმები, რომელთაც ჯვრის ეკლიანი გზა განვლეს, მოწამეებმა – მოწამეობით, ღირსებმა – მოღვაწეობით, მართლმორწმუნეებმა – წმინდა მცნებათა დაცვით და იმ განსაცდელთა დათმენით, რომელთაც სოფელი, ეშმაკი და ხორცი შობს.
შვებით, განსაცდელის გარეშე არავინ ცხონებულა. შესაბამისად, უნდა ითქვას, რომ თუ ჩვენც განსაცდელით ვიგვემებით, უნდა გვიხაროდეს, რადგან ამ გზით იარეს მათ, ვინც ცხონდა. და რაკი მარადიული ცხოვრება ჩვენც გვსურს, მწუხარების გარდა სხვა გზა არ არსებობს!
მწუხარება მოდის, რომ ღმერთს დაგვაახლოოს, რადგან სევდით შეჭირვებული და დამწუხრებული გული რბილდება და მდაბლდება. დამდაბლებულ გულს კი ღმერთი მოხედავს. „გული შემუსრვილი და დამდაბლებული ღმერთმან არა შეურაცხყოს“ (ფსალმ. 50, 17). „ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალსა ზედა და მყუდროსა და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა?“ (ეს. 66, 2)
მწუხარება ცოდვებისა და მათი ეპიტიმიისგან ათავისუფლებს იმ ადამიანს, რომელიც სიხარულითა და შეგნებით ითმენს. სულიერი ხასიათიც ყალიბდება: ადამიანი მოწყალე, თავმდაბალი და მშვიდი ხდება.
ის, ვისაც არ აქვს ჭეშმარიტი ცოდნა განსაცდელის შესახებ, წუხს და დაღონებულია მაშინ, როცა უნდა უხაროდეს, რადგან წმინდა გოლგოთისა და წმინდანების გზაზე მიაბიჯებს.
უძლურთა მკურნალი და ნაკლულევანთა აღმავსებელი საღვთო მადლი შეგვეწიოს, რომ ყველაფერი დავითმინოთ და ღვთის სასუფევლის ღირსნი გავხდეთ. ამინ.

8. მრავალი ჭირით ვცხონდებით, შვილო. რომელი წმინდანი განწმენდილა და რომელი ადამიანი ცხონებულა სხვადასხვა სიმწრის სახმილის გაუვლელად? თუ აქ სიმწარეს მოვითმენთ, იქ, სხვა სოფელში, ქრისტე თავისი მშვენიერი სასუფევლით დაგვატკბობს.
როცა მწუხარება გეწვევა, ინუგეშე თავი, რომ ამის შემდეგ სიხარული და მშვიდობა გელის. მუდამ გახსოვდეს სიკვდილი, რომლის ხსენებაც ამ ამაო ცხოვრების მწუხარებაში დიდ ძალას შეგმატებს და სულს ნუგეშით აგივსებს.
შვილო, ცხოვრებისეული სატანჯველი ერთ დღეს დასრულდება, რადგან ეს სოფელი წარმავალია. მხოლოდ ის დარჩება საუკუნოდ, რასაც კაცი თავისი საწყალი სულისთვის მოიმოქმედებს; ეს საქმე წაჰყვება მას ზეცაში ან წარსაწყმედელში.

9. არ იცი, შვილო, რომ ღმერთი ადამიანს უსასყიდლოდ აცხონებს? ცხადია, შრომა ადამიანის განზრახვის მაჩვენებელია, მაგრამ კაცის ვნებებისგან გათავისუფლება შრომას თავისთავად როდი შეუძლია. იმისთვის, რომ ვისწავლოთ იმედის დამყარება ღმერთზე და არა ჩვენს შრომაზე, უფალი უშვებს, რომ შრომის მიუხედავად ისევ განგვცადოს ბოროტმა. ასე რომ, უნდა ვიშრომოთ და თან ვთქვათ, რომ თუ ღმერთი არ დაგვიცავს, ყველა საქმე ფუჭია და ქარს მიაქვს.

10. როცა დავფიქრდებით, რომ ქრისტემ მრავალი სატანჯველი დაითმინა ისე, რომ ცოდვა არ ჩაუდენია, როგორ გავიმართლებთ თავს? იმით, რომ ის ღმერთი იყო? დაფიქრდი, ღვთის რა უსაზღვრო მოწყალებაა – განკაცდა და ჩვენ, ცოდვილთა, დამნაშავეთა და დასჯილთა გამო ამდენი სამარცხვინო ვნება დაითმინა: ყვრიმლისცემა, გაშოლტვა, შეურაცხყოფა, ჯვარცმა – ყველაზე დამამცირებელი სიკვდილი; „წყეულ იყავნ ყოველი, რომელი დამოეკიდოს ძელსა" (გალ. 3, 13).
ქრისტემ, თვით ღმერთმა, ჩვენთვის, ცოდვილთათვის, ამდენი რამ იტვირთა. რა პასუხს გავცემთ ჩვენ, თუ მისი სიყვარულისთვის ან თუნდაც ჩვენი ცოდვების გამო განსაცდელს არ მოვითმენთ?
მრავალი მწუხარებით გადარჩება ადამიანი. უჭირველად არავინ ცხონებულა. ღვთისკენ მიმავალი გზა ვიწრო და ეკლიანია და ვისაც ამ გზით სიარული სურს, მწუხარებს, სისხლი და ოფლი სდის. ჩვენც ამ გზით ვიაროთ, რომ საუკუნო ცხოვრება დავიმკვიდროთ.

11. ნუ შეშინდები, ნუ დაფრთხება შენი გული. ქრისტე ფარული ხელით უხილავად შეგეწევა; გცდის, რათა თავისი მადლი მოგანიჭოს.
რაც უფრო კარგად მუშავდება გულის ნიადაგი, რაც უფრო ღრმად გაატარებს გუთანს მიწათმოქმედი, ყანა თავის დროზე მეტ მოსავალს მოგვცემს. ჩვენს სულსაც ასე ეპყრობა დიდი მიწათმოქმედი – ღმერთი. განსაცდელი, ჭირი, ტკივილი, მწუხარება, ღვთის დაშვებით, ღრმად იჭრება ჩვენს გულში, ამის გამო ხშირად გამოუვალ მდგომარეობაში ვართ. ადამიანი იტანჯება, დარდობს, როგორ გაუმკლავდეს ამა თუ იმ განსაცდელს, მაგრამ ღმერთი ღვთისმოყვარეებს შეეწევა, სწორი გამოსავალი მოძებნონ.

12. ვევედრები ღმერთს, მოთმინება და ზნეობრივი ძალა მოგვმადლოს იმ განსაცდელის გადასატანად, რომელიც მან ჩვენი სარგებლისთვის მოგვივლინა. ასე უშვებს ღმერთი თავის შვილებზე განსაცდელსა და მწუხარებას. ეს არის გზა, რომლის საშუალებითაც სრულყოფილებას აღწევს სული. ტკივილი განწმენდს მას და სიმდაბლით, თანაგრძნობით, სიკეთით აღავსებს. ასე მზადდება ნიადაგი ჩვენში ღვთის დასამკვიდრებლად.
ნუ დაიღლებით განსაცდელში, რადგან განსაცდელთა მეშვეობით მივიწევთ წინ ღვთაებრივის მოსაპოვებლად. განსაცდელი ცხადყოფს, რომ ღვთის შვილები ვართ და გვსურს, ვიყოთ მისი მემკვიდრეები.

13. განაგდე, შვილო, ბოროტი გულისსიტყვები, რადგან ეშმაკს ადამიანისთვის სიკეთე არასოდეს უნდა. იგი მას სხვადასხვა სიძნელით არწმუნებს, რომ მონაზვნობისთვის გამოუსადეგარია. და ეს იმიტომ, რომ ეშმაკს წვავს შავი ანაფორა, რომლითაც ქრისტეს მხედარს შეიცნობს.
დაე, გვქონდეს განსაცდელი და ჭირი. ქრისტესაც ჰქონდა მწუხარება და ჯვარზე გაკრულმა საშინელი ტკივილით შეავედრა მამას თავისი ღვთაებრივი სული. ქრისტემ – ჯვარზე მიმსჭვალულმა, შიშველმა, მიტოვებულმა, ათასობით ადამიანისგან შეურაცხყოფილმა – სიხარულით რამდენი დაითმინა ჩვენთვის, უმადურთათვის. ჩვენ კი, შვილო, მცირეოდენი ჭირი და ტკივილი ვერ მოგვითმენია?!
მეორედ მოსვლის დროს ქრისტე ჩვენდამი სიყვარულის ნიშანს – თავის ხორციელ წყლულებს – გვიჩვენებს. მაშინ ჩვენც, შვილო, მისი სიყვარულისთვის მწუხარებით ნატკენი და დასისხლიანებული გული ვუჩვენოთ.
ყველა წმინდანმა დაითმინა დიდი ჭირი. მოწამეებმა რა აღარ გადაიტანეს. ამიტომ მოთმინება იქონიე, ილოცე და ღმერთი არ დაუშვებს, რომ ჩვენს ძალებზე აღმატებული ტკივილი შეგვხვდეს.

14. დიდი ნუგეშია, შვილო, რომ თითოეულს ქრისტეს სიყვარულისთვის გაწეული შრომის მიხედვით მიეცემა სასყიდელი. ძალიან ბევრს შრომობს ის, ვინც ტვირთულობს თანამედროვე ეპოქის ადამიანებს, რომელთაც ეგოიზმი და საკუთარი ნება მართავს.
ნუ დავკარგავთ მხნეობას, რადგან ჩვენ გვერდით უხილავად ქრისტეა, რომელიც შერისხავს განსაცდელთა აბობოქრებულ ზღვას და მადლის სიმშვიდეს მოგვიტანს.
იბრძოლე აქაფებულ ტალღებთან; უხმე ერთ ყოვლისშემძლე ღმერთს: „უფალო, უფალო, გარდამოიხილე ზეცით, იხილე ჩემი განსაცდელი და ჩემი სული შენი ნების აღსასრულებლად წარმართე, რადგან შენ ხარ ღმერთი ჩემი“.

15. ვლოცულობ, ჩვენმა ტკბილმა ღვთისმშობელმა სულიერი და ხორციელი სიჯანსაღე მოგანიჭოს, მწუხარება შეგიმსუბუქოს და სულიწმიდის მადლით, ნუგეშით შეგიცვალოს ის.
ეჭვგარეშეა, რომ ყველა მწუხარება ჩვენი სნეული სულის საკურნებლად გვეძლევა, რათა გემოთმოყვარებისა და ყოველგვარი ვნების შხამი მათი საშუალებით დაითხიოს. ზეციერი მამის სიყვარული თავისი შვილებისადმი ძირითადად მწუხარებაში წრთობით ვლინდება, მის სიწმინდეს რომ ეზიარონ და საუკუნო, განუზომელი დიდება შეემატოთ!
როგორც არ უნდა გვიჭირდეს ამ წუთისოფელში, ერთ დღეს ჩვენი ტკივილი შეწყდება. ქრისტემ და ღვთისმშობელმა გვიხსნან, რომ სიკვდილის შემდეგ მწუხარება და სატანჯველი არ ვიხილოთ. თუკი ჯოჯოხეთზე ფიქრიც კი შემზარავია, მით უმეტეს საზარელია, როცა ვინმე იქ ყოფნით საუკუნოდ დაისჯება!
ვევედროთ ღმერთს, შეგვიწყალოს, სიმდაბლით ვთხოვოთ წყალობისა და შენდობის ღირსნი გაგვხადოს; რადგან ღვთის სიტყვამ ბრძანა: „ყოველსა რაოდენსა ითხოვდეთ ლოცვასა შინა სარწმუნოებით, გეყოს თქუენ“ (მათ. 21, 22) და „ითხოვდით, და მოგეცეს“ (მათ. 7, 7). დიახ, ყოველდღე და ყოველ წამს ვითხოვოთ ცნობით და უმეცრებით ჩადენილი ცოდვების შენდობა და შეწყალება; მისი ღვთაებრივი სიტყვების იმედი გვქონდეს, რომ ჩვენს სიმდაბლეს წყალობით მოხედავს. ამინ.

16. დიდება ყოვლადბრძენ უფალს, რომელიც სიმწრიდან სიტკბოს გამოიღებს და ჩვენს ცოდნას მისი უსაზღვრო სიყვარულის შესახებ ასე ამდიდრებს. იგი ჭირითა და განსაცდელით გვამათრახებს, რომ მიგვიზიდოს, რადგან იცის – ამ ცხოვრებაში მწუხარებით ადამიანი მის სიახლოვეს დარჩება და ცხონდება.
უზრუნველი ცხოვრება დიდ საფრთხეს უქმნის ადამიანის ხსნას. წმინდა მამათა აზრით, განცხრომით მცხოვრები ადამიანის სულში ღვთის სანაცვლოდ ეშმაკის სული მკვიდრობს.
ამიტომ ამქვეყნიურ მწუხარებაში მოთმინება და მადლიერება გვმართებს, რადგან ღმერთს ეს ორივე სათნოება ძლიერ აამებს. ვისურვოთ, უფალმა ამსოფლიურ მწუხარებაში დიდი მოთმინება მოგვცეს, რომ კეთილისმომნიჭებელ მზრუნველს ყველაფრისთვის მადლობა შევწიროთ.

17. ბევრჯერ მითქვამს, მწუხარება, რომელიც გტანჯავს, შენი ჯვარია; ის ჩვენმა იესომ მოგცა, რომ მისი მიმბაძველი გახდე და უფლის სიყვარული შენთვის უცხო არ იყოს (ქრისტესთვის ჯვარცმით მჟღავნდება ჩვენი მისდამი სიყვარული). ვისაც ის გულწრფელად უყვარს, მხოლოდ თაბორის მთაზე როდი მიჰყვება, სადაც ღვთაებრივი დიდება გამოჩნდა და სადაც ის ტკბილი მადლითა და სიხარულით მოგვიხილავს; არამედ წმინდა გოლგოთის აღმართზეც მასთანაა, ჯვარცმამდე მის გვერდითაა, ანუ მადლის მოკლებისა და მწუხარების დროსაც, რასაც შეჭირვება, ტკივილი, უიმედობა, დაეჭვება, შრომა და ოფლი მოსდევს. სწორედ მაშინ გამჟღავნდება, თუ როგორია შინაგანი ადამიანი – ყალბი თუ მართალი, გამოცდილი თუ გამოუცდელი, კაპიტანი თუ მეზღვაური. სწორედ მაშინ გამოიცდება თითოეულის მისწრაფება; მხნე და დამთმენი შინაგან ჯილდოს იღებს – მას ღმერთი მოიხილავს მადლის გამრავლებით. ამგვარად იწვრთნება ქრისტიანი სულიერ ბრძოლაში, სანამ აღესრულება და განისვენებს.
სიბრძნით იბრძოლე. სიხარულით და მოთმინებით ატარე შენი ჯვარი, სანამ თხემის ადგილზე, საფლავთან მიიტან, რომ ჩვენმა იესომ აღდგომა მოგმადლოს! ვინც თავის ჯვარს ქრისტეს სიყვარულისთვის ატარებს, უკანასკნელ დღეს უფლის მიერ აღდგება. რამდენ ხანს გასტანს ჩვენი ცხოვრება? სიკვდილის დრო დაფარულია, მოთმინება კი საუკუნოდ დაჯილდოვდება.
მწუხარების ამ ჯვარმა ამდენი მოგმადლა და კიდევ ბევრს მოგმადლებს! მაგრამ შენ ვერ ხედავ, რადგან ღმერთი შენს სასიკეთოდ თავისი განგებულებით ფარავს ამას. ევედრე ღმერთს, მოთმინება მოგცეს; სრული შეგნებით მადლობდე მას და მაშინ შეძლებ სიხარულით აიტანო ყველაფერი, რადგან მწუხარების გზით გადარჩენას ელოდები.

18. ადამიანის ცხოვრება მოწამეობად იქცა იმ წუთიდან, როცა ჭეშმარიტ ბედნიერებას მოვწყდით. ახლა ურჩობის ნაყოფს ვიმკით: „ეკალსა და კუროსთავსა აღმოგიცენებდეს შენ [მიწა]" (დაბ. 3, 18). იმავეს აღმოაცენებს ჩვენი გულიც. ჭირი და ტანჯვა რომ არა, როგორ მივხვდებოდით, რომ სამოთხიდან ვართ განდევნილები?
არ არსებობს ადამიანი, რომელსაც რაიმე გასაჭირი არ ჰქონდეს. კეთილმორწმუნე ქრისტიანებიც იტანჯებიან, მაგრამ სულის სიღრმეში იმედი აქვთ, რომ დადგება დღე, როცა მრავალი მწუხარება ნეტარ განსვენებას მოუტანს მათ.
მწუხარებისა და ტანჯვის გარეშე ნურავინ მოელის საიქიო ცხოვრებაში განსვენებას, რადგან ის ცხოვრება მათ ეკუთვნით, ვინც ამქვეყნიური ცხოვრებით დამაშვრალი და ტვირთმძიმეა.
ერთი წმინდა მამა ხშირად ავადმყოფობდა. როცა გამოკეთდებოდა და სნეულება დიდი ხნით ტოვებდა, ღმერთს მიმართავდა: „ღმერთო ჩემო, რატომ მიმატოვე, რატომ ვცხოვრობ ასე ბედნიერად? არ ვარ შენი სიყვარულის ღირსი, არ ვარ ღირსი, რომ მცირედ მაინც ვიტანჯო შენი სიყვარულისთვის?“
ცხადია, წმინდანებს დიდი მადლი და სულიერი ძალა ჰქონდათ და ჭირში მყოფებს უხაროდათ; ჩვენ, უპირველესად კი მე, ჭირში ვიტანჯებით, ზოგჯერ მოთმინებას ვკარგავთ, მაგრამ მადლობა ღმერთს, რომ გონებას გვინათებს, ვინანიებთ და გარდავიქმნებით. „სული გულსმოდგინე არს, ხოლო ხორცნი უძლურ“ (მათ. 26, 41).

19. წუხილი შენი ცოდვების გამო კარგი და სასარგებლოა, ოღონდ თუ უიმედობას იწვევს, მაშინ აშკარად ეშმაკისგანაა. მაშინვე იმედისკენ მობრუნდი და თქვი: „რადგან ყველაფერს ვინანიებ, ვსასოებ, რომ ყველაფერი მომეტევება. არ არსებობს ცოდვა, რომელიც ღვთის მოწყალებას აღემატება. რაც არ უნდა დიდი იყოს ცოდვა, სინანულის გზით განქარდება. ჰოი, სიღრმე უფლის სიმდაბლისა, ძვირუხსენებლობისა და მოწყალებისა!"
დაე, გამხნევდნენ მძიმე დანაშაულის მქონენი, რადგან არსებობს ღმერთი, რომელიც მის მიმართ ჩადენილ ბოროტებას, სიმძიმის მიუხედავად, არაფრად აგდებს; თუკი გულწრფელად მოვინანიებთ, ყოველგვარ ცოდვას შეგვინდობს. შვილო, მოითმინე განსაცდელი და სიკეთეს ეწევი. მოთმინება, დიახ, მოთმინება გაგვიხსნის სამოთხის ბჭეს.

20. მწუხარებაში ქრისტეა, განსვენებაში კი – ეშმაკის სული. როგორ გრძნობდა ქრისტეს სიახლოვეს ჩემი მოძღვარი იოსები მძიმე გამოცდის ჟამს! სხვებში სიკვდილის მოახლოება შიშსა და ძრწოლას იწვევს, ის კი ამ დროს ქრისტეს სიყვარულში რჩებოდა. რა სასწაულია! „იესო ქრისტე გუშინ და დღეს და იგი თავადი არს უკუნისამდე" (ებრ. 13, 8).

21. მწუხარება ხელსაწყოა, იარაღია ღვთის ხელში. უფალი მას თავისი უსაზღვრო სიბრძნის კარნახით, თითოეული ადამიანისთვის საჭიროების მიხედვით, ინდივიდუალურად იყენებს.
სხვადასხვაგვარი მწუხარება განბანს და განწმენდს იმ ადამიანს, ვინც მას სიბრძნითა და შეგნებით იღებს, რადგან ქრისტიანის ყოველი მწუხარება ღვთისგან მოხილვაა სულის გადასარჩენად. მართალია, მწუხარებას ზეციერი მამის ტკბილი მარჯვენა გვიგზავნის, მაგრამ ჩვენს ბუნებას, როგორც ავადმყოფს, მწარე წამლები არ მოსწონს.
მწუხარების გადატანა რომ არ გვიხდებოდეს, ლუციფერის ბედს გავიზიარებდით; რადგან დიდებისა და განსვენების სიმაღლეზე ყოფნისას მან დაივიწყა ღვთის დიდებულება, საკუთარი თავის უმნიშვნელობა და უძლურება. „დავდგა საყდარი ჩემი... ზედა ღრუბელთა და ვიყო მსგავს მაღლისა" (ეს. 14, 13-14) – ამ ფიქრში გართული ღმერთმა ძირს დასცა. ბრწყინვალე ნათლის ანგელოზი დემონად, სატანად, ეშმაკად იქცა, ღვთის ქმნილებათა შორის უსაძაგლესი გახდა. არა ბუნებით, რადგან უფლის მიერ შექმნილი ყველაფერი ძალიან კარგი იყო, არამედ თავისი არჩევანით – ყოფილიყო მზაკვარი და მეამბოხე!
ოჯახებში ეშმაკი ბედით უკმაყოფილებას, უსიამოვნებას, შურს, სიჯიუტეს თესავს. ამიტომ მრავალ ოჯახში არის ადამიანი, რომელიც სიმშვიდეს, მყუდროებასა და სიხარულს არღვევს.
ეს ბოროტი თესლი უფლის წმინდა ოჯახსაც არ ასცდა, რომელიც მან დედამიწაზე მომავალი ხსნისთვის შექმნა, ანუ უფლის წმინდა მოწაფეებს შორის ღვთის მკვლელის თესლი – იუდა ისკარიოტელი დაითესა!
ეშმაკი თავის თესლს ხორბალშიც ურევს. ასეთი ადამიანი მონაზონთა კრებულშიც არსებობს. ის ცუდი როდია, მაგრამ თავისი უძლურებით, ბედზე განაწყენებით, შურით და ასე შემდეგ, იმ იარაღად იქცევა, რომელიც სხვათა სიმშვიდესა და მშვიდობას არღვევს.
ეს ყველაფერი იმაზე მეტყველებს, რომ ჭეშმარიტი სამშობლოდან ვართ განდევნილები და ვიმყოფებით გამოსასწორებელ ადგილას, სადაც უფლის სწავლება სრულდება. ვინც ამ სწავლებას მიიღებს, ისევ ზეციურ, მამისეულ მემკვიდრეობას უბრუნდება და დაკარგულ ძეობას აღიდგენს, როგორც ღირსი უფლის მემკვიდრეობისა. ხოლო მას, ვინც ჩემსავით უცოდინარი დარჩება, სწავლებას არ აღიარებს და საქმით უკანონო შვილი აღმოჩნდება, განდევნიან და დასჯიან, როგორც ღვთისშვილობის უღირსს. სწორედ ძეობის აღდგენას ისახავს მიზნად უფლის სწავლება. დაე, ჩვენმა სახიერმა ღმერთმა და მამამ მათ შორის შეგვრაცხოს, ვისაც მისი შვილობის პატივი ერგო. ამინ.

22. შვილო, ყველაფერი მოითმინე, რადგან დიდია სასყიდელი. ჭირთა სიმძიმეს ყურადღებას ნუ მიაქცევ, არამედ საზღაური აწონე. მცირე მწუხარება უზარმაზარ საუკუნო დიდებას გიგროვებს ზეცაში, ამიტომ სიხარული გმართებს და არა წუხილი. ჩვენს სახიერ ღმერთს ყველაფრისთვის მადლობა შესწირე და მტერს მოუთმენლობას ნუ დაანახვებ, რადგან მაშინ უფრო მეტად შემოგიტევს, შენი მოთმინების ზღუდე მიწასთან რომ გაასწოროს.

23. შენი შინაგანი მწუხარებისა და გლოვის შესახებ – სასარგებლოა თუ არა? – გეუბნები: ძალიან სასარგებლოა, რადგან ცოდვისგან გიცავს, განსაკუთრებით კი სოფლის სიყვარულისა და ტკბობისგან, რაც ღვთისთვის უცხოა.
მაგრამ აქაც გულისხმისყოფაა საჭირო, რომ მწუხარება ზღვარს არ გადავიდეს და საზიანო არ გახდეს. აი, ერთი ნიშანი: როცა შენს ძველ ცოდვებზე ფიქრისას წუხილი დაწესებულ ზღვარს სცილდება და სასოწარკვეთამდე მიდიხარ, მაშინ ღმერთს ულმობელ დამსჯელად მიიჩნევ, რაც უმეცრებაა. ღმერთი მამასავით გვზრდის და ეს ამგვარად ესმის ქრისტიანს, როცა მისი მწუხარება ზომიერია.
ამიტომ ყველაზე მაღლა გულისხმისყოფა დგას, რომელიც როგორც ზედმეტობის, ისე ნაკლულევანებისგან გვათავისუფლებს.
როცა უიმედობა მოგიცავს, განიშორე და იფიქრე: „თუ ღმერთმა ადამიანებს მოყვასისთვის დღეში სამოცდაათგზის შვიდჯერ ცოდვათა მიტევება უბრძანა, უსაზღვროდ მოწყალე უფალი განა მეტად არ შეუნდობს? ვინ მოინანია და არ ცხონდა? ვინ თქვა „შევცოდე“ და არ მიეტევა? ვინ დაეცა, შეწევნა ითხოვა და არ წამოდგა? ვინ იტირა და ღვთისგან ნუგეში არ მიიღო? „უკუეთუ თქუენ უკეთურთა, – ამბობს უფალი, იცით მისაცემელი კეთილი მიცემად შვილთა თქუენთა, რაოდენ უფროისღა მამამან თქუენმან ზეცათამან მოსცეს კეთილი, რომელნი სთხოვდენ მას!" (მათ. 7, 11).
ჩვენი ზეციერი მამა იმიტომ კი არ გვწვრთნის, რომ უიმედობას მივეცეთ, არამედ სურს, მოვინანიოთ და გამოვსწორდეთ.
როცა სწავლების აზრი არასწორად გვესმის, უიმედობა გვიპყრობს და ზეციერ მამას უმოწყალო დამსჯელად მივიჩნევთ, რაც უაზრობაა. ამ ბოროტი ზემოქმედებით შეუძლებელია სულმა ინუგეშოს. თუ სწორად გავიგებთ, რას ნიშნავს მწუხარებით განსწავლა, ღვთისგან დიდ ნუგეშს მივიღებთ. ასე რომ, შვილო, აი, რა შემთხვევაში მოაქვს გლოვასა და მწუხარებას სარგებელი.

24. შვილო, ამქვეყნად ადამიანები განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. არიან კეთილები და ბოროტები, მდიდრები და ღარიბები, განათლებულები და გაუნათლებლები, დიდგვაროვნები და მდაბიოები, გონიერები და უგუნურები, თუმცა საერთო ყველას ერთი აქვს – ტკივილი. ყველა ადამიანი, გამონაკლისის გარეშე, ცხოვრებაში ტკივილს განიცდის. როგორც ამბობენ: „საოცრებაა, თუ ვინმეს ბედნიერად უცხოვრია“. შესაბამისად, ყველანი ტკივილის სამფლობელოში ვცხოვრობთ.
ვიცით, რომ ტკივილი თითოეული ადამიანისთვის პირადულია და მარტო უნდა გაუმკლავდეს მას. ეს მისი ჯვარია და თვითონ უნდა იტვირთოს სოფლის მხსნელი იესოს მსგავსად, რომელმაც თავისი ჯვარი ჩვენთვის იტვირთა.
მაშ, დამშვიდდი და მიენდე, შვილო, მამობრივ ხელს, რომელიც ოპერაციას ტკივილით გიკეთებს. მიიღე ეს ტკივილი, როგორც ღვთისგან გამოგზავნილი და შეურიგდი, რომ შეძლო მასთან გამკლავება.
ვიცი, ეს რა ძნელია, მაგრამ ამავე დროს – მაცხონებელი. თუ წმინდანები მწუხარების დროს ხარობდნენ, ჩვენ მოთმინებით მაინც მივიღოთ ის და ღმერთი არ დაივიწყებს მისი ნებისადმი, ანუ ტკივილისადმი ნებაყოფლობით ჩვენს უმნიშვნელო მოთმინებასაც კი.
როცა გტკივა, შვილო, სულიერი ძალები მოიკრიბე და ეცადე, ტკივილის მიზანი გაიაზრო – ღმერთი ხომ ამ გზით ზეცას გიხსნის.
ნუთუ გგონია, რომ უფალმა, რომელსაც თმის ყოველი ღერი დათვლილი აქვს, შენი ტკივილის საზომი არ იცის? დიახ, იცის. ასე რომ, მიენდე ჩვენს ზეციერ მამას.
ნუ დაყრი ფარხმალს. ქრისტესთან ერთად ყველაფერს გადაიტან და ღმერთის, ჩვენი საერთო მამის, უსაზღვრო სიმდიდრის მემკვიდრეც გახდები. ამინ.

25. შეგიძლია ღვთის მოწყალება გაზომო? ყველაზე ცუდი ადამიანის ცოდვებიც კი ღვთის მოწყალების წინაშე იგივეა, რაც ოკეანისთვის ერთი მუჭა ქვიშა. არ არსებობს ცოდვა, რომელიც ღვთის მოწყალებას აღემატება. ღმერთი დედას ჰგავს. განა შესაძლებელია შვილის ცოდვამ დედის სიყვარულს სძლიოს? თუ დედას ასე უყვარს შვილი, როგორ უსაზღვროდ ვუყვარვართ ღმერთს, რომელმაც სიყვარული საქმით გვიჩვენა და ჯვარს ეცვა ჩვენთვის? პეტრე მოციქულმა სამჯერ უარყო უფალი და სინანულმა აღადგინა იგი. ქრისტიანთა დიდი მდევნელი, პავლე მოციქული, სინანულის გზით მოციქულთა თავი გახდა. მეძავები, ავაზაკები, მეზვერეები და ათასი სხვა დამნაშავე სინანულით განიწმინდა. ამიტომ სევდა და სინდისის გადამეტებული ქენჯნა მოიცილე, იმედით აღივსე, გამხნევდი და სასოწარკვეთის ყოველი გულისსიტყვა განაგდე.

26. როგორც არ უნდა ვიტანჯებოდეთ, მოვა დრო, როცა ყველაფერი დასრულდება და თითოეული თავისი შრომის შესაბამის განსვენებას მიიღებს. გიჭირს? გტკივა? მწუხარების სიმძიმისგან ტირი? დაიღალე? გამხნევდი, ღვთის სასუფეველი ასე მოიპოვება. მაგრამ თუ სავსებით მოსვენებული ხარ და ღმერთი აღარ გახსოვს, მაშინ იდარდე, რადგან ღვთისკენ მიმავალ გზას ასცდენიხარ.
ღმერთმა დაგვიფაროს ამისგან. მწუხარებით, სნეულებით, ტანჯვით განუწყვეტლივ ვიღლებით, ეს ქვეყანა რომ შევიძულოთ და ის სოფელი ვისურვოთ, სადაც ღმერთს ქერუბიმნი და სერაფიმნი ადიდებენ, სადაც ნამდვილი განსვენება, ნეტარი ნათელი და დაუღამებელი დღეა. ყველაფერი აქაური მარადიულთან შედარებით წყვდიადი და საძაგლობაა. ნეტავ, ღმერთმა სულიერი სიბრძნე მოგვმადლოს, რომ ყოველთვის მარადიული, უსაზღვრო სიკეთე – ტკბილი ღმერთი – ავირჩიოთ.

27. ღმერთი ტკივილის მეშვეობით თავისი შვილის – ადამიანის ყოფაში ისე ერევა, როგორც კეთილისმყოფელი მამა! კაცმა რომ იცოდეს, რა სულიერი სარგებელი მოაქვს ტკივილს, ილოცებდა, მთელი ცხოვრება სხვადასხვა ტკივილი დაეთმინა, რომ ამით ზეციურ ქალაქში, ღვთის სალაროში სულიერი თანხა, ტკივილის ფული გადაერიცხა და ნეტარების ფული მიეღო მაშინ, როცა ყოველი სული თავისი შრომის, ტკივილისა და მწუხარების საზღაურს მიიღებს.

28. შვილო, მოთმინება იქონიე განსაცდელში, რომელსაც ღვთის სახიერება შენს სულს უგზავნის, უფრო მეტი სარგებელი რომ მიიღო. უნდა გიხაროდეს, რადგან ჩანს, რომ უფალს შენი სულიერი წინსვლა სურს, უმთავრესად სიმდაბლეში. ხშირად ადამიანის ამპარტავნება ღვთისგან მამობრივი სილის გაწვნის მიზეზი ხდება, უფრო მყარად რომ ვიაროთ სიმდაბლის გზით. ეს თვალსაჩინო ნიმუშია, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ღვთისთვის ჩვენი სულები.
ასე რომ, მოთმინება, შვილო! ესეც ჯვარია; იტვირთე იგი უფლის სიყვარულისთვის. მიჰბაძე მას, რომ თავისი სიყვარული მოგანიჭოს, რადგან ამბობს: „რომელსა აქუნდენ მცნებანი ჩემნი და დაიმარხნეს იგინი, იგი არს, რომელსა უყუარდე მე“ (იოან. 14, 21). მისი ერთ-ერთი მცნებაა მორჩილებით და ჯვრის ტვირთვით გოლგოთაზე ასვლა. ნეტარია, ვინც დაითმენს განსაცდელს, რადგან გამოცდილებას შეიძენს და საუკუნო ცხოვრების გვირგვინს მიიღებს (იაკ. 1, 12).

29. შვილო, როგორი ეკლიანიც უნდა იყოს ჩვენი ცხოვრების გზა, ქრისტე მოგვიწოდებს და გველოდება, გავიაროთ ის, რადგან ეს გზა პირველმა თვითონ განვლო.
მწუხარებაში ღმერთი განისვენებს, შვებაში კი – ეშმაკი – ყველა ბოროტების მიზეზი. რაც არ უნდა დიდ ბრძოლაში ვიყოთ, ერთ დღეს ყველაფერი დასრულდება და თითოეული თავისი შრომის საზღაურს მიიღებს.
„სოფელსა ამას ჭირი გაქუს“ (იოან. 16, 33), – გვეუბნება უფალი, მაგრამ ყოფილა ვინმე, ვინც გოლგოთის აღმართზე ასვლა ისურვა და არ დაშვრა, ოფლი არ დაღვარა, ბევრჯერ არ ჩაიმუხლა ღვთის მიერ მიცემული ჯვრის სიმძიმისგან? – არავინ. ყველამ, ვინც წმინდანი გახდა, ყველა ცხონებულმა მწუხარების სახმილი განვლო, ზოგმა სნეულება, ზოგმაც ვნებების წინააღმდეგ ბრძოლა და ა. შ. ანუ ღვთისმიერი მწუხარების ჯაჭვი, რომ საუკუნო განსვენების უფლება მოეპოვებინათ.
ამიტომ უშვებს ღმერთი ჩვენზე სხვადასხვა ტკივილს, ზოგჯერ უიმედობამდეც კი, ჩვენც რომ გვქონდეს წილი საუკუნო განსვენებაში.
ნეტარია, ვინც საუკუნო განსვენებას ეღირსება! ამქვეყნიური ტანჯვისგან დაისვენებს. „ფიცხელ არს ნეფხუა', არამედ ტკბილ არს სასუფეველი“?.

30. განვისწავლებით, რომ ზეცის ღირსნი გავხდეთ. ზეციერი მამა ყოველგვარი საშუალებით გვწვრთნის, რათა სულიერი ხასიათი ჩამოგვიყალიბოს და შვილებივით დავემსგავსოთ მას; ჩვენში ისეთი თვისებები აღვზარდოთ, რომლებიც ღვთის კანონიერ შვილებად გამოგვაჩენს. მოთმინებით, სიმშვიდით, სიყვარულით, ძმათმოყვარებით და ღვთის შვილებისთვის დამახასიათებელი სხვა თვისებებით უნდა გამოვირჩეოდეთ, რადგან ქრისტესთან ერთად სწორედ ღვთის შვილები მიიღებენ მემკვიდრეობით ზეციერი მამის უსაზღვრო სულიერ სიმდიდრეს.
გამხნევდი ბრძოლაში, შვილო. მრავალი ჭირით ავალთ ზეცაში. ხსნის გზა ეკლიანია და გვტკივა, სისხლი გვდის. მაგრამ მოვითმინოთ და მოვა კურთხეული ჟამი, როცა ტკივილი და სისხლი ჩვენს სახელებს ცხოვრების წიგნში ჩაწერს! მაშინ ვაკურთხებთ ღმერთს, რომელმაც უსაზღვრო სიბრძნით დიდებული ცხონების საშუალებად ტკივილი და მწუხარება გამოძებნა.
ნუ დაიღლები ქრისტეს სახელის მოხმობით, თუ ბაგეების განწმენდა გსურს. ნუ იფიქრებ განსაცდელებზე, რომლებსაც სიზმარში ხედავ, არამედ უგულებელყავი ისინი, რადგან არსი არ გააჩნიათ. როცა მათ არაფრად ჩააგდებ, აღარ მოვლენ და თავს აღარ მოგაბეზრებენ.

31. ჩემო კურთხეულო შვილო... სიხარული და მშვიდობა შენს სულს.
განსაცდელს, როცა მას მოთმინებით ვიტანთ, მუდამ სარგებელი მოაქვს. როცა ის ადამიანს განეშორება, ისეთ გამოცდილებას და ნაყოფს უტოვებს, როგორი მოთმინება და მოხერხებულობაც გამოიჩინა ბრძოლაში. თუკი განსაცდელის გარდა სხვა მაცხონებელი გზა არ არსებობს, მაშ რა უნდა ვქნათ? მოთმინება სისხლის დათხევამდე – ასე იღვაწეს ჩვენმა მამებმა და განიწმინდნენ.
განსაცდელი ჩვენც გვჭირდება დასამდაბლებლად, თუმცა კი ბუნებით მდაბალნი, მიწისგან შექმნილნი ვართ და ჩვენი საქმეებიც ნაგევი და ბზეა“.
ნუ ივიწყებ, შვილო, რას ამბობდნენ იესოს კეთილსურნელოვანი ბაგეები: „სოფელსა ამას ჭირი გაქუს, არამედ ნუ გეშინინ, რამეთუ მე მიძლევიეს სოფელსა“ (იოან. 16, 33). მაშასადამე, ვისთანაც ქრისტეა, იგი სძლევს თავისი ვნებების სამყაროს.
განსაცდელთა სიმრავლე ნუ გაშინებს, არამედ გაფრთხილდი, რომ მტერმა გულისსიტყვებით ისე მზაკვრულად არ გაგძარცვოს, რომ ვერც კი მიხვდე; არ დაუთმო იქ, სადაც ბოროტი გულისსიტყვები გაიძულებენ.
თუმცა ჭეშმარიტება ერთია: წმინდა სიმდაბლე საუკეთესო წამალია ხსნისთვის. ყველაფერში დამდაბლდი და ვნებებისგან სრულ ან საკმარის თავისუფლებას უეჭველად მიაღწევ.

32. რაც არ უნდა შეგემთხვეს, ყველაფერი მოითმინე, იმეორე ლოცვა და აიძულე თავი, რომ სულიერი მოვალეობები შეასრულო. ჭირით ვცხონდებით; უშრომლად სიკეთეს ვერ მოიპოვებ. ჩვენი ტანჯვა, მისი სიმძიმის მიუხედავად, არაფერია იმ საუკუნო ნეტარებასთან შედარებით, რაც ღმერთს ჩვენთვის აქვს გამზადებული.
გამოუსწორებლადაც რომ მიგაჩნდეს საკუთარი თავი, იმედს ნურასოდეს დაკარგავ. თუკი იარების მიუხედავად დამდაბლება მაინც გვიჭირს, რამდენად უფრო ძნელია ეს, როცა რაიმეს წარმოადგენ.

33. ამქვეყნიური სიამოვნების მოკლებით გამოწვეული მცირე მწუხარება, შვილო, დიდ საუკუნო დიდებას გვიმზადებს!
მკაცრია ცოდვის გულისსიტყვის ზამთარი, მაგრამ ტკბილია ღვთის სასუფეველი. აღმართია გოლგოთაზე მიმავალი გზა, მაგრამ როცა ცხოვრებისმომნიჭებელ საფლავს მივადგებით და ჩვენი სულის აღდგომის მაუწყებელ ანგელოზს ვიხილავთ, მხიარულნი ავალთ ზეცაში, ზეციურ იერუსალიმში, სადაც წმინდა სულებთან ერთად მოზეიმე საუკუნო პასექში მივიღებთ მონაწილეობას და მაშინ მოვიმკით დღევანდელი შრომის უკვდავ ნაყოფს.

34. შვილო, ორმხრივ მშვიდობას გისურვებ; განა არის რაიმე სულიერ სიმშვიდესა და ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე უფრო მშვენიერი?! ადამიანის ცხოვრებას ორივე სასიამოვნოს ხდის. მათი უქონლობა კი ძლიერ ქარიშხალს ჰგავს, როცა გემს აქაფებული ტალღები არყევს. რამდენი ლოცვა აღევლინება მაშინ! ამქვეყნიური ცხოვრებისას მსგავსი გრიგალი უფალსაც კი შეხვდა: „შეჰრისხნა ქარსა მას და ზღუასა და... იქმნა დაყუდება დიდ“ (მარკ. 4, 39). ამ მშვიდობისმყოფელ უფალსა და მეუფეს მოვუხმოთ, შვილო, როცა სულის ქარიშხალი მოგვიცავს. მწამს, თუკი რწმენით მივმართავთ, ჩვენს დასახმარებლად მეყსეულად მოსული გვეტყვის: „აი, მე აქ ვარ“.

35. ჩემო კურთხეულო გოგონა... უფალი შენთანა.
მივიღე შენი წერილი. ასე ძლიერ ნუ დარდობ, შვილო. ყველაფერში ზომიერებაა საჭირო, რადგან ბევრი ტირილისგან უარესად გახდები. ნერვები კი დიდ მწუხარებას და დარდს ვერ უძლებს.
ეცადე, თავმდაბალი და ყურადღებიანი იყო და არ დაამწუხრო დედა იღუმენია; რასაც გეტყვის, რწმენით გააკეთე, რომ სასწაულებრივად ნახო, როგორ მოგეალერსება ღვთის ხელი!
სწორი გზიდან ნუ გადაუხვევ, სინდისის მხილებამ რომ არ დაგტანჯოს.
ეცადე, ჩემო კარგო შვილო, ცოტა გამოსწორდე, მოიკვეთე ნება და ფრთხილად იყავი, კურთხევის გარეშე არაფერი აკეთო. იღუმენიას დაეკითხე, როცა რაიმეს გაკეთება გინდა და თუ ზოგჯერ ნებას არ მოგცემს, მოითმინე, რადგან ქრისტეს მიმართ შენი ნამდვილი სიყვარული ამ დროს გამოჩნდება. თუ წინამძღვრებმა ყველა სურვილი შეგვისრულეს, ნების მოკვეთა რაღა იქნება?
ჰო, შვილო, თავს ძალა დაატანე. ვიცი, რისგან და როგორ იტანჯები, მაგრამ მოთმინებაა საჭირო. რადგან ქრისტეც ითმენს, როცა მის წინაშე ვცოდავთ და ჩვენს სინანულს ელოდება.
ვლოცულობ, ღვთისმშობელმა მუდამ განუგეშოს და გამოაცოცხლოს შენი სული. ამინ.

36. ჩემო კურთხეულო შვილო... სიყვარულის ღმერთი იყოს შენთან.
ყველაფერი დაითმინე, რადგან ამით სარგებელს მიიღებ.
ჩვენს იესოს უყვარხარ, ამიტომ ასე ხშირხშირად მოდის შენთან. რომ არ უყვარდე, მიგატოვებდა და დაიღუპებოდი. ახლა კი ცოცხლობ და იბრძვი. მიუხედავად იმისა, რომ დროებით იტანჯები, მარადიულზე იფიქრე და იმსჯელე. ეს ტკივილს დაგიამებს და სასტიკი განსაცდელის სიცხეს გაგიგრილებს.
იმ სახმილს გადიხარ, რომელიც ღვთისთვის მიძღვნილ სულებს განაბრწყინებს. მაშ, გამხნევდი და გიხაროდეს, რადგან ის განწმენდს შენს სულს ყოვლადწმიდა უფლის მისაღებად. დამდაბლდი, ქრისტეს სიყვარულისთვის ყველა გიყვარდეს და ასე ცხონდები.
ღვთის მშვიდობასა და სიყვარულს ვაბარებ შენს თავს. მამობრივი სიყვარულით, შენი მოძღვარი.

37. ჩემო ტანჯულო შვილო... ჩვენმა ღვთისმშობელმა მშვიდობა და მყუდროება მიჰმადლოს შენს სულს.
მივიღე შენი წერილი. შენი ტკივილის თანაზიარი ვარ. მოითმინე, შვილო, ღმერთი არ დაგტოვებს; შეცვლის შენს მდგომარეობას. ეს ცვალებადია. ასე აქვს ღმერთს განსაზღვრული თითოეული ადამიანის ცხოვრება: ამქვეყნად იტანჯოს, რომ იმ ნეტარ ქვეყანაში განსვენება და სიხარული პოვოს.
აქ, შვილო, მოთმინებით და სიმტკიცით გადავიხადოთ ჩვენი ცოდვების საზღაური, რომ სიკვდილის შემდეგ თავისუფლების ღირსნი გავხდეთ.
დარდით სულს ნუ დაიმძიმებ. ამ ცვლილებებს შენი ნერვები იწვევს და ტყუვდები, რომ არ გაქვს სიყვარული და ა. შ. ყველაფერი გაივლის და მაშინ ცრემლით აღიარებ, რომ მცდარად მსჯელობდი. ვლოცულობ, ღმერთმა მოთმინება ბოლომდე მოგმადლოს.

38. ჩემო კურთხეულო შვილო, გისურვებ, ზეციერმა მამამ გულისხმისყოფა მოგმადლოს, ჭეშმარიტება ეშმაკის სიცრუისგან რომ განასხვაო.
პირველი გულისსიტყვის შესახებ, რომელზეც მწერ, გპასუხობ: განა იობი უმწიკვლო არ იყო? განა ეს ღმერთმა არ აღიარა? მაშინ რატომ დაუშვა ისეთი განსაცდელი, რომ მძიმე მდგომარეობამდე მისულმა თავისი გაჩენის დღე დაწყევლა? ამით, რა თქმა უნდა, ისიც ასწავლა, რომ ასე სჩვევია უფალს – ჯერ გამოცდა და შემდეგ სიყვარულის ჩვენება. ღვთის სიყვარული მხოლოდ მოფერებით კი არ გამოიხატება, არამედ სილის გაწვნითაც. თუ ზეციერი მამის ხელი გვხვდება, ამით ჩანს, რომ ვუყვარვართ.
მწუხარებაში ღვთის სული მკვიდრობს, განსვენებაში – ეშმაკის.
უფალი დროდადრო გვწვრთნის, რათა სამუდამოდ განგვისვენოს და ამით ჩვენი საუკუნო დიდება ერთიათად აქციოს!
ღმერთი თავის შვილებად რომ არ გვთვლიდეს, განსაცდელს არ გამოგვიგზავნიდა, არც იზრუნებდა ჩვენზე და სულიერად გაუნათლებლებს დაგვტოვებდა. იმქვეყნად უფალი სულიერად განათლებულებსა და ბრძოლაში დაბრძენებულებს თავის მახლობლად, განსაკუთრებულ ადგილზე დაამკვიდრებს. რადგან მას ჩვენც, საწყალობლებიც ვუყვარვართ და სურს პატივი მოგვაგოს, ამიტომ სულიერად გვანათლებს აქ, მონაზვნობის უნივერსიტეტში. ჩვენ კი ვუბრაზდებით განსაცდელის გამოგზავნისთვის და რადგან არ გვესმის ღვთის განგებულება, უგუნურებით ჩვენს საუკუნო ბედნიერებას სათუოს ვხდით.
სულიერი განათლება ვნებებისგან და კერძოდ, ეგოიზმისგან გათავისუფლებაა.
ასე რომ, შვილო, ვიბრძოლოთ, რომ არ განვიკითხოთ. ვთქვათ: „შემინდე“ და „როგორც მაკურთხებ“. ჭეშმარიტი სიყვარული უნდა გვქონდეს. და როდის გვაქვს ჭეშმარიტი სიყვარული? როცა სხვას კი არ განვიკითხავთ, არამედ ვამართლებთ.

39. ნუ დაკარგავ სიმხნევეს, შვილო. ნაკლულევანება, რომელსაც ვითმენთ, ზეცაში საუკუნო განსვენებას გვიმზადებს!
ქრისტეს სიყვარულისთვის ჩვენ შეგნებულად ვიკლებთ ამქვეყნიურ სიამეებს. თუ მოვინდომებთ, თავისუფლად შეგვიძლია განცხრომას მივეცეთ, მაგრამ ნებაყოფლობით ვამბობთ უარს, რათა ჩვენი უტკბესი იესოს სანატრელი სიყვარული მოგვეცეს.
ჩვენ, ჩემო საყვარელო გოგონა, უკვდავი და მარადიული სიძე გვყავს, რომელიც უკვდავად ინახავს ქალწულების დიდებას. მოწოდებულნი ვართ ანგელოზები გავხდეთ. არ მოვიკლოთ ამისთვის ცოდვილი სიამოვნება? არ არის ღირსი ჩვენი იესო მისი ღვთაებრივი სიყვარულის გამო ყოველგვარ სისაძაგლეს მოვაკლდეთ?
მაშ ასე, ამ მოწოდების შესაფერისი სიმხნევით იბრძოლე. მოწამეებმა ქრისტეს სიყვარულისთვის სისხლი დაღვარეს, ჩვენ კი ერთ საზიზღარ, ყალბ სიამოვნებას ვერ უნდა შევეწინააღმდეგოთ?
ადიდე ღმერთი შენს ხორცსა და სულში.
იბრძოლე ბოლომდე!
გემშვიდობები, შვილო.
შენი მამა.

40. ნეტარია, შვილო, ვინც ამ ცხოვრების მწუხარებებს მოთმინებითა და ღვთისადმი მადლიერებით იღებს. უფალი ამგვარი მწუხარებით უკვდავ სულს თავისი სასუფევლის საუკუნო სიკეთის მისაღებად ამზადებს.
ღმერთი ჩვენს სასარგებლოდ გვწვრთნის, რომ მის სიწმინდეს ვეზიაროთ. უფალი თავის მოყვარულ ერთგულ მონებს სხვადასხვაგვარი მწუხარებით საუკუნო დიდებას უმზადებს.
ამიტომ არ შეიძლება და არც შეგვშვენის, რომ უფლის სწავლების დროს გულისწყრომამ მოგვიცვას. ყველაფერი სიმდაბლით და მორჩილებით უნდა დავითმინოთ, რადგან უფლის სწავლების მიზანია სულის უძვირფასესი ჯანმრთელობა მოგვანიჭოს.
როგორც ექიმი აჭირვებს ავადმყოფს ოპერაციებით, მწარე წამლებით, სხეულის ასოების მოკვეთით და ა. შ. – რა თქმა უნდა, მისი განკურნების მიზნით და არა ბოროტების გამო – ასევე ღმერთიც, ჩვენი სულისა და ხორცის მკურნალი, ყოველგვარი წამლით, მწუხარებითა და ტკივილით გვმკურნალობს, რომ ყველაზე დიდი სიკეთე სულიერი ჯანმრთელობა – მოგვანიჭოს. მაგრამ ის, ვინც დრტვინავს და არ ითმენს, როგორც მე, სულიერ სარგებელს კარგავს და მხოლოდ ტკივილი რჩება.
ამრიგად, რადგან ღმერთი ასეთი საოცარი გზით გვაცხონებს, ჩვენი აუცილებელი მოვალეობაა განუწყვეტლივ ვმადლობდეთ და ვაკურთხევდეთ მის ყოვლადწმიდა სახელს. ეს არა მარტო სიტყვით უნდა ვაკეთოთ, არამედ უმთავრესად საქმით, რომ ჩვენმა საქციელმა მისი ღვთიური დიდებულება არ შეურაცხყოს. რადგან თუ ბაგით ვაკურთხევთ, ხოლო საქმით შეურაცხვყოფთ, ეს მისი დაცინვაა.
ვეცადოთ, არ დავამწუხროთ ჩვენი იესო რაიმე ცოდვით, რათა სულიწმიდამ ჩვენს სულებში დაივანოს. ამინ.

41. აქ, ამ ამაო სოფელში, შვილო, მწუხარება, სიმწარე და ტკივილი გვექნება. მაგრამ ყველაფერი მცირე ხანს გასტანს, დროებითია. მთავარია, საუკუნოდ არ მიგვატოვოს ღმერთმა, რისი მოთმენაც შეუძლებელი იქნება.
როცა გტკივა და გიჭირს, ჯვარცმული მაცხოვარი გაიხსენე და ტკივილი დაგიამდება. ჯვარცმულის ცქერითა და იმ ვნებებზე ფიქრით, რაც მან ჩვენთვის დაითმინა, ვინ არ პოვებს სულიერი თუ ფიზიკური ჭრილობების სალბუნს?
შენც, შვილო, იქით, ზემოთ, გოლგოთისკენ იყურე, სადაც წმინდა კრავმა ძლევამოსილი გამარჯვება მოიპოვა, რომ თავისი სისხლით ცოდვებისა და ვნებების წყლულები ჩამოებანა ჩვენთვის.
დიდია მისი მოწყალება. არასოდეს დაკარგო იმის იმედი, ვინც შენთვის ჯვარს ეცვა. გისურვებ, დიდი მარხვა სულიერი და ხორციელი სიჯანსაღით განვლო. ამინ.

42. „ვერ ღირს არიან ვნებანი იგი ამის ჟამისანი მერმისა მის თანა დიდებისა" (რომ. 8, 18), რომელიც გველის. გიხაროდეს, შვილო, დიდი სიხარულით, რადგან სახიერი ღმერთი, რომელზეც ჩვენი ცხონების იმედს ვამყარებთ, ღირსგვყოფს ყველა ერთად ვიყოთ მის სასუფეველში და ქრისტესთვის სალოსი წმინდა ანდრიას სიტყვებით ვთქვათ: „ჰოი, რა ნეტარია ხელი, რომელმაც ეს შექმნა“. ზეციური იერუსალიმი, ხელთუქმნელი მხიარული ქალაქი ღვთის შვილებს ელის, მათზე რომ იზრუნოს და დიდი შვებით განუსვენოს. ეს შვილები ამ ცხოვრებაში მრავალტანჯულ სხეულს ატარებენ, ევნებიან და იტანჯებიან.
ჩვენი ხსნისთვის დაკლული კრავი თავისი ყოვლადწმიდა სისხლით ჩვენც განგვბანს, ცოდვის ჭუჭყს ჩამოგვრეცხს და საუკუნოდ განგვისვენებს!
მტკიცედ გეჭიროს, შვილო, შენი ჯვარი და ასე ადი მაცხონებელ გოლგოთაზე, რომელიც ცხოვრებაშემოსილ აღდგომამდე მიგიყვანს, როცა უკანასკნელ დღეს დაჰბერავენ საყვირს და ადამიანთა დაფარული [საქმეები] გამჟღავნდება. რა დიდი და წმინდა დღე იქნება ცხონებული სულებისთვის! მაშინ გაიხსნება უსასრულო ღვთაებრიობის სულიერი საუნჯე მარადიული განცხრომისთვის უკუნითი უკუნისამდე!

წმიდა მთა, 15 სექტემბერი, 1947 წ.

ისევ ჩემს საყვარელ შვილ ბრიენას და უველა ქრისტესმიერ დას. იესოს მადლი იყოს თქვენთან და ჩვენთან.
ჩემო საყვარელო ბრიენა, ჩემი სულის ნაწილო, მარადის ვლოცულობ, რომ კარგად იყოთ. დღეს მივიღე შენი ეპისტოლე და ვნახე, რასაც წერ. სხვა წერილი მქონდა უკვე დაწერილი – წინა რომ გამოგიგზავნე, იმის გაგრძელება – მაგრამ არ გამოვაგზავნე, მინდოდა გამეგო პირველი მიიღეთ თუ არა, თუ არა – სიბნელეს უნდა მივცე. მაგრამ, ჩემო შვილო, რადგან შენი ეს წერილი პასუხს დაუყოვნებლივ მოითხოვს, იმას გვერდზე გადავდებ და გიპასუხებ.
რაც შეგემთხვა, ჩემო ბრიენა, იმას გვიჩვენებს, რომ გაქვს დიდი, ერისკაცთათვის დამახასიათებელი ამპარტავნება და ამიტომაც არ გაქვს გულმოწყალებისა და თავმდაბლური აზროვნების სული, ამიტომაც გგონია, რომ აღარაფერი შეგეშლება, აღარ იურჩებ, აღარასდროს შეგეცვლება ხასიათი, არამედ ისეთ უცვლელ გზაზე ივლი, რომელიც ანგელოზებსაც არ ეგულებათ. ამიტომაც გითხრეს, რომ ღრმა უმეცრებით ხარ დაავადებული, რაც ამპარტავნებას შობს.
ასე რომ, ყურადღება მიაქციე, რასაც გეუბნები, გამიხსენი სასმენლები და მათ სიკეთით აღგივსებ. ყურად იღეთ, ქალწულნო, ჩემი სიტყვები და გაექეცით უმეცრებას ყოველივე ბოროტების დედას. აი, უფალია ჩემი მოწმე, რომელიც წარწყმედს მატყუარებსა და ტყუილს, რომ ოცდახუთ წელზე მეტი აქ ყოფნის დროს გაშმაგებით, სისხლისღვრამდე ვებრძვი ეშმაკებს. ჩავედი ზღვის სიღრმეში, თავმოთნეობისგან და საკუთარი ნებასურვილისგან გაშიშვლებული, რათა ძვირფასი მარგალიტი მეპოვა. თვით სატანა დავატყვევე მთელი თავისი ჯარითა და ხელოვნება-ოსტატობით, ხოლო როდესაც სიმდაბლის მეშვეობით შევბოჭე, ვეკითხები: „რატომ გვებრძვი ასე გაშმაგებით და ასეთი ღვარძლით?“. მეუბნება: „რათა ჯოჯოხეთში ბევრი თანამკვიდრი მყავდეს და ნაზარეველს დავექადნო, რომ მხოლოდ მე კი არ ვარ განდგომილი, არამედ, აი, სხვა რამდენია ჩემ გარდა!“.
და ისევ ავედი ზეცად [საღმრთო] მადლის და სულიერი ჭვრეტის მიერ და ვიხილე სამოთხის გამოუთქმელი სილამაზე, რომელიც ღმერთმა თავის მოყვარულთ განუმზადა. ამ ყველაფრის შემდეგ მადლი ცოტათი განმშორდა და ფეხები ცოტა შემერყა და მცირე უდებებაში ჩავვარდი და ძილმა დამატყვევა და ბევრი სიკეთე დამაკლო. მაგრამ მალევე წამოვდექი და ომი გავაჩაღე, სისხლიანი ორთაბრძოლა, ხოლო როდესაც გავიმარჯვე, ისევ ჩამთვლიმა, და ისევ ყველა უბედურების დედამ – უდებებამ შემიჭამა ძვლები. და ისევ წამოვდექი და გამოვუცხადე ომი ყველა [ბოროტ] სულს.
დასაწყისში რვა წელი ვებრძოდი ხორციელ ვნებებს. არ წამოვწოლილვარ, არამედ ფეხზე მდგომსა და კუთხეს მიყრდნობილს, ან პატარა სკამზე მჯდომს მეძინა. ყოველდღე ორჯერ და სამჯერ ვიცემდი თავს, ვტიროდი და ვკვნესდი, რომ ღმერთს შევცოდებოდი და ბრძოლა მოეშორებინა, მანამ, სანამ არ შემიწყალა გულუხვმა ღმერთმა და სატანის მანია განმაშორა. ახლა მხოლოდ აჩრდილს აღგიწერ ჩემი უთვალავი გაკვეთილიდან, ზღვაში წვეთს გაძლევ.
ყოველღამ ეშმაკების რაზმები მოდიოდნენ ჯოხებით, ნაჯახებით და სხვა მომაკვდინებელი იარაღებით, სასტიკად მაწამებდნენ მთელი ეს რვა წელი. ერთი ჩემს პატარა წვერს ეჭიდებოდა, მეორე – თმებს, მესამე — ფეხებს, მეოთხე – ხელებს, სხვა კი გაჰკიოდა: დაახრჩვეთ, მოკალითო და ყველანაირ სხვა ბოროტებას. და მხოლოდ რომ ვიტყოდი სახელს – „ყოვლადწმიდაო, დამეხმარე!“, ქრებოდნენ და მათი ძალა განქარდებოდა. ეს ყველაფერი მანამ, სანამ არ შემიწყალა უფალმა და არ ამომიყვანა სიღრმიდან და „მღვიმისაგან გლახაკებისა“.
ხოლო აწ, ჩემო გოგონა, გონებაშეშლილს ვემსგავსები: გიყვებით ამ ყველაფერს, რადგან არ შემიძლია თქვენი ცხონების წადილს გავექცე, არამედ მგონია, რომ სარგებელს მოგიტანთ და ამიტომაც ვაგრძელებ სიტყვას.
ახლა, როდესაც ძალღონით სავსე ახალგაზრდისგან ასწლიან ბებერს დავემსგავსე უამრავი მტანჯველი ცვლილების გამო, პირველ რიგში, ჩემს პურს ჩემივე ოფლით მოვიპოვებ – როგორც თავად იხილე ჩემს გზავნილებში და ჩემი ხელით ვმუშაობ. ათონის სხვადასხვა მონასტრებიდან და სკიტებიდან მოდიან და უფლის მადლით, ვასწავლი იმას, რასაც ღმერთი მაძლევს, რათა ვარგო. ვმუშაობ გონებრივად და ჩემს [სულიერ] მოვალეობებს უკლებლივ ვასრულებ, ხოლო ღამღამობით, როცა გონება ლოცვით იღლება, არაერთ ეპისტოლეს ვწერ, რამეთუ ყოველი მხრიდან სულის სარგებელს ეძიებენ ქრისტიანები. ამ ყველაფრის შემდეგ კი, სასოწარკვეთილებაში ვვარდები იმის გამო, რომ უფლის ნებას არ ვასრულებ.
ვინ იცის-მეთქი, ვამბობ, რომ ის, რასაც ვაკეთებ, სათნოა უფლისთვის; იქნებ ვცდები, როცა სხვას ვუქადაგებ, ხოლო თავად გამოუცდელი ვრჩები. უცნობია ჩემთვის უფლის საღმრთო ნება. შენ კი, ჩემო პატარა ბრიენა, ერთი ურჩობის გამო დაყარე იარაღი? თანაც, ჯერ არც ზამთარი გინახავს, არც ზვავი, არც რაზმები და დივიზიები, რომლებიც გემუქრებიან. ერთი ჭინკის მუქარისა შეგეშინდა? მაგრამ ნურასდროს ენდობი მის ნათქვამს, რადგან მატყუარაა დასაწყისიდანვე და ჩვენ წინააღმდეგ არანაირი ძალა არ აქვს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ამპარტავნებაში და უმეცრებაში დაგვიგულებს. მაგათ მხოლოდ მუქარა და დაშინება იციან, ძალა კი არანაირი არ აქვთ. თუკი ღორებში შესვლის უფლება არ აქვთ, როგორ შეძლებენ უფლის ნებართვის გარეშე გვავნონ ?
მწერ, ჯერ კიდევ მაქვს ნარჩენები ძველი კაცისო. მე კი გეტყვი, რომ ჯერ ახალი ადამის წვეთიც არ გაქვს, არამედ მთლიანად ძველი ხარ. ხოლო როდესაც ახალი ადამი შენში გამოსახვას დაიწყებს – თუ იმ დროისთვის ცოცხალი ვიქნები – მე თვითონ მოგწერ, როგორ და რანაირად ყალიბდება ახალი კაცი ჩვენში. ახლა ჯერ კიდევ ერთი პატარა ვარდი ხარ, რომელიც, დაუბერავს თუ არა გველისეული ცივი ქარი, იმწუთას ჩამოყრი ფურცლებს და სახეცა და კეთილსურნელებაც წაგიხდება.
ერთი სიტყვით, ისწავლე თავმდაბლური აზროვნება, ეშმაკეული ადამიანისა კი არანაირად არ შეგეშინდეს. რადგან მათესაც თავის მონასტერში ჰყავდა ერთი ეშმაკეული მონაზონი (თქვენ უკეთ უნდა იცოდეთ ეს ამბავი, რადგან ახლოს ხართ, მე კი, ვიღაც რომ მოვიდა, იმან მითხრა). ჰოდა, შეპყრობილ დას ხილვა ჰქონდა [ვითომ], რომ ეკლესია უნდა აეშენებინათ. შეპყრობილის ჩვენების თანახმად, ესა და ეს უნდა გაეკეთებინათ – წიგნიც კი დაწერა შეპყრობილის მონაყოლით. თანაც, ეშმაკის ნალაყბევს კი არ უწოდებს, არამედ ხილვას! საბოლოოდ კი შეპყრობილმა სქემა გაიძრო და გათხოვდა!
ხოლო ამას რა მოჰყვება? ადამიანი, რომელიც ეშმაკებს უჯერებს და მათ სიტყვებს იწერს, მათი სამასხარაო ხდება. ჩვენმა იესომ ცალსახა მოწმობა დაგვიტოვა ამის შესახებ: როდესაც ეშმაკმა უთხრა, ვიცით ვინც ხარო, მიუხედავად იმისა, რომ ჭინკამ სიმართლე თქვა, უფალმა პირი დაუყო და გააჩუმა, რითაც ჩვენც მაგალითი მოგვცა. ანუ დღეს ჭეშმარიტებას იტყვის, ხვალ კი მოიტყუება, რადგან თავიდანვე მატყუარაა.
შეპყრობილს შემდეგი სჭირდება: ვისაც ამის ძალა აქვს, 25 დრამი პური დღეში, ერთი თეფში საჭმელი (ისიც წყალზე მომზადებული, უზეთო), მოძღვარმა კვეთებულის ლოცვები წაუკითხოს – დილით, შუადღეს და საღამოს – თქვენ კი ყველამ ილოცეთ მისთვის. ორმოცი დღეა საჭირო და გადის. ამის გარდა, ამ დღეებში წირვაც აღსრულდეს მისთვის. ამგვარად მის ლაყბობას თავს დააღწევთ, მანამდე კი არანაირი ყურადღება არ მიაქციოთ რას ამბობს, რამეთუ ტყუის.
რადგან არ მაქვს დრო, რომ მეორედაც წავიკითხო შენი ეპისტოლე, წაკითხვისთანავე გიპასუხებ.
უფრო ქვემოთ წერ, რომ სიხარულს გრძნობ. ეს მიგანიშნებს, რომ, თუ თავს აიძულებ, ქრისტე დაიწყებს შენს სულში გამოხატვას. იღუმენია მართებულად გეუბნება სასოწარკვეთილების შესახებ – სულმოკლეობისგან მომდინარეობს, ამპარტავნებისგან იშვება. მართალი კაცი, ათი ათასჯერაც რომ ეცემოდეს ყოველდღიურად, ისევ წამოდგება და ეს მას გამარჯვებად ერაცხება, სასოწარკვეთილება კი უპატიებელი ცოდვაა, ეშმაკს ყველაზე მეტად ეს ცოდვა ახარებს; ხოლო დაირღვევა აღსარებით, რამეთუ ტკბილ იესოს ერთ დუიმს ვთხოვთ, ერთ მეტრს გვაძლევს, მის ერთ სხივს ვითხოვთ და მთლიანად გვეძლევა. რატომღა წარიკვეთ სასოს?
ტანსაცმელს რაც შეეხება, წელს გვაქვს, აღარაა საჭირო. გაისად თუ დამჭირდა, გთხოვთ. ინგლისელებმა ბევრი მოგვცეს ყველას. საჭმელი რომ იყოს, მაგალითად, ყველი ან კარაქი, კი ბატონო – შევჭამდით, მაგრამ ტანსაცმელი არ იჭმევა. ამიტომ ჩვენზე ნუ იდარდებთ, არ შეგვშურდება, თუ სხვებს გაუგზავნით.

ვლოცულობ თქვენთვის ყველასთვის,
მდაბალი იოსები

კოვზები გამოგიგზავნეთ და ჯვრები: 35 ორმხრივი და 35 ცალმხრივი. ორმაგები ხუთი (ათასი) ღირს, გამოდის ას სამოცდათხუთმეტი (175) ათასი, ხოლო ცალმხრივები 2.500 და გამოდის ოთხმოცდაშვიდნახევარი (87.500), ჯამში 262 500. ერთი სიტყვით, როდესაც გაიყიდება, გთხოვთ, ას თორმეტი მარიამს, ჩემს რძალს მისცეთ. მივწერ, რომ მოვიდეს და წაიღოს. ერგინასთვისაც 50 ათასი მიეცით. დანარჩენი ასი აქ გამოგვიგზავნეთ, რადგან ამბობენ, ფქვილს მოიტანენო და რომ ვიყიდოთ. თუ ეს თქვენ არ გამძიმებთ და ადვილად იყიდება, ისევ გამოგიგზავნიდით. ჩემთვის ეს უხვი შენაძენი უფროა, ვიდრე მოწყალება.
სხვაგანაც ვაგზავნი ჯვრებს, მე თვითონ ვაკეთებ. სხვები მასალას მიმზადებენ, ჭრიან, ხის მასალა მოაქვთ, მე კი ვკვეთავ. ნახევარი დღე ვმუშაობთ, დანარჩენი კი მდუმარებით ვართ, გვყოფნის. შემდეგ ეპისტოლეს მოგვიანებით გამოგიგზავნი, მაგრამ საფოსტო მარკები ისევ არ გამოგიგზავნია, ამიტომ – ეპიტიმიის სახით – აღარ მოგწერ.
ახლახან პირველად და მეორედ მოუახლოვდა გემი, დაფნის და ფოსტის მუშაობა გაადვილდება.
მოძღვარს მეტანია, ხოლო იღუმენიასა და კომპანიას, ყველა დას – ლოცვა-კურთხევა გადაეცი

მთელი სულით მოგიკითხავთ.

ათანასეს ჩათვლით ოთხნი ვართ საძმოში.

მდაბალი მონაზონი იოსები

წმიდა მთა, 5 ნოემბერი, 1947 წ.

ჩემს საყვარელ შვილს, ჩემს საწადელ ბრიენას, რომელიც ჩვენი იესოს მადლმა გაანათლა და სოფელს მოსწყვიტა, და მზაკვარი ცხოვრების ცდომილებისგან დაიხსნა და ფრთებშესხმული განეშორა და განისვენა მონასტერში წმიდა კრებულთან ერთად და განუწყვეტლად ადიდებს და მადლობს ღმერთს იმ სიკეთეთათვის, რომელიც მიჰმადლა.
ამგვარად დაიჭერს ხოლმე მადლი გონიერ თევზებს და გამოჰყავს ერული ცხოვრებიდან. უფლის გამოუთქმელი სიკეთეების დიდება, მადლობა, სიყვარული, გალობა და გაკვირვება არ არის ჩვენი, არამედ – ღმრთისა.
ეს არის პირველი, დამწყებთა მადლი. ხოლო მადლი, როგორც უკვე გასაგებად ვთქვით, არის დიდი თუ მცირე ნიჭი, ძღვენი მისი უსასრულო სიმდიდრეთმოცემობისა, რომელსაც იგი, როგორც კეთილი, არიგებს თავისი უზომო სიკეთის გამო. და კვლავ, სანაცვლოდ იღებს რა ჩვენგან მადლიერებას, ანუ ღმრთის შემეცნებას, და შესაბამისად, სიყვარულს, გაოცებას, სამადლობელს, გალობას და დიდებას – იღებს რა ამ ყველაფერს კეთილის მომნიჭებელი, თავისიდან თავისას, „შენთა შენთაგან“ მოგვანიჭებს. და კვლავ, თავისიდან თავისას, თავისი სიმდიდრიდან გვინაწილებს, ხოლო ჩვენ, გლახაკნი და ბრმანი და კოჭლნი, მის მიერ ვმდიდრდებით, მაგრამ ამ სიმდიდრეს [იმავდროულად] სრულად ინარჩუნებს, არც რამე აკლდება, არც ემატება. ჰოი, წარმოუდგენელი დიდებულება! ყველას ამდიდრებს, მილიონობით ხალხი განამდიდრა, წმიდანები გახადა, ხოლო ღმერთს მაინც იგივე სიმდიდრე აქვს.
არ არსებობს კეთილი გულისსიტყვა, რომ ღმერთისგან არ იყოს, არც ბოროტი -რომ ეშმაკისგან არ იყოს. ანუ, რაც კი კარგ რამეს გააკეთებ, ან იტყვი, ან იბრძოლებ, ან გაიმარჯვებ, ან გაიხსენებ – ყველაფერი ღმრთის საჩუქარია. ჩვენი საკუთარი არაფერი გვაქვს.
მაშასადამე, ვინც ეძიებს და სურს მადლი მიიღოს, რომ ღმერთმა ის მუქთად მისცეს, პირველ რიგში, კარგად უნდა გააცნობიეროს თავისი არსება, „შეიცნოს თავი თვისი“. ესაა ნამდვილი ჭეშმარიტება. რამეთუ ყველაფერს აქვს თავისი საწყისი, დასაბამი. თუ არ გაიგებ, რა არის საწყისი, ვერც [საწადელ] მადლისმიერ ბოლოს მიაღწევ. ხოლო დასაბამი, საწყისი და ჭეშმარიტება არის ის, რომ კაცი მიხვდეს, რომ არის არარაობა, რომ ყველაფერი არარაობისგან შეიქმნა. [უფალმა] „თქვა და შეიქმნნენ, ბრძანა და დაიბადნენ“. თქვა, და შეიქმნა დედამიწა. და აიღო თიხა, შექმნა უსულო ადამიანი, უგონებო, თიხის კაცი. ესაა შენი არსება. ეს ვართ ყველანი, მიწა და ტალახი. ეს არის პირველი გაკვეთილი იმისთვის, ვისაც სურს მიიღოს და მარადიულად შეინარჩუნოს კიდეც მადლი. აქედან შეიძენს [ნამდვილ] შემეცნებას და აქედან იშვება, სიმდაბლე – არა მარტო ცარიელი სიტყვებით ილაპარაკოს კაცმა თავმდაბლურად, არამედ მტკიცე საფუძველზე მდგარმა გამოთქვას ჭეშმარიტება: „მიწა ვარ, ტალახი ვარ, თიხა ვარ“, ისაა ჩვენი პირველი დედა.
შესაბამისად, მიწას ხალხი ზედ აბიჯებს და თელავს, ხოლო რადგან შენც მიწა ხარ, შენც უნდა დაგაბიჯონ და გაგთელონ. ტალახი ხარ, არანაირი ფასი არ გაქვს, მოგისვრიან აქეთ-იქით. შენით აშენებენ. ერთი შენობიდან მეორეში შეიძლება გადაგიტანონ, როგორც უვარგისი მასალა.
შემდგომ კი შემოქმედმა შთაგბერა და სიცოცხლის სული მოგცა. ასე გახდი გონიერი კაცი. ლაპარაკობ, მუშაობ, წერ, ასწავლი. ღმერთის აპარატად იქეცი, მაგრამ ნუ დაივიწეებ, რომ შენი დასაბამი არის მიწა და ვინც სული მოგცა, უკანვე თუ წაიღებს, ისევ კედლების საშენ მასალად იქცევი.
ამიტომაც, „მოიხსენე შენი ბოლო და უკუნისამდე არ შესცოდავ“. ეს ის პირველი მიზეზია, რომელიც არა მარტო იზიდავს მადლს, არამედ ამრავლებს და ინარჩუნებს. ესაა, რაც გონებას აღამაღლებს ბუნების პირველ ჭვრეტაში" და ამ საფუძვლის გარეშე რაღაცას თითქოს იპოვის, მაგრამ მალე დაკარგავს, რამეთუ მტკიცე ნიადაგზე არ დგას, არამედ ცდილობს [საკუთარი] ძალებითა და მცდელობით [დადგეს].
ამბობ, ცოდვილი ვარო, მაგრამ შინაგანად მართალი გგონია თავი. [ამიტომაც] ცდომილებას თავს ვერ აარიდებ. მადლს სურს დარჩეს [ჩვენში], მაგრამ რადგან ადამიანს ჭეშმარიტება ვერ უპოვია, [მადლი] იძულებულია წავიდეს, რამეთუ [წინააღმდეგ შემთხვევაში] კაცი აუცილებლად მიენდობა თავის გულისსიტყვას, ეს კი საკმარისია იმისათვის, რომ შეცდეს. შესაბამისად, მადლი არ რჩება იმის გამო, რომ გვყავს მოწინააღმდეგე, რომელიც მზაკვარია, ძლიერია, ბოროტების გამომგონებელი და ყოველი ცდომილების შემოქმედია, რომელიც ჩვენს ქუსლსაა ჩასაფრებული, რომელიც იყო ნათელი და ბნელი გახდა და ყველაფერი იცის, რომელიც ღმერთის მტერია და უნდა, რომ ყველანი ასევე მტრებად გვაქციოს. დაბოლოს, სულია, ბოროტი სული და ამიტომაც ადვილად შეერთვის ჩვენს სულს, რომელიც ღმერთმა მოგვანიჭა. და ამ [ღმერთის] აპარატს იღებს და ისე მომართავს, როგორც თავად სურს. თვალყურს ადევნებს: საით მიიდრიკება სულის წადილი და როგორ ეხმარება მას ღმერთი და წამსვე საპირისპირო გეგმებს აწყობს და ა.შ.
რამეთუ არსებობს ბრძოლები, რომლებიც ადამიანმა იცის და ამიტომ გაურბის, მაგრამ არსებობს ისეთებიც, რომლებიც არ იცის, რადგან შერკინება გონებაში ხდება და არ არის ადვილი, კაცმა შეამჩნიოს სამშვინველში ცვლილება, გონების მოძრაობა, სხეულის სნეულება და ცვალებადობა...
რამეთუ, როდესაც შემოქმედმა თიხა შექმნა, მასალად [ბუნების] ოთხი ელემენტი გამოიყენა: მშრალი, სველი, ცხელი და ცივი. შესაბამისად, ყოველ წუთს იძულებით მიჰყვება ამ ელემენტების ცვალებადობას: შრება, სველდება, ცხელდება, ცივდება. ხოლო თუ რომელიმე ელემენტის თვისება იმატებს, სხეული სნეულდება და შედეგად სულიც იტანჯება. გონებას აღარ შეუძლია თავისი გონებრივი ფუნქციები აამოძრაოს, რადგან სხეულთან ერთად კოჭლობს. მზის სიცხის გამო სხეული გამოშრება — გამოშრება გონებაც. როცა წვიმს, სხეული სველდება და მოდუნდება – გონებაც დუნდება. თუ ქარი უბერავს, სხეული ცივდება და ნაღველს მეტად გამოყოფს – ბნელდება გონება და ფანტაზია-წარმოსახვები ჭარბობს.
ყველა ამ ცვლილების დროს, მადლიც რომ იყოს ადამიანში, არ მოქმედებს, რამეთუ ორგანოები დასნეულებულია. ხოლო ჩვენმა მტერმა ეშმაკმა იცის თითოეული ასეთი ცვლილების დროს როგორ უნდა გვებრძოლოს. სიმშრალის დროს ქვასავით გაუხეშებს, გაურჩებს, შეპასუხებისკენ გაქეზებს; სიცივის დროს მოშურნეობას გინელებს, რათა სულიერ საქმიანობებში ყინულივით ცივი გახდე; სიცხის დროს – რომ გაბრაზდე, შეშფოთდე და სწორი არასწორისგან ვერ გაარჩიო (რამეთუ, როგორც ვთქვი, სისხლი ჭარბობს და თავისი მხურვალებით გულისთქმასა და რისხვას აღძრავს); სისველის დროს კი მოდუნებას შობს – კაცი თვლემს, უქეიფოდაა, თითქოს მთელი სხეული პარალიზებული ჰქონდეს.
ამ ყველაფერში სხეულთან ერთად სულიც იტანჯება, მიუხედავად იმისა, რომ სული გონიერი და უსხეულოა. ასევე მადლიც, როდესაც ადამიანს უახლოვდება, უცვლის არა ბუნებას, არამედ – შემადგენელ და ბუნებრივ ელემენტებს და კეთილ მიდრეკილებებს, რითაც ბუნებრივადაა დაჯილდოებული, რამდენსაც იტევს თითოეულის ჭურჭელი, შეავსებს და აღავსებს, ან [რაც ცუდია], ამცირებს და განაშორებს.
როგორც [თიხისგან] შექმნა უძღოდა წინ საღმრთო შთაბერვას, ასევე საქმე უნდა უძღოდეს წინ ჭვრეტას. საქმე აქ ეწოდება იმ ყველაფერს, რაც სხეულით აღესრულება, ხოლო ჭვრეტა – რასაც გონება გონებრივად საქმიანობს. შეუძლებელია კაცმა ჭვრეტას საქმის გარეშე მიაღწიოს.
ამიტომ, გაისარჯე იმაში, რასაც საქმე მოითხოვს, ხოლო უფრო ამაღლებული რამეები შემდეგ თავისით მოვა. ხომ გაიგე, რომ თიხა ხარ, ღატაკი და შიშველი, ახლა სთხოვე გაგამდიდროს იმან, ვისაც ძალუძს [ჩვენი] ბუნების განახლება. და როცა მოგცემს — ბევრს თუ ცოტას – შეიცანი შენი კეთილისმყოფელი, ხოლო უცხოს ნუ მიისაკუთრებ, თითქოს შენი ყოფილიყო.
ცრემლითა და გულისტკივილით უნდა ითხოვო, რათა მოგეცეს, შემდეგ კი ისევ სიხარულის ცრემლებით, მადლიერებითა და შიშით უნდა შეინარჩუნო, [რადგან] მხურვალებითა და მოშურნეობით შეიძინება, ნელთბილობითა და უდებებით იკარგება. ქრისტე მეტს არაფერს გთხოვს იმისთვის, რომ თავისი წმიდა ქარიზმები მოგცეს: მხოლოდ უნდა აღიარო, რომ, რაც კი კარგი რამ გაქვს, მისია [და მისგანაა], და რომ თანაუგრძნობდე იმას, ვისაც არ აქვს, და არ განიკითხავდე იმის გამო, რომ არ აქვს, რომ ცოდვილია, რომ ენაჭარტალაა, რომ ბოროტია, რომ ეშმაკია, რომ წამხდარია, რომ ჭორიკანაა, რომ ქურდია, რომ მეძავია, რომ მატყუარაა.
თუ ამ შემეცნებას შეიძენ, [რომც გინდოდეს, ვეღარავის განიკითხავ ოდესმე, თუნდაც შენ თვალწინ სასიკვდილოდ სცოდავდეს, რამეთუ იმწუთას ამბობ: „უფალო, შენი მადლი არ აქვს და იმიტომ სცოდავს. თუ დამტოვებ, მეც უარესს ვიზამ – თუ ვდგავარ, შენით ვდგავარ. რამდენსაც ხედავს, იმდენს აკეთებს, ბრმაა, როგორ გინდა დაინახოს თვალების გარეშე? ღარიბია – როგორ სთხოვ მდიდარი იყოს? მიეცი სიმდიდრე, რომ ჰქონდეს; მიეცი თვალები, რომ დაინახოს“. თუ შენი სიმართლის ძებნას დაიწყებ ნებისმიერ საკითხში – თუ ვინმე დაგჩაგრავს, ან უსამართლოდ მოგექცევა, ან დაგამცირებს, ან შეურაცხყოფას მოგაყენებს, ან დაგარტყამს, ან გაგაძევებს, ან შენს მოკვლას დააპირებს (უარეს შემთხვევაში) — მაინც შენ გამოხვალ უსამართლო, თუ თავს დაიცავ ან სხვას დაადანაშაულებ. [რატომ?] რადგან [მისგან] ითხოვ იმას, რაც ღმერთს მისთვის არ მიუცია. თუ ამას, რასაც გეუბნები, კარგად გაიაზრებ, მაშინ ყველა უდანაშაულო გახდება შენთვის, რაც არ უნდა დააშავოს, და მხოლოდ შენ იქნები დამნაშავე.
რამეთუ ადამიანს სამი მტერი ებრძვის: ეშმაკები, თავისივე ბუნება და ჩვევა. ამ სამის გარდა სხვა ბრძოლა არ არსებობს. თუკი მოაცილებ ეშმაკს, რომელიც მძლავრი ტირანივით იმონებს კაცობრიობას, მაშინ ყველანი კარგები ვიქნებით. მაშასადამე, აი, ვინაა დასაჩაგრი და განუსჯელად მოსაძულებელი, განსაკითხველი და [სიცოცხლის] ბოლომდე საკუთარ მტრად მისაჩნევი.
სხვა მტერია, როგორც ვთქვით, ჩვენივე ბუნება, რომელიც, შეიმეცნებს თუ არა კაცი სამყაროს, ეწინააღმდეგება სულის კანონს და ეძიებს იმ ყველაფერს, რაც სულს ანადგურებს. აი, კიდევ რა უნდა გძულდეს მთელი ცხოვრება, ის უნდა განიკითხო, ის უნდა შეურაცხყო და ადანაშაულო.
ამათ გარდა კიდევ ერთი მტერი გვყავს - ჩვევა, ანუ ყველანაირი ცოდვის ჩადენას რომ ვართ მიჩვეულები [კაცი შესცოდავს ერთხელ, ორჯერ და შემდეგ ეს] ჩვევად გაუჯდება და მეორე ბუნებასავით ხდება, ხოლო მისი კანონმდებელი არის ცოდვა. ამას რომ კაცმა თავი დააღწიოს, იგივე ბრძოლა სჭირდება – აი, მესამე მტერიც, რომელიც სრულ სიძულვილს იმსახურებს.
შესაბამისად, თუ გინდა, რომ მოყვასი ყოველმხრივ კარგი იყოს, ისეთი, როგორიც მოგეწონება, მოაშორე ეს სამი მტერი იმ მადლის მეშვეობით, რომელიც მიიღე. სწორედ ეს იქნება ის სამართალი, რომელსაც ეძებ. ღმერთს სთხოვე, რომ გაათავისუფლოს ამ მტრებისგან და მაშინ საერთო ენასაც გამონახავთ. ხოლო თუ შენმიერი სამართლის ძიებას დაიწყებ, მაშინ ყოველთვის უსამართლო იქნები და შესაბამისად, მადლიც იძულებული იქნება წავიდეს და მოვიდეს ხოლმე [ანუ არ დარჩეს შენთან მუდმივად].
ერთი სიტყვით, წინა წერილებში, რომელიც გამოგიგზავნე, იყო საქმე. ახლა რასაც გწერ, არის [ღმერთისმიერი] განათლება, ანუ საქმით კაცი შემეცნების განათლებას იღებს. რამეთუ საქმე არის ბრმა, ხოლო განათლება ის თვალებია, რომლითაც გონება ხედავს იმას, რასაც მანამდე ვერ ამჩნევდა, ახლა კი ლამპარიც აქვს, თვალებიც და ყველაფერს სხვანაირად ხედავს. თავდაპირველად იყო საქმითი ღვაწლის მადლი, მაგრამ ახლა ათჯერ მეტი მადლი მიიღო. ახლა გონება ზეცად იქცა, შორს ხედავს. გაცილებით უფრო მეტი მოცულობა აქვს. ახლა ჭვრეტაღა აკლია. პოვა საყდარი, როგორც მეფემ, და ახლა სახილველი აკლია, რის შესახებაც სხვა ეპისტოლეში მოგწერ.
შენ კი ეს ეპისტოლეები მელნით გადაწერე, რომ არ წაიშალოს (რადგან ფანქრით ვწერ), რათა გაჭირვების დროს მოიხმარო, იკითხო და შენი ყოფა-ქცევა გამოასწორო. ერთს ვთხოვ იღუმენიას, რომ, ეპისტოლეს მიიღებთ თუ არა, საფოსტო მარკები გამომიგზავნოთ, რადგან აქაურ ფოსტაში არ აქვთ. იშვიათად მოაქვთ ხოლმე, თანაც ცოტა და საჩუქრად არიგებენ. ამიტომაც, ვისაც მიმოწერა სურს, ყველას ვწერ, რომ საფოსტო მარკები ჩადონ წერილებში. სხვაგვარად არ შეგვიძლია, ყველა აქაური მამა გარედან იმარაგებს. რაც ომი დაიწყო, ასეა.
ახლა კი, ვამჯობინე რა თქვენი ღირსება, სხვა ეპისტოლე, რომელსაც საფოსტო მარკა ჰქონდა, შუაში შევწყვიტე. დღეს მივიღე თქვენი ეპისტოლე. [თუმცა] მე წერილი მანამდე მქონდა დაწერილი, რადგან დრო მომრჩა. ახლა ახალ წერილში იმაზე გიპასუხებთ, რასაც მეკითხებით. ოღონდ გთხოვთ, რომ თქვენი კინობიიდან ნუ გამომყოფთ. მე აღარ ვარ დაყუდებული, არამედ – თქვენს მონასტერში თანამოღვაწე და ჩემს მორჩილებასაც აღვასრულებ. აქ იმიტომ ვცხოვრობ დაყუდებით, რომ თქვენთვის ვილოცო. რომ მწერთ ხოლმე, რომ ესა თუ ის ვუთხრა ჩვენს საყვარელ და უტკბილეს იესოს, მე კი, როგორც უფროსი ძმა, მივდივარ, ან ის მოდის, და ვუყვები რასაც მეუბნებით, ხოლო თქვენ გადმოგცემთ იმას, რასაც მეუბნება – ნუთუ ეს მორჩილება არ არის? ასე რომ, აწი მეც ჩვენს წმიდა მონასტერს ვემსახურები ამ სახით, [თანაც] დიდი მადლიერებით იმის გამო, რომ ჩემი ბრიენა მიიღეთ და მიიღებთ სხვებსაც, რომლებიც მალე უნდა მოვიდნენ.
ტანსაცმელს რაც შეეხება, თუ არ გამოგიგზავნიათ, იყოს. ჯერ ერთი, თქვენ თვითონ უნდა შეკეროთ, რათა თქვენი ხელებით იკურთხოს. თუ უკვე შეკერეთ, გამოაგზავნეთ, ხოლო თუ ჯერ არ შეგიკერავთ, არ შეკეროთ. ნუ გამოაგზავნით და როცა დამჭირდება, მოგწერთ.
ლოცვაზე რომ მწერ, ბრიენა, რადგან იღუმენიამ იცის ამ ლოცვის შესახებ, ნუ შიშობ, რომ შეცდები. ჩვილებს ასე სჩვევიათ დასაწყისში. „ვაი შენდა, ქალაქო, ბავშვი რომ გიზის მეფედ“. ვაი შენ, სულო, შენი გონება რომ დამწყები და გამოუცდელია ასეთ რამეებში.
ჩამჩებზე ვიკითხავ, მაგრამ რა ფორმის მოგწონთ – ოვალური თუ მრგვალი? ასეთი? მათი გამოგზავნაც ძნელია, წამომსვლელი კაცი უნდა გამოჩნდეს. დრო გავა, სანამ გამოვაგზავნით. ფოსტა არ იღებს. მხოლოდ პატარა შეკვეთილი ამანათებითაა შესაძლებელი, რაც ძვირი ღირს, როგორც შეკვეთილი წერილი, წონის მიხედვით. ჯვრებს კი, როგორც კი მ. ათანასე მოვა, ფოსტით გამოვაგზავნი, მაშინ დავწერ ფასსაც. ესენი პატარა ამანათებშიც ეტევა, შეკვეთილი მოვა. ერგინასა და დიონისეზე ეჭვი ნუ გეპარება, როცა უფალი ინდომებს, მოვა. „სადაც ღმერთს ნებავს, იქ ბუნების წესი იძლევა“. ყველაფერი შეუძლია, მისთვის შეუძლებელი არაფერია.
პირველ რიგში, ვემთხვევი ჩემი სულიერი მამის ხელს, შემდეგ კი, მიმდევრობის მიხედვით ყველა თქვენგანს ვუსურვებ, რომ უფალმა ყოველივე ბოროტისგან დაგიფაროთ და მოგმადლოთ გონებისმიერი და მოუკლებელი ლოცვა.
თქვენც ილოცეთ ჩემთვის, რამეთუ მჭირდება თქვენი წმიდა ლოცვები. ამგვარად აღსრულდება: „ძმა ძმისა, შემწე – ვითარცა ქალაქი ძლიერია.

ცოდვილი იოსები

წმიდა მთა, 1 ოქტომბერი, 1947 წ.

ჩემო საყვარელო შვილო ბრიენა და მიმდევრობით ყველა ქრისტესმიერო დანო, ჩვენი მოძღვრის ლოცვა-კურთხევა იყოს თქვენთან და ჩვენთან.
აი, ისევ, ჩემო საწადელო ბრიენა, შენდამი ორმაგი სიყვარულით ვიწყებ შენს ყურებთან გალობას, რომელთაც სურთ და სწადიათ [ჩემი] მოსმენა. ითხოვდეთო, ამბობს ტკბილი იესო, და მოგეცემათო, ეძებდით და იპოვითო, აკაკუნეთ და გაგიღებენო! პატივს ვცემ თქვენს განწყობას, ვაქებ მოშურნეობას, ვაფასებ სიყვარულს და გბაძავთ.
როგორც მწერ, ლოცულობ დასაწყისში და ეს ძალიან კარგია. ამგვარი აზრებით შეძლებ გონების შეკავებას, როდესაც ფიქრობ, რომ მოძღვრისა და იღუმენიას ლოცვები, რომლებიც გონებით ღმერთს ესაუბრებიან, ცეცხლის სვეტივით ადის ცაში. ასე რომ ფიქრობ და აზროვნებ, რაღაც მომენტში გონება ჩერდება და ლოცვა ტკბილი ხდება, ცრემლები გვდის და მადლი გვიახლოვდება, როგორც ამბობ, დამწყებთა მადლი, რომელიც დედას ჰგავს, ბავშვებს სიარულს რომ ასწავლის: ხელს უშვებს, შორდება, ჩვილი კი ეძებს, ტირის, ყვირის... ისევ მოდის და მალე ისევ მიდის. პატარა კვლავ ტირის, ყვირის. კვლავ ბრუნდება. მანამ, სანამ გაიზრდება, არ არსებობს, რომ ჩვენთან ერთად იყოს მუდმივად, რადგან ვნებები ხელს უშლის.
ვნებები უხეში მატერიაა, ურალის მთებია, 35 კილომეტრის სიმაღლე აქვთ?! მადლი არის მზე. კი ამოდის მზე, მაგრამ მთების ჩრდილი არ აძლევს შესაძლებლობას მთელი სულიერი ადამიანი დაფაროს, ერთი სხივი თუ შეეხება სადმე, და სიხარულით აღენთება, მაგრამ დანარჩენი ნაწილები ჯერ კიდევ ვნებების ჩრდილშია, შესაბამისად კი, ყოველ წამს ეშმაკებიც შეიძლება ამოქმედდნენ, როდესაც მადლი მიეფარება. ამგვარად, ხშირად ხელს უშლიან, როგორც ღრუბლები მზის ნათელს. რამეთუ ვნებების ჩრდილს ორთქლიც ამოსდის, რომელიც იმ მცირე სხივსაც კი აბნელებს. ესენია ის, რასაც მწერ: სასოწარკვეთის გულისსიტყვები, სიმხდალე, შიში, თავხედობა, მკრეხელობა და ა.შ. ეს ყველაფერი სულს აჭკნობს და [უფლის მიმართ] კადნიერებას აკარგვინებს.
ნებისმიერი გულისსიტყვა, რომელსაც სასოწარკვეთა ან უზომო სევდა მოაქვს, ეშმაკისგანაა; ვნებების ორთქლია, რომელიც იმწუთას უნდა განაგდო ღმერთისადმი იმედით, სულიერ დედასთან აღსარებით, უფროსი დების ლოცვებით – იფიქრე, რომ ისინი ლოცულობენ და ღმერთს გულს ულბობენ. ხოლო ცრემლებთან შერეული მცირე სევდა და სულის ნუგეში მადლის მოქმედებაა, რომელიც მთელი ცხოვრება სინანულისკენ გვიბიძგებს, რაც არ უნდა შევცოდოთ.
შეცდომა კადნიერებას გვაკარგვინებს, ხოლო სინანული იმწუთას გვიბრუნებს. ეშმაკის სიტყვები უმალ სასოწარკვეთის შეგრძნებას იწვევს, ისე აჭკნობს და თელავს ადამიანს, როგორც სეტყვა — ნორჩ ყლორტებს.
პრაქტიკული სულიერი ცხოვრების ეს პატარა გაკვეთილი კარგად დაისწავლე. როდესაც ხედავ, რომ მადლი მოქმედებს და შენი სული იხარებს და ცრემლებს უშრომელად ღვრი იმის გამო, რომ ღმერთმა ამდენი წყალობა მოიღო შენზე, დარჩი როგორც ხარ თუ ფეხზე მდგომი ლოცულობ, ნუ გაინძრევი, ხოლო თუ ზიხარ, იჯექი; თუ ლოცულობ, ილოცე. ჩვილური აზრის გარეშე შეიწყნარე სული წმიდის ცვარი მანამ, სანამ იღვრება, რამეთუ, თუ საქმიანობის დროს მოვიდა და ლოცვაზე დადგები, იმწუთას შეწყდება. სურს, რომ სადაც „წაგასწრებს“, იქ დარჩე, შენ კი არ გახდე მისი „ოსტატი“. მას სურს, შენს გულისსიტყვას ასწავლოს, რომ არასდროს ენდო საკუთარ თავს, სანამ პირში სული გიდგას. ერთი დღის წვიმა საკმარისია, რომ სულის აღმონაცენები მთელი ის დრო შეინახოს, როდესაც მადლი განგვეშორება.
სხვა არის მღვდლობის მადლი, სხვა – სქემისა, სხვა – [საეკლესიო] საიდუმლოებათა, სხვა – ასკეზის მადლის მოქმედება. ყველა ერთი წყაროდან გამოედინება, მაგრამ ერთი მეორისგან აღმატებულებითა და დიდებით განსხვავდება. სინანულის მიერ ამოქმედებული მადლი – მათთვის, ვინც ცხონებისთვის ირჯება – მამათაგან გადმოცემული მემკვიდრეობაა; ის გაცვლა და გადაცვლაა, როდესაც მიწას გავიღებთ და ზეცას მივიღებთ, გავიღებთ მატერიას და მივიღებთ სულს. ღმერთის გულისთვის გაღებული ოფლის თითოეული წვეთი, თითოეული შრომა, თითოეული ღვაწლი ხდება ამ „ვაჭრობის“ ობიექტი; სისხლის ჩამორთმევა და სულის შემოღვრა. ნივთიერს, მატერიალურს ცვლი წმიდა სულზე. ეს მადლი იმისდა მიხედვით იზრდება, რამდენიც ადამიანს შეუძლია დაიტიოს, გააჩნია, მის ჭურჭელს რამდენის დატევა შეუძლია. ამიტომაც ჰქვია განმწმედელი მადლი.
საქმეს [საღმრთო] განათლება ენაცვლება – მეორე ეტაპი განმანათლებელი მადლია. მას მერე, რაც მოღვაწეობითი მადლის მიერ კარგად გაიწვრთნება, უამრავჯერ დაეცემა და ადგება, [პირველ მადლს] შემეცნების განათლება ენაცვლება, გამჭვირვალე გონება, რომელიც ჭეშმარიტებას ხედავს. საგნებს თავიანთ ბუნებრივ მდგომარეობაში ხედავს, ადამიანური ოსტატობის მეთოდებისა თუ მსჯელობების გარეშე. ყოველი საგანი ბუნებრივად თავის რეალურ ჭეშმარიტებაში იმყოფება, როგორც წინა წერილში მოგწერეთ. მაგრამ მანამ, სანამ ადამიანი აქამდე მოაღწევს, ჯერ სხვადასხვა მცდელობები, მტკივნეული [შინაგანი] ცვლილებები უნდა გამოიაროს. მაგრამ აქ პოულობს გულისსიტყვებისგან შვებას და განსაცდელებისგან ამოისუნთქავს.
განათლებას მოსდევს ლოცვის შეწყვეტა და ხშირი სულიერი ჭვრეტები, გონების ატაცება, საგრძნობელთა დაცხრომა, სხეულის ნაწილთა [ვნებების მიმართ] უძრაობა და დაწყნარება, ღმერთისა და ადამიანის შეერთება, ერთად გახდომა.
ესაა საღმრთო ვაჭრობა, რომელიც, თუ კაცი განსაცდელებს მოითმენს და სულიერი მოღვაწეობის გზაზე წინსვლას არ შეწყვეტს, ცვლის მატერიალურს არამატერიალურზე. ოღონდ აგიხსნით, რას ვგულისხმობ, თუ ქაღალდი მეყო.
მეკითხები, რა ერთობა გვაკავშირებსო? მაშ, ისმინეთ ჩემი, ყურად იღეთ ჩემი სიტყვები, რამეთუ უნდა გითხრათ საღმრთო განგებულების საშინელი და დაფარული დიდი საიდუმლო. სხვისი სარგებლის არ მშურს, არ ვმალავ იმას, რაც ვიხილე, როგორც ის, ვინც ტალანტი დაფლა, არ მაშინებს ეშმაკების მუქარა, რომლებიც მძვინვარებენ ჩემ წინააღმდეგ, როდესაც ამგვარ საიდუმლოებს გამოვაცხადებ – არამედ თქვენი ლოცვების იმედი მაქვს.
ასე რომ, მოდით ყოველნი, ერთიმეორის მიყოლებით. განიწმიდეთ ბაგეები ჭეშმარიტებით, სხეულები მარხვით უბიწოდ დაიმარხეთ, სულები ლოცვით წმიდაჰყავით. გახდით ჩვილი სხეულები და ხელმწიფე სულები. ჭიებმა ფრთები შეისხით და პეპლები გახდით. გონებაში არაფერი მიწიერი არ შემოუშვათ. მოფრინდით ჩემთან და მე წინ გაგიძღვებით. ეთერი უნდა გავიაროთ. ნუ შეგეშინდებათ, ბევრჯერ ვარ ასული და ვიცი გზა. მაშ, გამომყევით, ჩემი იესოს ძვლებო, ერთი მეორის მერე. აცალეთ გონებას ზეციური თავისუფლად განიზრახოს და აი, სამოთხის კარიბჭე გაგვეხსნება.
აქეთ-იქით ანგელოზები დგანან, ქერუბიმები და სერაფიმები, ექვსფრთიანები დაფრინავენ. მარჯვნივ და მარცხნივ ბრილიანტის კედლებია. ოქროსავით ბრწყინვალე კემთილსურნელოვანი ყვავილები იქაურობას ატკბობენ. უამრავი ფრინველია, უთვალავი ფერის, სხვადასხვა გალობას ჭიკჭიკებენ, რომლებსაც ჩვენი გონება ერთი ჭვრეტიდან მეორეში აჰყავთ. იატაკი თოვლივით სპეტაკია, ხოლო მის შუაში ჩვენი დედოფლისა და უხრწნელი დედის დიდი სასახლე დგას.
გამოიქეცით, რადგან ჩვენი ტკბილი დედიკო გველოდება. ანგელოზებს ყურადღებას ნუ მიაქცევთ, რამეთუ წერია: „ანგელოზებიც ვერ განგვაშორებენ იესოს სიყვარულს“,
და აი, კეთილი მეკარე – ცეცხლოვანი ანგელოზი კარიბჭეს გვიხსნის, ხოლო ჩვენი ტკბილი დედიკო, თოვლივით ქათქათა, წამოდგება და შემოგვეგებება.
ჰოი, ჩვენო ტკბილო დედიკო! ჰოი, ჩვენი სულის ნათელო! ჰოი, სიყვარულო შეუორგულებელო! ჰოი, ჩვენი სულის ცხოვრებაო! ნეტავ ბაგეებზე შენი სახელით აღმოგვხდებოდეს სული! ნეტავ უტკბილესი ამბორით დაგვხვდე და შენს წიაღში შეგვიწყნარო! ჰოი, დედაო, თაფლსა და ნექტარზე უტკბესო! ჰოი, კეთილსურნელო და მირონსურნელოვანო არომატო!
მაშ, დაეცით ძირს და ემთხვიეთ ჩვენს უტკბილეს დედიკოს – ფეხებსა და ხელებზე - და მიიღეთ გამოუთქმელი კეთილსურნელება წმიდა ქალწულისგან. ნუ ყოყმანობთ, მან თვითონ მასწავლა ეს გზა. მაჩვენა და მიბოძა თავისი თავის მიმართ კადნიერება და სიყვარული.
განგვიმარტე, ჩვენო ტკბილო დედიკო, შენი განგების და შენთან ჩვენი ნათესაობის გამოუთქმელი საიდუმლო. შენ, ჩვენო უტკბილესო დედიკო, რომელსაც წიაღში მუდმივად გიპყრია უტკბილესი ჩვილი – ის, ვისაც ყოველივე უპყრია; რომელიც პაწაწინა გახდა ჩვენთვის, დროს დაექვემდებარა, თუმცა იმავდროულად არის უდროო და „ძველი დღეთა“ – გვითხარი შენი მირონმდინარე ბაგეებით ის, რაც „ანგელოზთა გული უთქუამს ხილვად“, ხოლო ჩვენ რისიც ღირსნი გავხდით.
კიდევ მომისმინეთ, ჩემო საყვარელო დებო. როდესაც წმიდა წირვა აღესრულება, ჩვენი ტკბილი დედიკო თავის ჩვილს გვაძლევს და ის ჩვენთვის შეიწირება. და რამდენჯერაც ჩვენ ღირსად ვეზიარებით, წინასწარ ნამარხულებნი, ნებაყოფლობითი ღამისთევითა და ლმობიერი ლოცვით მომზადებულები, იესოს ხორცსა და სისხლს ვჭამთ, იმას, რომელიც ღმრთისმშობლის უხრწნელი სისხლიდან მიიღო. აგრეთვე, როდესაც უფლის ხორცს ვჭამთ, გამუდმებით ღმრთისმშობლის რძეს ვწოვთ. შესაბამისად, რა მოგვდის? ვხდებით ღმრთისმშობლის ნამდვილი შვილები და ქრისტეს ძმები და მადლით ღმრთის შვილები. ხოლო რადგან ქრისტე გვყავს გამოუთქმელად ჩვენს სულსა და სხეულში, მაშასადამე – რადგან იგი განუყრელია მამისგან – ჩვენში მამაც არის და სული წმიდაც.
ესაა ის ზებუნებრივი ნათესაობა, რომელიც ჩვენი ყოვლადწმიდა დედიკოსგან მივიღეთ. ხედავთ, რა ძღვენის ღირსნი გაგვხადა ჩვენმა ტკბილმა დედიკომ? ხედავთ, რამდენად ვალდებულები ვართ გვიყვარდეს იგი? ამიტომაც განუწყვეტლივ, როგორც ჩვილები, უნდა მივუახლოვდეთ და ხშირად მოვწოვოთ მისი საღმრთო რძე, როგორც მისმა უბოროტო შვილებმა. როდესაც საზიარებლად მივდივართ, გონებით მისი ძუძუ მოვწოვოთ, ხოლო პაწაწინა ტკბილი იესო, რომელიც მის წიაღშია, უკან იწევს და ამის უფლებას გვაძლევს. არ შურს, რომ მისი დედიკო უხვად გვირიგებს, არამედ უხარია და გვიწვევს კიდეც.
როგორც ჩვილები, გაეხვიეთ ჩვენი დედიკოს კაბაში და მისი ქალწულებრივი საღმრთო სხეულიდან უბიწოებით აღივსეთ, კეთილსურნელებით აივსეთ. ვერაფერი ვნახე ისეთი, რაც ღმრთისმშობელს ქალწულებაზე მეტად მოსწონდეს. და რომელ ჩვენგანსაც სურს შეიძინოს მისი დიდი სიყვარული, იზრუნოს იმაზე, რომ თავი განიწმიდოს და ყოვლადწმიდაც მას მუდამ გულში ჩაიკრავს და ყოველივე ზეციურს მიანიჭებს.
ახლა კი აგიხსნით, რას ნიშნავს ლოცვის შეწყვეტა ადამიანში მადლის გამრავლების დროს.
პრაქტიკული ღვაწლის მადლი ვარსკვლავების ბრწყინვალებას ჰგავს, განათლებისა – სავსე მთვარის ნათებას (წმიდა მამებმა სულიერი მოღვაწეობა სამად დაყვეს), მესამე, თეორიული, ჭვრეტითი, სრულმყოფელი მოღვაწეობა კი შუადღის მზის სინათლეს ჰგავს, რომელიც მთელ ჰორიზონტს სწვდება. ამგვარად, როდესაც ადამიანში მადლი მრავლდება, მაშინ ყველაფერს, რაზეც ზემოთ დავწერე, სცნობს და გონება დიდ უბრალოებას, სიმარტივეს იძენს, თანაც განივრცობა და ფართო მოცულობისა ხდება.
და როგორც შენ იხილე მადლის წვეთის გემო და წერ, რომ დიდი სიხარული იგრძენი, ასევე აქაც, ზოგჯერ ლოცვაზე დგახარ და მადლი მოდის, თანაც ბევრი, როგორც „წულილი ნიავი“, როგორც კეთილსურნელოვანი „სასტიკი ქარი“, მთელ სხეულში განეფინება ისე, რომ ლოცვა წყდება, სხეულის ნაწილები ჩერდება და მხოლოდ გონება ჭვრეტს უკიდეგანო ნათელს. ადამიანი ღმერთს უერთდება. როგორც რკინა: სანამ ცეცხლში შეაგდებენ, რკინა ეწოდება, ხოლო როდესაც გაღვივდება და გაწითლდება, ცეცხლს უერთდება, ერთი ხდება ცეცხლთან. ანდა ცვილი ავიღოთ: როცა ცეცხლს უახლოვდება, დნება, თავის ბუნებას ვერ ინარჩუნებს. [ადამიანიც] მხოლოდ, როდესაც ჩაივლის [ღმერთის] ხედვა, უბრუნდება თავის ბუნებრივ მდგომარეობას. მთლიანი მთლიანად ღმერთს უერთდება. ჰგონია, რომ აღარ აქვს სხეული, არც ქოხი. მთლიანად აღიტაცება, ცაში სხეულის გარეშე ადის. მართლაც, დიდია ეს საიდუმლო, რამეთუ ისეთ რამეებს ხედავს, რისი გადმოცემაც ენას არ ძალუძს. ხოლო როდესაც ეს ჭვრეტა ჩაივლის, ისეთ სიმდაბლეს იძენს, რომ პატარა ბავშვივით ტირის იმის გაცნობიერებით, რომ ასეთ რამეებს უბოძებს უფალი იმ დროს როდესაც თვითონ არაფერს აკეთებს. თანაც, ისეთ შემეცნებაში მოდის [საკუთარი თავისა], რომ, ვინმემ რომ ჰკითხოს, უღატაკესი ადამიანია; იმის ღირსიც კი არ არის, რომ დედამიწაზე არსებობდეს.
და რაც მეტად ფიქრობს ასე, უფალი უფრო მეტს აძლევს: „კმარა!" - ეძახის ღმერთს. და უფრო მრავლდება. ხდება მეფის შვილი.
რომ ჰკითხო: „ის, რაც შეგიმოსავს, ვისია?“, მოგიგებს: „ჩემი უფლისა“.
– ვის პურს ჭამ?
– ჩემი უფლის.
– ვისი სამოსი გაცვია?
– ჩემი უფლის.
– ვისი ფული გაქვს?
– ჩემი უფლის.
– საკუთარი რაღა გაქვს?
– არაფერი. მიწა ვარ, ტალახი და მტვერი. ამაყენებ, ავდგები; დამაგდებ, დავეცემი; ამიყვან, დავფრინავ, მომისვრი, ვიმსხვრევი. ბუნებით არარაობა ვარ.
თანაც ვერ ძღება იმის თქმით, რომ არაფერია. და რას ნიშნავს ეს „არაფერი“? იმას, რომ სანამ ღმერთი ცასა და ქვეყანას შექმნიდა, იყო არაფერი, არარაობა, არარსი.
ესაა ჩვენი არსების დასაბამი. ჩვენი წარმომავლობა და „საშენი მასალა“ არის თიხა, ხოლო მაცოცხლებელი ძალა — ღმრთის სუნთქვა, ღმრთის შთაბერვა.
მაშ, დაიბრუნე, ღმერთო, მოყვარულთა მოყვარულო და ყოველივე სიკეთის შემოქმედო, საღმრთო შთაბერვა, რომელიც სახეში შემოგვბერე და ცხოვრების სული მოგვეცი, და ისევ თიხად დავიშლებით.
ასე რომ, რა გაქვს ისეთი, ამპარტავანო ადამიანო, რაც არ მიგიღია? ხოლო თუ მიიღე, რატომღა იქადი, თითქოს არ მიგეღოს [და მუდამ შენი ყოფილიყოს?] შეიცანი, ჩემო მდაბალო სულო, შენი კეთილისმოქმედი და ფრთხილად იყავი, რომ სხვისი რამ არ მიითვისო – ღმრთისა საკუთარ მიღწევად არ ჩათვალო. შეიცანი, უბადრუკო, შენი არსება და წარმომავლობა. ნუ გავიწყდება, რომ აქ უცხო ხარ და ყველაფერიც უცხოა. ხოლო თუ ტკბილმა კეთილისმოქმედმა რამე მოგცა, სუფთა სინდისით დაუბრუნე „შენნი შენთაგან“.
თუკი ზეცად ახვალ და ანგელოზების ბუნებას იხილავ, საღმრთო ძალების ხმებს მოისმენ, თუკი ღმრთისმეტყველებ და ასწავლი, თუკი ეშმაკების ხრიკებს სძლიე, თუკი წერ და ამბობ – რასაც არ უნდა აკეთებდე ღმერთისთვის, უთხარი ხოლმე უფალს: „მიიღე, ჩემო ტკბილო სუნთქვავ, ჩემო იესო, შენნი შენთაგან“.
და მაშინ, მაშინ... აჰ! ჩემო სულო, იცი რას ნახავ? როცა ღმერთის საუნჯეები გაიხსნება და გეტყვის: „მიიღე, ჩემო შვილო, ყველაფერი, რამეთუ სანდო და კეთილად გამგებელი აღმოჩნდი!".

ვლოცულობ თქვენთვის მთელი ჩემი სულით, მდაბალი იოსები
და ჩემი მეტანია გადაეცი მოძღვარს.

იზრუნე, რომ ის ფული გამოგვიგზავნოთ, რომელიც წინა ეპისტოლეში ვახსენე, რადგან ამბობენ, ფქვილს მოიტანენო და ხუთი ლეპტაც არ მაქვს ჯიბეში (თუ ჯვრები გაიყიდა). საფოსტო მარკებიც გამოაგზავნე.

შვილო, უფლის ანგელოზი თან გდევდეს და ღვთის და შენი ცხონების გზას გიჩვენებდეს. ამინ. იყავნ. გისურვებ, ღმერთმა სულის ჯანმრთელობა მოგმადლოს, რადგან ეს ძეობის ნიჭია. მას ისინი მიიღებენ, რომელთაც სრულად მიუძღვნეს თავი ღვთის თაყვანისცემასა და სიყვარულს.
სოფელი ახალგაზრდობას მაგნიტივით იზიდავს. ახლად მოქცეულ სულზე, რომელმაც ცხოვრების მიზანი და მოვალეობა ახლახან დაინახა, ყოველივე ამქვეყნიურს დიდი ძალა აქვს.
„სიყუარული სოფლისა ამის მტერობა არს ღმრთისა. აწ უკუე რომელსა უნდეს მეგობარ ყოფად ამის სოფლისა, მტერად ღმერთსა აღუდგების“ (იაკ. 4, 4). ღმერთს განცხრომა მარადიული ცხოვრებისთვის აქვს შემონახული, რადგან ჩვენი სული, როგორც ღმერთი, უკვდავია. შეუძლებელია ამქვეყნიური სიხარულის შედარება ღვთის წმინდა და უბიწო სიხარულთან.
ამქვეყნიური სიამოვნება დიდი შრომითა და გარჯით მიიღწევა, წამიერ ტკბობას მრავალგვარი უარყოფითი შედეგი მოსდევს. აქედან გამომდინარე, მას შეუსაბამოდ ეწოდება სიამოვნება. ღვთაებრივ შვებას ასეთი შედეგი არ მოჰყვება, რადგან სულიერი ტკბობა დედამიწაზე მრავალი განცხრომისა და სიამის საწყისია ცათა სასუფეველში. ამის საპირისპიროდ, გარყვნილი ადამიანი ამსოფლიური ტკბობის სანაცვლოდ იძულებულია საუკუნო სასჯელი ეშმაკთან – ბიწიერების მთავარ მოთავესთან ერთად გაიზიაროს.
შვილო, სიცოცხლის დრო ფულივით მოგვეცა, რომ თითოეულმა ჩვენი ცხოვრება ვიყიდოთ და ამ ვაჭრობით ან გავმდიდრდეთ, ან გავკოტრდეთ. თუ დროის ფულს სულიერი სიმდიდრის მოსახვეჭად მოვიხმართ, მართლაც გამოცდილი ვაჭრები ვიქნებით და ნეტარ ხმას გავიგონებთ: „კეთილ, მონაო, სახიერო და სარწმუნოო, მცირედსა ზედა სარწმუნო იქმენ, მრავალსა ზედა დაგადგინო შენ; შევედ სიხარულსა უფლისა შენისასა“ (მათ. 25, 23).
ჩვენი ცხოვრების ბოლოს თითოეულ ჩვენგანს ზუსტი ანგარიში მოეთხოვება როგორ და სად დახარჯა დროის ფული. და ვაი ჩვენ, თუ იგი კინოთეატრებში, გართობაში, გარყვნილებაში, ამაო ოცნებებსა და ხორციელ სიამოვნებებში გავფლანგეთ. მაშინ რას იტყვის შებორკილი ენა, ან როგორ გავუსწორებთ თვალს ქრისტეს, როცა უსაზღვრო სიყვარულით ჩვენთვის მონიჭებულ აურაცხელ სიკეთეს ჩამოთვლის?
ახლა, სანამ დრო გვაქვს, სანამ ფული მთლიანად არ დაგვიხარჯავს და ჯერ კიდევ ხელთ გვაქვს, საღი გონებით დავფიქრდეთ მაწანწალა სოფელზე, რომელიც ჩვენს გაძარცვას ცდილობს. აყროლებული მკვდარი ძაღლივით მოვისროლოთ იგი და გავიქცეთ, რომ ამ ფულით შევიძინოთ ღირებული საქმეები, რომელიც ცეცხლში გამოცდისას კიდევ უფრო გაბრწყინდება და ღვთისთვის შესაფერის საჩუქრებად იქცევა, ზეციური იერუსალიმის შესამკობად. თივას კი, ანუ იმ საქმეებს, რომლითაც წყვდიადსა და სატანჯველს მოვიწევთ, ნუ ვიყიდით, რადგან მათთან ერთად ჩვენც ჯოჯოხეთის საუკუნო ცეცხლში დავინთქმებით, სადაც ღვთის ნიჭის ბოროტად გამფლანგველი ბევრი ადამიანი თავის დათესილს იმკის!
შენ კი ცრემლით თესე კეთილი საქმეები და როცა ღმერთი მოგიხილავს, საუკუნო ცხოვრებაში განცხრომის მოსავალს მოიმკი!

2. სოფელს მომხიბლავი იერი აქვს, ჩვენ კი მის გასამასხრებლად საჭიროა სულელნი გავხდეთ, რათა ღვთის მიერ განვიბრძნოთ. მოციქულის სიტყვით, სოფლის სიყვარული ღვთის მტრობაა და სოფლისმოყვარე ღვთის სიყვარულისგან გაშიშვლებულია (იაკ. 4, 4).
ჩვენ ზეცის დასაპყრობად ვართ მოწოდებულნი. საქმე საუკუნო მემკვიდრეობას, ღვთის მემკვიდრეობას ეხება. „რამეთუ ყოველივე მოგვეც ჩვენ". ჰოი, ღვთის სიმდიდრის, სიბრძნისა და მეცნიერების სიღრმე! განა რა მივეცით ღმერთს, რომ მის სანაცვლოდ თავისი უკიდეგანო სასუფეველი მოგვმადლოს? ჩვენი ბოროტება? ჩვენი უღმერთობა და საერთოდ, განუზომლად დიდი და დანაშაულებრივი დაცემები? „აღვიარებთ მადლსა, არა დავჰფარავთ წყალობასა““.
დაე, ვიბრძოლოთ. მებრძოლებს საუკუნო ჯილდო ელით. დაიცავი ცხოვრების სიწმინდე. შეეცადე სოფელი გონებიდან განდევნო და გული ზენა სოფელს მიუახლოო, სადაც საუკუნო სიხარული, მშვიდობა და ნეტარება სუფევს.

3. თქვენი დაძაბუნების, დაუძლურებისა და სულით დაცემისთვის სატანა სხვადასხვაგვარ მახეს იყენებს. თქვენ კი მისი ბოროტი ხრიკები გამოიცანით და საპირისპიროდ იმოქმედეთ.
თქვენი გამოცდა ღვთისგანაა, უფალი ბრძოლისთვის გამზადებთ, ამიტომ გწვრთნით და გასწავლით. სასწავლებლებში ჯარისკაცებიც ვარჯიშობენ და ბრძოლის თეორიას ეუფლებიან. შემდეგ კი, როცა ნამდვილი ბრძოლის საყვირი გაისმის, გაწაფულები მიიჩქარიან ომში იმ შინაგანი შეგნებით, რომ ბრძოლა იციან და მზად არიან მიზნისა და იდეისთვის დადონ თავი.
ახლა თქვენც ასე ხართ, რადგან მოგიწოდეს იესოს მეომრები გახდეთ და მის მტერთან იომოთ. ქრისტე გწვრთნით, რომ მისდამი თქვენს სიყვარულში დარწმუნდეს. „ვის ვუყვარვარ, თუ არა მას, ვინც ჩემს მცნებებს იცავს?“ (იოან. 14, 21)
გამხნევდით, შვილებო. უერთგულეთ და მიეჯაჭვეთ მას, ვინც სრული სიყვარულით შეგიყვარათ.
ბრძოლის დაწყებამდე ოფიცრები მეომრებს სიმღერითა და საგმირო ამბებით ამხნევებენ და მათში თავგანწირვის გრძნობას აღვივებენ. ბრძოლაში კი ეს დიდ ძალასა და სიმტკიცეს მატებს.
წმინდანების მსგავსად ჩვენც მოწამეთა და ღირს მამათა ღვაწლზე ვიფიქროთ, როგორ დატოვეს მათ სოფელი და ახლობლები, რომ არაფერმა შეუშალათ ხელი იესოსკენ მიმავალ გზას შესდგომოდნენ.
ამაზე ფიქრი თქვენს კეთილ ნებასურვილსა და სწრაფვას გააძლიერებს, რადგან ისინი, რომელთაც დაფარული მახეების შესახებ არაფერი იცოდნენ, შედრკნენ, მათი სულები კი საუკუნო ცხოვრების სასოებას განეშორნენ.
იესოს სიყვარულზე იფიქრეთ. ის ყველა სხვა ჩვეულებრივ სიყვარულს გადაფარავს და რაც უფრო მეტზე ვიტყვით უარს, ღვთის მეტი სიყვარულით დავტკბებით.
ზემოთ მივმართოთ მზერა, სადაც იესო მჯდომარეა მარჯვენით ღვთისა. დაე, მას უმზერდეს ჩვენი თვალები, რადგან მარადიული და დაუსრულებელი იქ არის და არა აქ, ქვემოთ, სადაც ყოველივე მიწა და მტვერია.
ზეციურ ფუფუნებაზე იფიქრეთ. იქ ღვთის უსაზღვრო სიბრძნეა, იქ მიუწვდომელი მშვენიერებაა, იქ ანგელოზებრივი ჰანგებია, იქ ღვთაებრივი სიყვარულის სიმდიდრეა, იქ უჭირველი ცხოვრებაა, იქ არ იქნება ცრემლი და სულთქმა, იქ მხოლოდ სიხარული, სიყვარული, მშვიდობა, საუკუნო პასექი და დღესასწაულია, რომელიც არასოდეს დასრულდება.
ჰოი, ღვთის სიმდიდრის და მეცნიერების სიღრმე! „რომელი თუალმან არა იხილა, და ყურსა არა ესმა, და გულსა კაცისასა არა მოუხდა, რომელი განუმზადა ღმერთმან მოყუარეთა თვისთა" (1 კორ. 2, 9).
ყურადღება მიაქციეთ იესოს ლოცვას. მლოცველნი იყავით. ლოცვა ყველაფერს მოაგვარებს. ოდნავაც ნუ მოდრკებით. თქვენს წმინდა მიზანს უერთგულეთ. იესოს მახლობლად დარჩით, რომ სულიერი ბედნიერება იგრძნოთ. არ არსებობს სხვა ბედნიერება ქრისტესმიერის გარდა. ქრისტეს გარეშე ეგრეთ წოდებულ „ბედნიერებას“ არასწორად ეწოდება ბედნიერება, რადგან ის დანაშაულებრივი გზით მიიღწევა, ბოლო მალე მოეღება და ადამიანს საუკუნო უბედურებამდე მიიყვანს.
იბრძოლეთ, შვილებო. ანგელოზები სამოთხის ყვავილებისგან გვირგვინებს წნავენ. ქრისტე ბრძოლას მოწამეობად შეგირაცხავთ. რა მშვენიერია, ეწამო ქრისტესთვის!

4. შვილო, შენი წერილი მივიღე და შენმა მტკიცე სურვილმა – მონაზვნობისკენ მშვენიერმა სწრაფვამ ყველა გაგვახარა. „ვირჩიე მე მივრდომა სახლსა ღმრთისა ჩემისასა, უფროს ვიდრეღა რა დამკვიდრებად ჩემდა საყოფელსა ცოდვილთასა“ (ფსალმ. 83, 11).
ქრისტეს სიყვარულს სხვა სიყვარული ნუ განგაშორებს. ქრისტე რომ მოიპოვო, ყოველივე ნაგევად ჩათვალე. ამ ცხოვრების ჭირი მომავალ დიდებასთან შედარებით, რომელიც მებრძოლებს მიეცემათ, არაფერია (რომ. 8, 18). აწინდელი დრო ღვთისთვის ბრძოლის, მწუხარების, შრომის დროა, ხოლო მომავალი – მარადიული დიდების გვირგვინების, ჯილდოების, ქების, ღვთის უზენაესი საყდრის მახლობლად წმინდა ანგელოზებთან ერთად მკვიდრობის ჟამია.
ახალგაზრდობა უხმაუროდ გადის. წლები ნაკადულივით მშვიდად და შეუმჩნევლად მიედინება, საათები კვამლივითაა, რომელსაც ქარი ფანტავს. ასე მიდის და იკარგება ცხოვრება. უფლის მებრძოლნი დიდების საუკუნო ჯილდოს მოიპოვებენ, ხოლო მცონარეთა და სოფლისმოყვარეთა ხვედრი მარადიული სასჯელია ეშმაკებთან ერთად.
ვინც ამსოფლიური სიკეთითა და სიამოვნებით ტკბება, თუ არ შეინანებს, ყველაფერი საუკუნო მწუხარებად და ტკივილად გადაექცევა. ღვთისმოსავ ადამიანებს კი მცირედზე უარის თქმა მარადიული ბედნიერებით და ნეტარებით აუნაზღაურდებათ.
ეს ნეტარება ზეცად აღტაცებულმა პავლემ იხილა და გაოცებულმა თქვა: „რომელი თუალმან არა იხილა და ყურსა არა ესმა, და გულსა კაცისასა არა მოუხდა, რომელი განუმზადა ღმერთმან მოყუარეთა თვისთა“ (1 კორ. 2, 9).
ნათესავების სიყვარული ნუ დაგაბრკოლებს; იფიქრე, რომ სიკვდილის ჟამს მარტო იქნები და შემწედ ღმერთს ისურვებ. ის დაგეხმარება, თუკი ახლა შენს სახლეულზე მეტად მას შეიყვარებ. ხოლო თუ დათმობაზე წახვალ, სინდისის ქენჯნის მწარე ნაყოფს მოიმკი.
მაშ ასე, ქრისტეს სიყვარულისთვის გადაწყვეტილება მიიღე და გზას შეუდექი.

5. სულიერი შვილისადმი:
კურთხეულო შვილო, დაე, ბრძოლაში ძლევამოსილმა უფალმა შენი გული განამტკიცოს, რომ მისთვის სათნო საქმეები აკეთო.
ნუ შედრკება, ნუ შეშინდება შენი გული, რომელსაც ღვთის მაცხონებელი ნების აღსრულება სურს.
მეუფე იესო ქრისტე, ვისაც სწამდა და ვინც შეუდგა მას, ასე ამხნევებდა: „რა სარგებელია კაცისთვის, თუ ყველა ამქვეყნიურ სიკეთეს შეიძენს და ამის გამო თავის უკვდავ სულს დააზარალებს?“ (მათ. 16, 26) ეს სოფელი და მისი სიამენი წარმავალია, ხოლო ადამიანის სული – გონიერი არსება – უკვდავია და ღმერთში მარადიული ცხოვრებისთვისაა მოწოდებული.
სიამოვნება მათთან ერთად ქრება, ვინც ამით ტკბება, რადგან ყოველივე ადამიანური აჩრდილია. ყველაფერი წარმავალი და განქარვებადია. ჭეშმარიტად სიზმარი და ზმანებაა ყოველივე კაცობრივი. ადამიანები ერთმანეთის მიყოლებით ცივ სამარეში წვებიან. იქ ღრმად დამარხულნი მდუმარედ ღაღადებენ, რომ ყოველივე კაცობრივი ჭეშმარიტად ამაო და ხიბლია. „ცუდად შფოთებს ყოველი მიწით შობილი... ოდეს ყოველი სოფელი შევიძინოთ, მაშინ საფლავივე დავიმკვიდროთ, სადა იგი ყოველნივე ერთბამად დაემკვიდრებიან, მეფენი და მთავარნი, მდიდარნი და გლახაკნი“3
[ამ ყველაფერზე] იფიქრე, შვილო, განსაკუთრებით კი ღვთის სამსჯავროზე, რომლის წინაშე წარდგომა გველის. იქ გაცხადდება სიტყვით, გონებითა და საქმით ჩადენილი ჩვენი ცოდვები. საშინელი წამია! ამ დროს ადვოკატები უსუსურნი არიან. საყვირზე უძლიერესი ვექილის ხმა კეთილი საქმეებია. რა ბედნიერებაა, რა მიღწევაა! როგორი დიდება შვენის ჩვენს ქრისტეს, რომელმაც აღმსარებლები მერვე ჟამსაც“ არ მოგვაკლო. ისინიც მრავლად არიან, ვინც სატანასა და მის ამალაში ყოფნას უარყოფენ და ღვთის სიწმინდეების დასაცავად სამეფო საგუშაგოს გულმხურვალე წევრები ხდებიან!
შვილო, ღვაწლის დროა, საქმე გვირგვინებს ეხება. ხელსაყრელი წუთი არ გაუშვა. ღვთის მეომართა შორის აღიარე თავი: „არ მინდა მახეებით, ცოდვებით, უზნეობით, ვნებებით სავსე საერო ცხოვრებით ვიცხოვრო. უბიწოება, სიწმინდე, უვნებობა, საუკუნო ცხოვრების სასოება ქალწულებრივი და მონაზვნური ცხოვრების გზით მსურს მოვიპოვო. მხურვალედ ვესწრაფვი, ვნებებით შეგინებული სული ცრემლით, მორჩილებით, სინანულით განვიწმინდო. ყველაფერი, რაც სათნოა ღვთისთვის, უცხოა ამ სოფლისთვის. ქრისტეს სიყვარული მენატრება, ცხოვრებაში ღვთაებრივ ნუგეშს ვეძებ. არ მსურს მიწიერი ნუგეშით ვიცხოვრო, რადგან ის უბედურებად და ტკივილად გადაიქცევა“.
ამაზე იფიქრე, ამით დააკავე გონება და ღმერთი შენთან იქნება, გაგაძლიერებს სახელოვან ბრძოლაში, რომელსაც ქრისტე, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელი, წმინდა ანგელოზები და ღვაწლით გაბრწყინებული ღირსი მამები ადევნებენ თვალყურს. ისინი უხილავად განგანათლებენ, ძალას, სიმხნევეს, ვაჟკაცობას მოგანიჭებენ. იმედი მაქვს, რომ ღვთის უბრძოლველი ძალა გამარჯვებას მოგმადლებს, რათა შენითაც იდიდოს მისი ყოვლადწმიდა სახელი.

6. სულიერი შვილისადმი:
ყველაფერი შენს ნებასურვილზეა დამოკიდებული. მხურვალედ ევედრე ღვთისმშობელს, წმინდა სურვილით აღგანთოს, რომ თავის უარყოფით ამაო სოფელი უარყო, უარი თქვა იმ სიზმარზე, რომელსაც ცხოვრება ჰქვია და შეუდგე სიძეს – ქრისტეს, რომელიც საკუთარ თავს და ტკბილ სიყვარულს მოგანიჭებს და ღირსგყოფს სასუფევლის მემკვიდრე გახდე.
ევედრე მას, რომ წმინდა გადაწყვეტილება მოგმადლოს, ხოლო როცა მას მიიღებ, პირჯვარი გამოისახე და იესოს მაცხონებელ ხმას გაჰყევი: „რომელსა უნდეს შემოდგომად ჩემდა, უარ-ყავნ თავი თვისი და აღიღენ ჯუარი თვისი და მომდევდინ მე (ლუკ. 9, 23).
სიკვდილის საშინელ ჟამს ვერაფერი დაგვეხმარება იმ კეთილი საქმეების გარდა, რომელსაც ღვთისა და ჩვენი სულისთვის აღვასრულებდით. საერთოდ, მონაზვნური ცხოვრება ღვთისთვის შრომაა, რასაც დიდი სარგებელი მოაქვს ჩვენი სულების გადასარჩენად. მაშ, რატომ არ უნდა გავიღოთ მსხვერპლად ყველაფერი და ვიცხოვროთ ისეთი ცხოვრებით, რომელიც ღვთის სასუფეველში გაგვამდიდრებს? „რაი სარგებელ არს კაცისა, უკუეთუ შეიძინოს სოფელი ესე ყოველი და სული თვისი იზღვიოს?“ (მარკ. 8, 36).
ადამიანის სიცოცხლე ბეწვზე კიდია; ჩვენი ცხოვრება ყოველ ნაბიჯზე შეიძლება შეწყდეს. რამდენმა გაიღვიძა და საღამო ვეღარ იხილა? რამდენმა დაიძინა და ვეღარ გაიღვიძა? მართლაც, ადამიანის ცხოვრება სიზმარია. კაცი არარსებულ სიზმრებს ხედავს; თითქოს მეფედ აკურთხეს და როცა იღვიძებს, ხვდება, რომ სინამდვილეში ერთი გლახაკი ვინმეა.
ამ ცხოვრებაში ადამიანი შრომობს, რომ გამდიდრდეს, ისწავლოს, გაერთოს, დაწინაურდეს, მაგრამ საუბედუროდ, სიკვდილი მოდის და ყველაფერს არარაობად აქცევს. ის, რისთვისაც კაცი მთელი ცხოვრება ირჯებოდა, სხვას რჩება, თვითონ კი დამნაშავე სინდისითა და შებღალული სულით მიდის იმქვეყნად.
ვინ არის ბრძენი, რომელიც ამას ჩასწვდება, ყველაფერს უარყოფს და შეუდგება სიძეს – ქრისტეს, რომელიც ყოველი აღსრულებული საქმის წილ ერთიასად მიაგებს სასუფეველში!
ჩემო გოგონა, მუდამ გახსოვდეს სიკვდილი, ღვთის სამსჯავრო, რომლის წინაშეც გარდაუვალად წარვდგებით. გახსოვდეს, რათა მეტად გეშინოდეს ღვთისა და ტიროდე ცოდვების გამო, რადგან ვინც ტირის, მის სულს ცრემლი ანუგეშებს.

7. ჩემო სულიერო შვილო, გისურვებ შენს ცხოვრებას თან ახლდეს სიმშვიდე და ღვთაებრივი სიხარული. ამინ.
შენი წერილი მივიღე და შენი სიხარულიც დავინახე. გისურვებ, რომ ეს სიხარული ულევი სულიერი მოსავლისა და ღვთის სწორუპოვარი სიყვარულისთვის მთლიანად მიძღვნილი ახალი ცხოვრების საწყისი გახდეს.
შენ სულის ნაყოფი გიხილავს. თუ მცირედის ხილვით ასე განმტკიცდი, რამდენად უფრო განმტკიცდები, როცა იმ გარემოში მოხვდები, რომელიც მთლიანად სულიერია!
განსაცდელები ცხოვრების ბოლომდე ყველგან გველის – მონასტერშიც და უდაბნოშიც, თუკი იქ ვიქნებით. თუმცა სოფლისგან მოშორებით, გაშლილ ველზე ბრძოლის წარსამართად ხელსაყრელი პირობები გვექნება. იქ შევძლებთ მოვიკრიბოთ დამხმარე სულიერი ძალები იმ კეთილი სასოებით, რომ საუკუნო გამარჯვების ზეციურ ჯილდოს მივიღებთ, რისთვისაც ვართ მოწოდებულნი (ფილიპ. 3, 14).
აქ საცხოვრებლად ქალაქი არ გვაქვს, არამედ მომავალს, საუკუნოსა და დიდებულს ვეძიებთ (ებრ. 13, 14).
შვილო, მთელი ძალით იბრძოლე. სულიერი მოვალეობების დატოვებით სატანას ნუ ახარებ, არამედ მათი ზუსტი და გულმოდგინე შესრულებით გაამწარე ის.
ეს სოფელი და მისი ხატება წარმავალია (1 კორ. 7, 31), ხოლო კეთილისმოქმედი უკუნისამდე სუფევს.
სატანა მრავალგვარ შხამიან ისრებს სეტყვასავით დაგიშენს, განსაკუთრებით ბილწი გულისსიტყვების სახით. ხოლო შენ მამაცი წინააღმდეგობა გაუწიე, რომ უხრწნელი გვირგვინი მიიღო.
როგორც კი ბოროტი გულისსიტყვა გამოჩნდება, მაშინვე წაშალე წარმოდგენა, დაუყოვნებლივ თქვი ლოცვა და აჰა, ხსნაც მოვა.
ომის შემხედვარე ნუ დაფრთხები, რომ ღირსება არ დაკარგო, არამედ ყოვლადძლიერ ღმერთს მოუხმე და უკიდურესად დაიმდაბლე თავი, ყველაზე უარესი ეპითეტებით აძაგე იგი და გულისსიტყვა დაარწმუნე, რომ მართლა ასეთი ხარ. და მაშინ ამ საწყისი წერტილიდან – თავის დამდაბლებიდან – იესოს ლოცვით დაიწყე ბრძოლა.
ფრთხილად იყავი, რადგან ჩვენი ბრძოლა უმნიშვნელო არ არის. მთავრობათა და ხელმწიფებათა წინააღმდეგ უნდა ვიომოთ. ბრძოლის კეთილად წარსამართად კი კეთილგონიერება და სიფრთხილე გვჭირდება, რადგან სიკეთე სიკეთე არაა, თუ მართებულად არ შესრულდა.
გისურვებ წარმატებულ ბრძოლას. სიფრთხილით შეარჩიე ის ადამიანები, ვის გარემოცვაშიც იქნები...

ურიცხვი ლოცვა-კურთხევით შენი მდაბალი მოძღვარი